#Süni intellekt

Fransanın “Pasqal” şirkətinin səhmləri “Nasdaq” birjasındakı ilk satış günündə 73 faizədək bahalaşıb. Daha sonra artım zəifləyərək təxminən 40 faiz səviyyəsində qalıb. “Pasqal” Avropanın kvant kompüterləri sahəsində aparıcı şirkətlərindən biridir. Şirkət başqa bir şirkətlə birləşmə nəticəsində təxminən 2 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilib. Əməliyyatdan sonra “Pasqal” istehsalı genişləndirmək üçün təxminən 360 milyon dollar vəsait əldə edib. Şirkətin birjaya çıxması süni intellekt və qabaqcıl hesablama texnologiyalarına marağın yüksəldiyi dövrə təsadüf edir. ABŞ hökuməti də kvant texnologiyalarının inkişafının sürətləndirilməsinə milyardlarla dollar ayırmağa hazırlaşır. Kvant hesablamalarının böyük imkanlarına baxmayaraq, texniki xətalar bu sistemlərin geniş istifadəsi qarşısında mühüm maneə olaraq qalır.

Nvidia ABŞ-də əməkdaşlarının maliyyələşdirəcəyi siyasi fəaliyyət komitəsi yaratmağa hazırlaşır. Yeni qurumun “NVPAC” adlandırılması nəzərdə tutulur. Komitənin əsas məqsədi şirkətin dövlət siyasəti ilə bağlı maraqlarına uyğun mövqe tutan siyasi namizədlərə maliyyə dəstəyi göstərmək olacaq. ABŞ-də iri şirkətlərin belə komitələr yaratması geniş yayılmış təcrübədir. Nvidia bu addımla ölkədə siyasi qərarlara təsir imkanlarını genişləndirməyə çalışır. Şirkətin süni intellekt və yarımkeçiricilər sahəsində artan əhəmiyyəti onun dövlət siyasəti ilə bağlı məsələlərdə maraqlarını da artırır. Meta və Alfabetə məxsus Qugl kimi digər böyük texnologiya şirkətlərinin də oxşar siyasi fəaliyyət qurumları mövcuddur. Nvidia-nın yeni komitəsinin hansı namizədləri dəstəkləyəcəyi barədə hələlik məlumat açıqlanmayıb.

“Anthropic” süni intellekt üçün əlavə hesablama gücü əldə etmək məqsədilə 45 milyard dollarlıq razılaşmaya gedib. Şirkətin hesablama imkanlarını “Nscale”in Qərbi Virciniyadakı məlumat mərkəzindən icarəyə götürəcəyi bildirilir. Razılaşmanın altı il müddətinə nəzərdə tutulduğu və təxminən 460 meqavat gücü əhatə etdiyi qeyd olunur. Bu addım “Antropik”in süni intellekt məhsullarına tələbatın sürətlə artacağı gözləntiləri ilə əlaqələndirilir. Xüsusilə “Klod Kod” proqramlaşdırma vasitəsinə tələbatın yüksələcəyi gözlənilir. Hesablama sistemində yeni nəsil “Vera Rubin” qurğularından istifadə olunacağı bildirilir. “Nscale” Qərbi Virciniyada iri süni intellekt məlumat mərkəzi qurur. Tərəflər yayılan məlumatla bağlı hələlik açıqlama verməyiblər.

Kosmik uçuşlar, aviasiya və süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən SpaceX ABŞ-ın Luiziana ştatında 100 milyard dollar sərmayə ilə yeni kosmik baza quracağını açıqlayıb. Şirkətin məlumatına görə, “Starbase, Louisiana” adlandırılacaq baza ildə minlərlə kosmik buraxılışı dəstəkləyəcək və SpaceX-in uçuş imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Anthropic ümumi əlçatan bazarının 30 trilyon dollardan çox olduğunu sərmayəçilərə açıqlamağa hazırlaşır. Şirkət hesablamalarında süni intellekt vasitəsilə görülə biləcək işlərin ümumi həcmini nəzərə alır. Göstərici SpeysEks-in 28,5 trilyon dollarlıq hesablamasından yüksəkdir. Böyük bazar imkanları Anthropic şirkətinin yüksək dəyərinin əsaslandırılmasına kömək edə bilər. Bu qiymətləndirmə şirkətin geniş texniki infrastruktura ayırdığı böyük vəsaitlər baxımından da əhəmiyyətlidir. Anthropic eyni zamanda OpenAI və Google ilə rəqabət aparır. Şirkət səhmlərinin ilkin açıq satışına hazırlaşır. Anthropic 2028-ci ildə gəlirinin 190–200 milyard dollara çatacağını gözləyir.

“Starcloud” yeni sərmayə mərhələsində 250 milyon dollar cəlb edib. Şirkətin bazar dəyəri 2,3 milyard dollar olaraq qiymətləndirilib. Mart ayında bu göstərici 1,1 milyard dollar idi. 2024-cü ildə yaradılan şirkət indiyədək ümumilikdə 450 milyon dollar sərmayə cəlb edib. “Starcloud” “Nvidia” ilə orbit şəraitinə uyğun hesablama sistemi hazırlayır. Şirkət gələcəkdə 88 min peykdən ibarət şəbəkə yaratmağı planlaşdırır. Hədəf orbitdə 20 giqavatlıq hesablama gücü yaratmaqdır. Şirkət ABŞ-də yeni nəsil kosmik aparatlarının istehsalı üçün böyük istehsal müəssisəsi də qurur.

Anthropic mümkün böyük ilkin kütləvi səhm təklifinə hazırlaşarkən investorlar şirkətin gələcək maliyyə göstəricilərinə xüsusi diqqət yetirirlər. Şirkətin 2028-ci il üçün təxminən 190-200 milyard dollar gəlir proqnozlaşdırdığı bildirilir. Bu rəqəm may ayında açıqlanan 47 milyard dollarlıq illik gəlir tempindən xeyli yüksəkdir. Banklar və investorlar şirkətin gələcək dəyərini gəlir proqnozlarına əsaslanan göstəricilər vasitəsilə hesablayırlar. İki il sonrakı gəlirlərə əsaslanan qiymətləndirmə Anthropic-in sürətli böyüməsini əks etdirir. Bununla yanaşı, şirkətin süni intellekt infrastrukturu üçün böyük vəsait xərcləməsi investorlar üçün əlavə risk yaradır. Süni intellektə qoyulan yüksək sərmayələr son aylarda texnologiya şirkətlərinin səhmlərinə də təzyiq göstərib.

“Google” proqramlaşdırma və müəssisə tapşırıqlarının avtomatik yerinə yetirilməsi üçün “Gemini 3.7 Flash” süni intellekt modelini təqdim edib. Yeni model mürəkkəb tapşırıqları planlaşdırmaq və bir neçə mərhələdə yerinə yetirmək imkanlarına malikdir. Şirkət modelin proqramlaşdırma səhvlərinin aşkarlanması və aradan qaldırılmasında daha yüksək nəticələr göstərdiyini bildirir. “Gemini 3.7 Flash” əvvəlki modeldən cəmi üç həftə sonra istifadəyə verilib. “Google” ilin sonunadək yeni model üçün güzəştli qiymətlər tətbiq edəcək. Model 160-dan çox ölkədə şirkətin ödənişli süni intellekt xidmətinin istifadəçilərinə də təqdim olunur. Bununla yanaşı, şirkətin daha güclü “Gemini 3.5 Pro” modelinin təqdimat tarixi hələ açıqlanmayıb. “Google” yeni məhsullarla süni intellekt sahəsində rəqibləri ilə mübarizəni gücləndirməyə çalışır.

“Databricks” 5 milyard dollar yeni sərmayə cəlb etdikdən sonra şirkətin dəyəri 190 milyard dollara yüksəlib. Altı ay əvvəl şirkət təxminən 134 milyard dollar dəyərində qiymətləndirilirdi. Yeni vəsait süni intellekt tətbiqlərinin hazırlanması və idarə edilməsinə xidmət edən məhsulların inkişafına yönəldiləcək. Şirkətin illik hesablamada gəlirləri artıq 7 milyard dolları ötüb. İkinci rübdə gəlirlər ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 80 faizdən çox artıb. “Databricks” məlumatların saxlanması, idarə edilməsi və təhlili ilə yanaşı, müəssisələr üçün süni intellekt həlləri hazırlayır. Şirkət yeni sərmayəni “Lakebase”, “Genie” və “Unity AI Gateway” kimi məhsullarının inkişafına da yönəldəcək. “Databricks” gələcəkdə səhmlərini açıq bazarda satışa çıxara biləcək əsas texnologiya şirkətlərindən biri hesab olunur.

Çinin “DeepSeek” şirkəti V4 Pro süni intellekt modelinin rəsmi buraxılışını təqdim edib. Yeni modelin mürəkkəb tapşırıqları müstəqil yerinə yetirmək imkanları əhəmiyyətli dərəcədə təkmilləşdirilib. Şirkət eyni zamanda V4 Pro və V4 Flash modellərindən proqramlararası istifadə qiymətlərində dəyişiklik edəcəyini açıqlayıb. “DeepSeek” 2025-ci ildə R1 modelinin uğurundan sonra Çinin aparıcı süni intellekt şirkətlərindən birinə çevrilib. Lakin son dövrdə Çin bazarında rəqabətin güclənməsi şirkətin mövqeyinə təzyiq göstərib. “DeepSeek” buna cavab olaraq işçi sayını və hesablama imkanlarını genişləndirməyi planlaşdırır. Şirkət xarici çip istehsalçılarından asılılığı azaltmaq məqsədilə öz süni intellekt çipinin hazırlanması üzərində də işləyir. “DeepSeek” eyni zamanda fəaliyyətinin genişləndirilməsi üçün yeni sərmayə cəlb etməyə çalışır.

Süni intellekt əsaslı kod yoxlama platforması CodeRabbit 143 milyon dollar maliyyə cəlb edib. Yeni investisiya raundundan sonra şirkətin bazar dəyəri 1,5 milyard dollara çatıb. İnvestorlar süni intellektlə yaradılan kodların artmasının proqram təminatının yoxlanılması və təhlükəsizlik xidmətlərinə tələbi yüksəldəcəyini düşünürlər. CodeRabbit proqramçılara kod keyfiyyətini artırmaq, dəyişikliklərin təsirini qiymətləndirmək və təhlükəsizlik risklərini izləmək imkanı verir. Şirkət Avropa və Asiya bazarlarında genişlənməyi planlaşdırır.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian ABŞ və İsrailin İrana qarşı hücumlarda süni intellekt məlumatlarından istifadə etdiyini iddia edib. O, bu barədə Tehran Universitetində keçirilən tədbirdə danışıb. Pezeşkianın sözlərinə görə, hücumların məqsədi İranda təhlükəsizlik böhranı yaratmaq və ölkəni sosial-iqtisadi çətinliklərə sürükləmək olub. İran prezidenti ABŞ və İsrailin planlarının süni intellekt məlumatları, casus şəbəkələri və daxili tərəfdarlarına əsaslandığını bildirib. O, bu hesablamaların uğursuz olduğunu iddia edib. Pezeşkian açıqlamasında iddialarını təsdiqləyən konkret sübutlar təqdim etməyib. İran rəhbərliyi daha əvvəl də xarici qüvvələri ölkədə sabitliyi pozmağa çalışmaqda ittiham edib. Açıqlama Tehranla Vaşinqton və Təl-Əviv arasında gərginliyin davam etdiyi dövrdə verilib.