ABŞ və Qətər İranın xarici ölkələrdə dondurulmuş maliyyə vəsaitlərinin bir hissəsindən humanitar məqsədlər üçün istifadə etməsinə imkan yaradacaq plan üzərində işləyir. Məlumata görə, təşəbbüs İran üçün ilkin maliyyə stimulu kimi nəzərdən keçirilir və yaxın aylarda Vaşinqtonla Tehran arasında aparılacaq danışıqların əsas mövzularından biri ola bilər.
İran
Pakistanın daxili işlər naziri Möhsin Naqvinin Tehrana səfəri çərçivəsində İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ilə danışıqlar aparacağı gözlənilir. Bəqai bildirib ki, Naqvinin səfəri Pakistanın ABŞ və İran arasında davam edən danışıqlarla bağlı göstərdiyi səylər çərçivəsində həyata keçirilir
ABŞ-ın Yaxın Şərq üzrə xüsusi nümayəndəsi Stiv Uitkoffun İranla mümkün danışıqlar üçün İsveçrəyə yola düşdüyü iddia olunur. Məlumata əsasən, ABŞ prezidenti Donald Trampın kürəkəni Cared Kuşnerin də hazırda İsveçrədə olduğu iddia edilir. Eyni zamanda İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçinin də İsveçrəyə səfər planının olduğu, lakin bunun dəyişə biləcəyi qeyd olunub.
İsrailin "Kanal 12" televiziya kanalının yaydığı məlumata görə, ABŞ administrasiyasının rəsmi şəxsləri İsrail hökuməti ilə mövcud münasibətlərin kəskin şəkildə pisləşməsi fonunda, Netanyahunun yerinə alternativlər tapmaq məqsədilə İsrail müxalifətinin aparıcı liderləri ilə qeyri-rəsmi kommunikasiya kanallarının qurulması istiqamətində fəaliyyətə başlayıblar.
İranın xarici işlər nazirinin müavini Səid Xətibzadə ABŞ-ni İsrailin anlaşma memorandumuna əməl etməsini təmin etməyə çağırıb. O bildirib ki, İran diplomatik prosesi davam etdirməyə hazırdır və qarşı tərəfdən də eyni yanaşmanı gözləyir. Xətibzadənin sözlərinə görə, Tehran Qəzza da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə sülhün tərəfdarıdır. O vurğulayıb ki, Livanla bağlı məsələlər memorandumda münaqişə ilə birbaşa əlaqəsinə görə yer alıb. İran rəsmisi işğalın sona çatmasının və beynəlxalq hüquqa əməl olunmasının vacibliyini qeyd edib. Xətibzadə Hörmüz boğazında gəmiçiliyin davam etdiriləcəyini də açıqlayıb. O, 60 gün ərzində keçid haqqı tətbiq edilməyəcəyini bildirib. Eyni zamanda gələcək razılaşmalarda dondurulmuş İran vəsaitlərinin azad edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri Bred Kuper İran limanlarına qarşı tətbiq olunan blokadada iştirak edən hərbçilərin fəaliyyətini yüksək qiymətləndirib. O bildirib ki, əməliyyata təxminən 15 min hərbçi cəlb olunub. Kuperin sözlərinə görə, qüvvələr blokadanın icrasını təmin etməklə yanaşı, humanitar yardım fəaliyyətlərinə də dəstək veriblər. Admiral ABŞ hərbçilərinin peşəkarlığını xüsusi vurğulayıb. Eyni zamanda ABŞ Mərkəzi Komandanlığı İran limanlarına tətbiq olunan blokadanın dayandırıldığını açıqlayıb. Bildirilib ki, blokada iki ay müddətində qüvvədə olub. Qərar bölgədəki son hadisələr fonunda qəbul edilib. Məsələ beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-nin bölgədəki münaqişələrin dayandırılması ilə bağlı məsuliyyət daşıdığını bildirib. O, bu fikirləri Pakistanın xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar ilə telefon danışığında səsləndirib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, Əraqçi ABŞ ilə əldə edilmiş anlaşma memorandumuna riayət olunmasının vacibliyini vurğulayıb. Nazir qeyd edib ki, razılaşmanın pozulması ABŞ-yə qarşı yönəlmiş addım kimi qiymətləndiriləcək. O, belə bir halın ciddi nəticələrə səbəb ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Əraqçinin sözlərinə görə, Livan da daxil olmaqla bütün cəbhələrdə gərginliyin azaldılması üçün razılaşmaların icrası vacibdir. Açıqlama bölgədə davam edən diplomatik proses fonunda verilib. Tehran razılaşmaların icrasını sabitliyin əsas şərtlərindən biri hesab edir.
İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ölkənin nüvə obyektləri ilə bağlı yayılan xəbərlərə münasibət bildirib. O, Tehranın Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyini yeni yoxlamalar üçün dəvət etməsi barədə məlumatları təkzib edib. Bəqayinin sözlərinə görə, ABŞ ilə əldə olunmuş anlaşma memorandumuna əsasən, yekun razılaşma imzalanana qədər nüvə proqramında mövcud vəziyyət saxlanılacaq. O qeyd edib ki, Buşəhr kimi əvvəllər yoxlanılan obyektlərdə nəzarət tədbirləri davam edir. Müharibə səbəbindən girişin məhdudlaşdırıldığı digər obyektlərlə bağlı qərarlar isə danışıqların nəticəsindən asılı olacaq. İran tərəfi bu sahədə yeni addımların diplomatik prosesə uyğun müəyyən ediləcəyini bildirir. Açıqlama nüvə proqramı ətrafında davam edən beynəlxalq müzakirələr fonunda verilib. Məsələ regionda və beynəlxalq səviyyədə diqqətlə izlənilir.
İran Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ ilə İsveçrədə keçirilməsi planlaşdırılan görüşün təxirə salındığını açıqlayıb. Bildirilib ki, tərəflər arasında danışıqların yaxın günlərdə baş tutması üçün hazırlıqlar davam edir. İran rəsmilərinin sözlərinə görə, yekun razılaşma anlaşma memorandumunun bəzi müddəalarının icrasından asılıdır. İsveçrə hökuməti də görüşün təxirə salındığını təsdiqləyib. Bununla yanaşı, gələcək danışıqlar üçün hazırlıq işlərinin davam etdiyi vurğulanıb. Görüşün təxirə salınması Livandakı son hərbi gərginlik fonunda baş verib. Son günlər İsrail və Hizbullah arasında qarşıdurmalar yenidən intensivləşib. Bu vəziyyət diplomatik prosesin vaxtına dair qeyri-müəyyənliyi artırıb.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi İsrailin milli təhlükəsizlik naziri İtamar Ben-Qvirin Livanla bağlı açıqlamalarına sərt reaksiya verib. Əraqçi bildirib ki, Livanın "yanmalı olduğu" barədə səsləndirilən fikirlər adi bir şəxsin deyil, İsrail hakimiyyətini təmsil edən yüksək vəzifəli bir rəsmisinin mövqeyidir. O vurğulayıb ki, bu cür bəyanatlar bölgədəki vəziyyəti daha da gərginləşdirir. İranlı nazir İsraili davamlı qarşıdurma siyasəti aparmaqda ittiham edib. Əraqçinin sözlərinə görə, İsrail rəhbərliyi yalnız müharibənin davam etməsində maraqlıdır. O, bu siyasətin bütün insanlıq üçün təhlükə yaratdığını bildirib. Nazir hesab edir ki, bölgədə gərginliyin artması yeni münaqişələrə səbəb ola bilər. Əraqçinin açıqlaması İran və İsrail arasında davam edən siyasi qarşıdurmanın növbəti mərhələsi kimi qiymətləndirilir.
Donald Tramp ABŞ-İran müvəqqəti razılaşması ilə bağlı açıqlama verib. O, danışıqların ABŞ çarəsizliyindən doğmadığını, vəziyyətin çətin tərəfinin İran olduğunu bildirib. Tramp “İran sona çatıb” deyib. O, razılaşmaya uyğun olaraq 60 günlük danışıqlar müddətinin davam edəcəyini vurğulayıb. ABŞ Prezidenti qeyd edib ki, İran bu müddətdə heç bir maliyyə dəstəyi almayacaq. Trampın açıqlaması ABŞ-ın mövqeyini güclü şəkildə ortaya qoyur. Bu bildiriş regionda diplomatik proseslərin davamı üçün əhəmiyyətlidir. Danışıqların nəticəsi İranın davranışından asılı olacaq.
İranın Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai İsrailin Livana hücumlarını qınayıb. O, bu hücumların ciddi və dərhal nəticələr doğuracağını bildirib. Azervoice xəbər verir ki, Bəqai ABŞ-ı məsul tərəf kimi göstərib. ABŞ-İran MoU-suna istinad edərək bütün hərbi əməliyyatların dayandırılmasını tələb edib. İran müttəfiqlərinin maraqlarını qorumaq üçün tədbirlər görəcəyini qeyd edib. İsmayıl Bəqai beynəlxalq hüququn və region təhlükəsizliyinin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Hücumlar diplomatik gərginliyi artırır. İran tərəfi sülh və sabitliyin təmin olunmasına çağırış edir.