BAKI,VOA
1983-cü ilin iyulunda 11 yaşlı amerikalı məktəbli Samanta Smit Sovet İttifaqı rəhbəri Yuri Andropovun dəvəti ilə SSRİ-yə iki həftəlik səfərə çıxaraq Soyuq müharibə dövrünün ən diqqətçəkən ictimai-diplomatik hadisələrindən birinə imza atdı. Səfər həm ABŞ-da, həm də Sovet İttifaqında geniş rezonans doğurdu və iki ölkə arasındakı münasibətlər fonunda müxtəlif reaksiyalarla qarşılandı.
Hadisənin əsası 1983-cü ilin aprelində qoyulub. Məktəb layihəsi çərçivəsində Yuri Andropova məktub yazan Samanta Smit Sovet İttifaqı haqqında suallar ünvanlayaraq, ölkənin ABŞ-la sülh şəraitində yaşamaq istəyib-istəmədiyini soruşub.
Gözlənilmədən Sovet lideri məktuba şəxsən cavab verib. Yuri Andropov məktubunda Amerika xalqına dost münasibət bəslədiyini, sülh və qarşılıqlı anlaşmanın tərəfdarı olduğunu bildirib. O, məktubunun sonunda Samanta Smiti Sovet İttifaqına dəvət edərək ölkəni öz gözləri ilə görməsini təklif edib.
Beşinci sinif şagirdi bu dəvəti qəbul edib və səfər 1983-cü ilin iyul ayına planlaşdırılıb.
Səfər xəbəri yayıldıqdan sonra Samanta Smitin ailəsinə ABŞ-ın müxtəlif bölgələrindən minlərlə məktub göndərilib. Məktubların əksəriyyətində onun qərarı dəstəklənsə də, bir sıra şəxslər səfəri Sovet İttifaqının təbliğat kampaniyasının tərkib hissəsi kimi qiymətləndiriblər.
Həmin dövrdə bəzi müşahidəçilər hesab edirdilər ki, Yuri Andropov bu səfərdən SSRİ haqqında Qərbdə formalaşmış mənfi təsəvvürləri dəyişmək üçün istifadə etməyə çalışırdı. Digər tərəfdən, Sovet rəhbərliyinin Qərblə münasibətləri yaxşılaşdırmaq niyyətində olduğu və məktəbli qıza göndərilən dəvətin də bu məqsədə xidmət etdiyi vurğulanırdı.
Samanta Smit Sovet İttifaqında olduğu müddətdə yüksək səviyyəli qonaq kimi qəbul edilib və ölkənin müxtəlif şəhərlərinə təşkil olunmuş səfərlərdə iştirak edib.
Bununla yanaşı, o, sadə Sovet vətəndaşları ilə də görüşərək onların gündəlik həyatı ilə yaxından tanış olub. Görüşlər zamanı bəzi sakinlər ölkədə mövcud olan çətinlikləri, xüsusilə ərzaq çatışmazlığı problemini gizlətmədən onunla bölüşüblər.
Samanta Smit qısa müddətdə Sovet ictimaiyyətinin böyük rəğbətini qazanaraq ölkədə məşhur simaya çevrilib.
İki həftə sonra ABŞ-a qayıdan məktəbli səfərlə bağlı təəssüratlarını bölüşərkən Sovet xalqının da amerikalılar kimi dünyaya zərər vermək istəmədiyinə inandığını bildirib.
Rusiyada yaşamaq istəyib-istəmədiyi barədə suala cavab verən Samanta Smit Sovet İttifaqında ona göstərilən qonaqpərvərliyi yüksək qiymətləndirsə də, doğma ölkəsində yaşamağa üstünlük verdiyini vurğulayıb.
Samanta Smitin SSRİ-yə səfəri Soyuq müharibə illərində iki fövqəldövlət arasında gərginliyin hökm sürdüyü dövrdə ictimai diplomatiyanın ən simvolik hadisələrindən biri kimi tarixə düşüb və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın təşviqinə yönəlmiş mühüm təşəbbüslərdən biri hesab olunur.