BAKI,VOA,Yusif Şərifzadə
İran və ABŞ arasında Hörmüz boğazının fəaliyyətinə dair fikir ayrılığı davam edir və iyunun 17-də əldə olunmuş 60 günlük anlaşma memorandumunun müddətinin başa çatmasına az vaxt qalır. Tərəflər boğazdan keçidə kimin nəzarət etməsi və gəmilərin hansı marşrutlardan istifadə etməli olduğu məsələlərində razılığa gələ bilməyib.
VOA xəbər verir ki, iyunun 17-də əldə olunan anlaşmaya əsasən, İran Hörmüz boğazını açıq saxlamağı öhdəsinə götürüb. Lakin sonradan boğazdan keçidə nəzarət və gəmilərin istifadə edəcəyi marşrutlarla bağlı tərəflər arasında ciddi fikir ayrılıqları yaranıb.
Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti hələ də ciddi şəkildə pozulub. İran Silahlı Qüvvələri heç bir gəminin ölkənin icazəsi olmadan boğazdan keçə bilməyəcəyini bildirərək ABŞ-nin dəniz nəqliyyatının normal şəkildə davam etdiyi barədə açıqlamalarını rədd edib.
Kpler şirkətinin məlumatına görə, cümə axşamı yük gəmilərinin boğazdan keçidi müəyyən qədər artıb. Buna baxmayaraq, gündəlik keçid sayı avqust ayının orta göstəricisi olan 12 gəmidən aşağı olaraq qalır. Müharibədən əvvəl isə Hörmüz boğazından gündə təxminən 130 gəmi keçirdi.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp və onun administrasiyası Tehran üzərində təzyiqi davam etdirir. ABŞ müdafiə naziri Pit Heqseth ölkəsinin İrana qarşı tətbiq etdiyi dəniz blokadasını qeyri-müəyyən müddət ərzində davam etdirə biləcəyini bildirib.
ABŞ maliyyə naziri Skott Bessent isə Tehrana qarşı daha əvvəl görünməmiş iqtisadi tədbirlərin tətbiq oluna biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib. Bu açıqlamalar İranla ABŞ arasında gərginliyin yalnız Hörmüz boğazı ilə məhdudlaşmadığını göstərir.
İran isə ABŞ ilə Hörmüz boğazı məsələsində birbaşa danışıqlar aparmadığını bildirir. Tehran bunun əvəzinə Omanla yeni dəniz nizamının yaradılması istiqamətində müzakirələr aparır və boğazın birgə idarə olunmasına əsaslanan mexanizmin yaradılmasını təklif edir.
Vəziyyətdən çıxış yolu tapmaq üçün vasitəçilik səyləri də sürətlənib. Pakistanın daxili işlər naziri Möhsin Naqvi çərşənbə axşamı Tehrana səfər edib və İranla ABŞ arasındakı fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması istiqamətində diplomatik səylərə qoşulub.
İran və Oman arasında mümkün razılaşma Hörmüz boğazı ətrafında yaranmış hazırkı böhrandan çıxış yolu yarada bilər. Belə bir anlaşma İran və ABŞ arasında daha uzunmüddətli atəşkəs və digər həll olunmamış məsələlərlə bağlı danışıqların yenidən başlamasına da şərait yarada bilər.