BAKI, VOA

2 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1497 – Portuqaliyalı səyyah Vasco da Qama Hind okeanına çıxmaq üçün Lissabondan yola düşüb.

1563 – İngiltərə kralı I Yelizaveta parlamentdə protestant islahatlarını təsdiqləyib

1777 – Amerika İstiqlaliyyət müharibəsi: Vermont ştatı ilk dəfə olaraq qulların azad edilməsini qanuniləşdirdi.

1778 – Amerika İstiqlal müharibəsi: Corc Vaşinqtonun rəhbərliyi altında ordu Monmouth döyüşündə strateji mövqe qazanıb.

1780 – İngiltərədə “Gordon iğtişaşları” nəticəsində on minlərlə insan Londonda katoliklərə qarşı hücuma keçib.

1792 – Fransız İnqilabı: Jakobenlər və girondistlər arasında gərginlik güclənib.

1803 – ABŞ Luiziana ştatını rəsmi şəkildə Fransa hökumətindən alaraq əraziyə nəzarəti ələ keçirib.

1815 – Napoleonun devrilməsindən sonra Avropa dövlətləri Vyana konqresində yeni siyasi xəritə üzərində razılaşıb.

1820 – ABŞ-da Missuri kompromisi ilə quldarlıqla bağlı şimal və cənub ştatları arasında balans yaradılıb.

1839 – “Amistad” qiyamı baş verdi: Afrika əsilli kölələr ispan gəmisində üsyan qaldıraraq azadlıq uğrunda mübarizəyə başladılar.

1865 – Böyük Britaniyada ilk dəfə metro nəqliyyatı sisteminin şəhərlərarası modeli müzakirəyə çıxarıldı.

1866 – Prussiya və Avstriya arasında Königgrätz döyüşü baş verib – Prussiya qalib gəlib.

1870 – Vatikan Birinci Vatikan Konsilində Papaların səhvsizliyi dogmasını təsdiqləyib.

1880 – Fransa Qərbi Afrikada yeni müstəmləkə inzibati islahatlarını tətbiq etməyə başlayıb.

1881 – ABŞ prezidenti Ceyms Qarfild sui-qəsd nəticəsində ağır yaralandı (79 gün sonra vəfat etdi).

1897 – İtaliyada ilk işçi həmkarlar ittifaqları konfederasiyası yaradıldı.

1900 – Almaniya Çinlə diplomatik münasibətləri müvəqqəti dayandırdı (Boxer qiyamı səbəbilə).

1901 – Britaniya müstəmləkəsi olan Avstraliya özünü federativ dövlət elan edib.

1907 – Koreya imperatoru Rusiyanın hərbi təzyiqlərinə qarşı beynəlxalq dəstək istədiyini bəyan edib.

1910 – Almaniya ilk dəfə olaraq zeplinlə kommersiya uçuşunu həyata keçirib.

1915 – Birinci Dünya Müharibəsi: Alman ordusu Polşa cəbhəsində hücuma keçib.

1916 – Birinci Dünya Müharibəsi: Somme döyüşündə ilk gün – 60,000-dən çox Britaniya əsgəri həlak oldu və ya yaralandı.

1921 – ABŞ-da ilk dəfə aviasiya ilə poçt göndərişi üçün daimi xətt açıldı.

1937 – Amelia Earhart və naviqatoru Fred Noonan Sakit Okean üzərində itkin düşdü.

1940 – Vichy rejimi rəsmi olaraq Fransa hökuməti olaraq tanındı.

1947 – ABŞ-ın Nyu Meksiko ştatında Roswell hadisəsi baş verdi – naməlum uçan obyektin düşdüyü iddia edildi.

1950 – ABŞ hökuməti Koreya müharibəsində iştirak qərarından sonra ilk genişmiqyaslı hərbi səfərbərlik elan etdi.

1954 – Sovet İttifaqında Volqa-Dona kanalı istifadəyə verildi.

1962 – ABŞ-da ilk peyk rabitə siqnalı Avropa ilə uğurla paylaşdırıldı (Telstar layihəsi çərçivəsində).

1964 – ABŞ Prezidenti Lindon B. Conson “Mülki Hüquqlar Aktı”nı imzaladı – irqi ayrı-seçkiliyə son verən qanunlardan biri.

1972 – Hindistanda quraqlıq səbəbilə fövqəladə vəziyyət elan olundu.

1976 – Vyetnam müharibəsindən sonra ölkə rəsmi olaraq “Vyetnam Sosialist Respublikası” adını aldı.

1980 – İtaliyada Bolonya qatar stansiyasında bomba partlayışı nəticəsində 85 nəfər həlak oldu.

1986 – Argentina dünya futbol çempionu oldu (Maradonanın liderliyilə).

1990 – Almaniya rəsmi olaraq monetar birliyə keçdi – Şərqi və Qərbi Almaniyanın markası birləşdirildi.

1991 – Varşava Müqaviləsi rəsmi olaraq ləğv edilib – Şərq blokunun sonu rəsmiləşib.

1992 – Braziliyada prezident Fernando Kollor korrupsiya səbəbilə vəzifədən uzaqlaşdırıldı.

1993 – Çeçenistanda separatçı rəhbərlik rusiyalı generalları danışıqlara cəlb edib.

1994 – Ruandada BMT-nin humanitar missiyası yeni sülhməramlı kontingent yerləşdirib.

1995 – Bosniyada Srebrenitsa faciəsindən öncə BMT qüvvələri geri çəkilməyə məcbur olub.

1996 – Rusiya prezidenti Boris Yeltsin prezident seçkilərinin ikinci turunda liderliyini qoruyub.

1997 – Böyük Britaniya Honq Konqu Çinə təhvil verdikdən sonra bu ərazi ilk dəfə Çin hakimiyyəti altında 2 iyulda yeni idarə sisteminə keçdi.

1998 – İran və ABŞ arasında Fələstin məsələsinə dair gizli danışıqlar barədə ilk sızmalar yayılıb.

1999 – Kosovo müharibəsindən sonra Serbiya ilə NATO arasında gərginlik davam edib.

2000 – Fransada ilk dəfə parlament seçkilərində yaşıl partiyalar 10%-dən çox səs topladı.

2001 – Yunanıstanda ictimai xidmətlər sahəsində kütləvi tətil aksiyaları keçirilib.

2002 – ABŞ-da Meksika sərhədindəki miqrasiya qanunları ilə bağlı insan haqları etirazları başladı.

2003 – ABŞ İraq müharibəsindən sonra ilk mülki administrasiya strukturunu elan edib.

2004 – BMT Sudan hökumətindən Darfur böhranına təcili cavab verməyi tələb edib.

2005 – Kanada eynicinsli nikahları qanuniləşdirən ölkələr sırasında dünyada üçüncü oldu.

2006 – Şimali Koreya beynəlxalq xəbərdarlıqlara baxmayaraq ballistik raket sınağı həyata keçirib.

2007 – Böyük Britaniyada London və Qlazqo şəhərlərində terror təhlükəsi ilə bağlı həyəcan vəziyyəti elan edilib.

2008 – Zimbabvedə prezident Robert Muqabenin qalib elan edildiyi seçkilər beynəlxalq səviyyədə qınanıb.

2009 – Hondurasda çevrilişdən sonra yeni müvəqqəti prezident Roberto Micheletti islahatlara başlayacağını elan etdi.

2010 – Vikipediya 3 milyonuncu məqaləsini yayımladı (ingiliscə versiyada).

2011 – İraqın şimalında PKK hədəflərinə qarşı Türkiyə tərəfindən hava əməliyyatları aparılıb.

2012 – Avropa Mərkəzi Bankı avrozonada borc böhranına qarşı əlavə maliyyə tədbirləri elan edib.

2013 – Misirdə prezident Məhəmməd Mursiyə qarşı xalq etirazları genişləndi.

2014 – İsrailin qərb sahilində fələstinli gəncləri öldürməsi bölgədə yeni gərginlik yaradıb.

2015 – Yunanıstan iqtisadi böhran səbəbilə borclarını ödəyə bilmədiyini açıqladı.

2016 – Banqladeşdə baş vermiş Dəkkə restoran hücumu ilə bağlı beynəlxalq antiterror əməliyyatları sürətləndirilib.

2017 – UNESCO Mosulda İŞİD tərəfindən dağıdılmış Nuri məscidini bərpa layihəsini elan etdi.

2018 – Türkiyədə prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan yeni prezidentlik sisteminə əsasən vəzifəyə başlayıb.

2019 – Sudan hərbi şurası və müxalifət arasında müvəqqəti idarə razılaşması əldə edilib.

2020 – BMT koronavirusun qlobal iqtisadi sistemə təsiri ilə bağlı fövqəladə hesabat yaydı.

2021 – Kanada tarixində ilk dəfə olaraq 2 iyulda milli matəm günü elan edildi – yerli xalqlara qarşı törədilmiş zorakılıqlara etiraz olaraq.

2022 – Ukrayna müharibəsi fonunda Litva Kalininqrad üzərindən Rusiyanın tranzitinə məhdudiyyət qoyub – böhran yaşanıb.

2023 – Avropa Kosmos Agentliyi Mars səthində yeni su izləri kəşf etdiyini elan etdi.

2024 – BMT-nin Qida Təşkilatı iqlim dəyişikliyi ilə bağlı ərzaq böhranı riskinin 10 əsas ölkədə kəskin artdığını bildirdi.

2025 - Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev Azərbaycan Respublikasına səfər edib.