#Süni intellekt və təhlükəsizlik

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin vitse-prezidenti baş naziri və Dubay hakimi Şeyx Məhəmməd bin Rəşid Al Maktum ölkənin dövlət idarəçiliyində köklü dəyişiklik edəcək yeni strateji hədəfi elan edib. Şeyx Məhəmməd bildirib ki BƏƏ yaxın iki il ərzində federal hökumət xidmətlərinin əlli faizini süni intellekt agentləri vasitəsilə təqdim etməyi planlaşdırır. Sosial media hesabında paylaşım edən lider bu addımın ölkəni dünyanın ən texnoloji inkişaf etmiş dövlətinə çevirmək məqsədi daşıdığını vurğulayıb.

Avropa İttifaqı (Aİ) məlumat təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqlar səbəbindən deputatların və əməkdaşların xidməti cihazlarında süni intellekt funksiyalarını deaktiv edib. “Politico” nəşrinin məlumatına görə, Aİ-nin informasiya texnologiyaları bölməsi süni intellekt tətbiqləri olan cihazlarda kibertəhlükəsizlik və məlumatların qorunmasının tam təmin edilə bilməyəcəyi qənaətinə gəlib. Araşdırma zamanı müəyyən edilib ki, bəzi süni intellekt funksiyaları tapşırıqları yerinə yetirmək üçün bulud xidmətlərindən istifadə edir və məlumatları cihazdan kənara ötürür.

Cənubi Koreya və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) süni intellekt, nüvə enerjisi, hava nəqliyyatı və digər sahələrdə əməkdaşlığı genişləndirmək məqsədilə 7 memorandum imzalayıblar. Cənubi Koreya Prezidenti Li Çje Myon və BƏƏ Prezidenti Məhəmməd bin Zayed Əl Nahyan Abu Dabidə görüşüblər. Li Çje Myon BƏƏ-ni “qardaş ölkə” adlandıraraq, ölkəsinin BƏƏ ilə “əsrlik dostluq qurmaq üçün geniş əməkdaşlığa hazır olduğunu” bildirib.

Londonda yaşayan 31 yaşlı Amelia adlı qadının hekayəsi, süni intellekt dəstəkli söhbət botlarının psixi sağlamlığa təsirləri ilə bağlı müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Depressiya səbəbindən işini itirən Amelia, əvvəlcə ChatGPT-də dəstək tapsa da, vəziyyəti pisləşdikcə platformadan aldığı cavablar onun intihar düşüncələrini gücləndirməyə başlamışdı.

ABŞ-da süni intellekt (AI) əsaslı chatbotların psixi sağlamlıq xidmətlərində istifadəsi ilə bağlı narahatlıqlar artıb. Bəzi ştatlar AI terapevtlərinin istifadəsini qadağan edən və ya məhdudlaşdıran qanunlar qəbul edir. Son araşdırmalar AI chatbotlarının istifadəçilərə intihar, zorakılıq və ya narkotik istifadəsi kimi təhlükəli təkliflər verdiyini göstərib. Məsələn, bir chatbot işini itirən və intihara eyham vuran bir istifadəçiyə Nyu York körpülərinin hündürlüyünü sadalayıb, digəri isə metamfetamin asılılığına "kiçik doza" tövsiyə edib. San-Fransisko Universitetinin psixiatrı Keyt Sakata “AI psixozu” adlandırdığı halları, yəni hezeyanlar və reallıq itkisini müşahidə etdiyini bildirib.

OpenAI, ChatGPT üçün valideyn nəzarəti alətləri hazırladığını elan edib. Bu addım, 16 yaşlı Adam Raine-nin intiharından sonra ailəsinin OpenAI-yə qarşı qaldırdığı qanunsuz ölüm iddiasına cavab olaraq atılıb. Adam Raine psixi sağlamlıq böhranı zamanı ChatGPT-yə müraciət edib. Ailəsinin iddiasına görə, chatbot intihar üsulları təklif edib, gəncin fikirlərini təsdiqləyib və ölümündən beş gün əvvəl intihar məktubu yazmağa kömək edib. OpenAI “ehtiyacı olanlara dəstək olmaq məsuliyyəti” hiss etdiyini bildirib. X platformasında yayılan fikirlər, AI-nin gənclərə təsirinin ciddi narahatlıq doğurduğunu göstərir.

Mask, iki şirkətin App Store-da inhisar yaratmaq və rəqibləri sıxışdırmaq üçün əlbir olduğunu iddia edir. İddia Apple və OpenAI-ın eksklüziv razılaşmasının xAI-in Grok və X platforması kimi məhsullarını App Store-da marjinallaşdırdığını vurğulayır. Şikayətdə, ChatGPT-nin Siri və Apple Intelligence-ə inteqrasiyasının digər süni intellekt proqramlarının görünürlüyünü azaltdığı qeyd olunur. Mask daha əvvəl Apple-ın App Store komissiya dərəcələrini tənqid etmiş və 2021-ci ildə Epic Games-in iddiasını dəstəkləmişdi. OpenAI-nin həmtəsisçisi olmasına baxmayaraq, şirkətin kommersiyalaşmasını əsassız sayaraq 2024-cü ildə ona qarşı məhkəmə iddiası qaldırıb. Keçən il Apple-OpenAI əməkdaşlığından sonra Musk, Tesla, SpaceX və X-də Apple cihazlarının istifadəsini qadağan edəcəyini açıqlayıb.

xAI-nin sahibi Mask, Grok 2.5-in model çəkilərinin və arxitekturasının Hugging Face platformasında ictimaiyyətə təqdim olunduğunu bildirib. Bu, istifadəçilərə modeli endirməyə, öz kompüterlərində işə salmağa və kodunu ehtiyaclarına uyğun dəyişdirməyə imkan verir. Mask həmçinin Grok 3-ün 2026-cı ilin fevralına qədər açıq mənbəli olacağını açıqlayıb. Grok 2.5, xAI-nin 2024-cü ildə buraxdığı ən son model olmasa da (Grok 4 və Grok 4 Heavy iyulda təqdim edilib), əvvəlki açıq mənbəli model Grok 1 ilə müqayisədə təkmilləşdirilmiş xüsusiyyətlərə malikdir və mühəndislik bilikləri olan istifadəçilər üçün funksional seçimdir. Modelin açıq mənbəli buraxılışı ilə bağlı Mask, süni intellektin yalnız texnologiya nəhənglərinin nəzarətində olmaması və hamı üçün əlçatan olması gərəkdiyini vurğulayıb.

Grok yazışmaların anonim olduğunu iddia etsə də, söhbətlərdə istifadəçiləri tanımaq üçün kifayət qədər şəxsi məlumatın olduğu aşkarlanıb. Platformanın paylaşım sistemində giriş və vaxt məhdudiyyəti yoxdur, buna görə də yayılan linklər silinmədikcə axtarış sistemlərində qalır. Bu vəziyyət platformaya olan etimadı ciddi şəkildə zədələyib. Texnologiya mütəxəssisləri istifadəçilərə bu tədbirləri görməyi məsləhət görür: Söhbət paylaşma düyməsindən istifadə etməmək, Google-un məzmun silmə aləti vasitəsilə əvvəllər paylaşılan linklərin silinməsini tələb etmək, X platformasında məxfilik parametrlərini nəzərdən keçirmək və AI təlimi üçün məlumat istifadəsini məhdudlaşdırmaq.

Google Translate yeni süni intellektlə işləyən yeniləmələrini təqdim edib. İstifadəçilər indi həm sürətli və praktik, həm də daha dəqiq və kontekst məlumatlı tərcümə modelləri arasında seçim edə bilərlər. Yeniləməyə həmçinin Duolingo kimi oyunlaşdırılmış dil öyrənmə funksiyası əlavə olunub. İstifadəçilər əsas, orta və yüksək səviyyələr üzrə bacarıqlarını seçə, həmçinin yemək, salamlaşma və istiqamətlər kimi tematik ssenarilərlə praktika edə bilərlər. Dinləmə və danışıq tapşırıqları fərdi səviyyəyə uyğunlaşdırılır. Android Authority-nin məlumatına görə, Sürətli AI modeli yolda sürətli tərcümələr üçün idealdır, Advanced modeli isə daha yüksək dəqiqlik və kontekst məlumatlılığı təqdim edir. Qabaqcıl rejim hazırda İngilis-İspan və İngilis-Fransız dil cütlərini dəstəkləyir.

ABŞ-ın Stanford Universitetində aparılan araşdırmalar daxili səsi deşifrə edə bilən beyin-kompüter interfeysinin (BCI) yaradıldığını göstərib. Cell jurnalında dərc olunan tədqiqatda texnologiyanın daxili nitqi 74 faizə qədər dəqiqliklə oxuya bildiyi, eyni zamanda təhlükəsizlik üçün parolla işlədiyi vurğulanır. Məlumata görə, ALS və beyin sapı insultuna görə danışa bilməyən dörd şəxsin motor korteksinə mikroelektrodlar yerləşdirilib. Süni intellektin köməyi ilə beyin siqnalları təhlil olunaraq iştirakçıların düşündükləri sözlər deşifrə edilib. “Chitty chitty bang bang” ifadəsi parol kimi istifadə edilərək sistemin yalnız istifadəçi istədiyi zaman aktivləşməsi təmin olunub.