BAKI, AzerVoice

Bu gün ChatGPT, Gemini, Claude və Grok kimi süni intellekt botları milyonlarla insan tərəfindən istifadə olunur. Lakin bunlar süni intellektin yalnız başlanğıcıdır. Əsl məqsəd – insan zəkanısını bütün sahələrdə üstələyəcək süni super zəka (ASI) yaratmaqdır. Texnologiya şirkətləri bunu “gələcəyin Ay səfəri” adlandırır.

Meta CEO-su Mark Zukerberq, super zəkanın hər bir şəxsin əlində, ağıllı eynəklər vasitəsilə əlçatan olacağını bildirir. Meta bu məqsədlə milyardlarla dollar sərmayə yatırıb və süni intellekt sahəsində ən yaxşı mütəxəssisləri cəlb etməyə çalışır.

Super zəkanın dəqiq tərifi olmasa da, belə sistemlərin məlumatları anında analiz etməsi, müxtəlif sahələr arasında əlaqə qurması, yeni elmi nəzəriyyələr irəli sürməsi, proqram təminatı yazması, özünü inkişaf etdirməsi və hətta etik qərarlar verməsi gözlənilir. Filosof Nick Bostrom bu anlayışı populyarlaşdıraraq, bu texnologiyanın nəzarətdən çıxıb insanlıq üçün təhlükə yarada biləcəyini vurğulamışdı.

Hazırda isə mövcud sistemlər “dar zəka” səviyyəsindədir və yalnız konkret tapşırıqları yerinə yetirirlər. Növbəti mərhələ “ümumi süni zəka”dır (AGI) – insan kimi düşünə bilən, müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirən sistemlər. Lakin bu sahədə hələ əhəmiyyətli çatışmazlıqlar qalır.

2024-cü ildə keçirilmiş sorğuya əsasən, alimlərin əhəmiyyətli bir hissəsi süni zəkanın 2047-yə qədər insanı bütün sahələrdə üstələyəcəyini ehtimal edir. Bəzi mütəxəssislər bu texnologiyanın insanlıq üçün mövcudluq təhlükəsi yarada biləcəyini düşünür. Süni zəka sahəsindəki optimistlər bu texnologiyanın faydalarını vurğulayır, pessimistlər isə ciddi risklərə diqqət çəkir. Gerçək isə ehtimal ki, bu iki baxış arasında bir yerdədir.

Süni super zəka yalnız texnologiyanı deyil, insan olmanın mənasını da yenidən müəyyən edə bilər. Bu səbəbdən bu sahədə irəliləyişlər həm böyük fürsətlər, həm də ciddi məsuliyyətlər doğurur.