BAKI,VOA

28 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1456 – Osmanlı ordusu Belqrad qalasına yürüşə başlayıb – bu, Avropadakı son Osmanlı hücumlarından biri sayılıb.

1534 – Fransız səyyah Jak Kartye Sent-Lorens çayını kəşf edərək Kanadadakı Fransız müstəmləkələrinin təməlini atıb.

1717 – Böyük Britaniyada ilk dəfə olaraq müstəqil mason lojaları birləşərək Böyük Lojanı yaratdı.

1748 – Müqəddəs Roma İmperiyasında islahatçılar zadəgan rütbələrinin təsnifatını dəyişdi.

1762 – Rusiya taxtına II Yekaterina çıxdı.

1797 – Neapol Krallığında vəba epidemiyası səbəbindən fövqəladə vəziyyət elan olundu.

1798 – Napoleonun Misir yürüşü çərçivəsində fransız ordusu İsgəndəriyyəyə daxil olub.

1800 – Napoleon Marengo döyüşündə Avstriya üzərində qələbə qazanaraq Şimali İtaliyanı ələ keçirib.

1807 – Osmanlı-Rusiya müharibəsi gərginləşib – Osmanlı donanması Dardanel boğazında rus gəmiləri ilə toqquşub.

1811 – Latın Amerikasında müstəqillik hərəkatları güclənərək Caracasda ispanlara qarşı üsyanla nəticələnib.

1812 – Napoleon Rusiyaya qarşı hərbi yürüşə başladı.

1838 – Viktoriya rəsmi şəkildə Böyük Britaniyanın kraliçası elan edildi.

1846 – Adolphe Sax "saksafon" adlı musiqi alətinin patentini aldı.

1847 – ABŞ Konqresi Meksika ilə müharibə fonunda yeni torpaq islahatlarını təsdiqləyib.

1851 – Braziliya və Uruqvay arasında müvəqqəti sülh müqaviləsi imzalanıb.

1861 – ABŞ-da Vətəndaş müharibəsi zamanı yeni könüllü alaylar yaradılıb.

1869 – Avstriya-Macarıstan imperiyasında təhsil islahatı haqqında qanun qəbul edilib.

1870 – Kompüter elminin banilərindən sayılan Frank Thomson dünyaya gəldi.

1881 – Avstriya, Rusiya və Almaniya arasında Üç İmperator İttifaqı yeniləndi.

1882 – Britaniya donanması Süveyş kanalında təhlükəsizliyi təmin etmək üçün hərəkətə keçib.

1890 – Almaniyada II Vilhelm parlamentdə ilk dəfə panalmanizm çıxışı ilə yadda qalıb.

1896 – İsveçrədə ilk beynəlxalq kinofestival keçirilərək sənət sahəsində əməkdaşlığa yol açıb.

1899 – Filippin inqilabçıları ilə ABŞ arasında döyüşlər davam etdirilib – Manila ətrafında toqquşmalar yaşanıb.

1900 – Boxer qiyamı: Çinli üsyançılar Pekindəki xarici səfirliklərə hücum etdilər.

1914 – Avstriya-Macarıstan vəliəhd şahzadəsi Frans Ferdinand və həyat yoldaşı Sarayevoda serb radikalı Gavrilo Princip tərəfindən öldürüldü. (Birinci Dünya Müharibəsinə səbəb oldu.)

1919 – I Dünya Müharibəsini rəsmi olaraq bitirən Versal müqaviləsi imzalandı.

1921 – Çin Kommunist Partiyasının Şanxayda birinci qurultayı keçirildi.

1935 – ABŞ-da Franklin Ruzveltin təşəbbüsü ilə Milli Əmək Münasibətləri Aktı qəbul olundu.

1939 – Polşada yeni hökumət proqramı elan olundu – Almaniya ilə gərginlik artırdı.

1940 – Rumıniya Sovet İttifaqına Bessarabiyanı və Şimali Bukovinanı təhvil verdi.

1942 – İkinci Dünya Müharibəsi: Almaniya Sevastopolu ələ keçirdi.

1948 – Yuqoslaviya Kommunist Partiyası Kominform təşkilatından çıxarıldı.

1950 – Koreya Müharibəsində ABŞ qoşunları Cənubi Koreyaya daxil oldu.

1956 – Polşanın Poznan şəhərində fəhlələrin üsyanı qanla yatırıldı.

1958 – Braziliya futbol üzrə dünya çempionatında ilk titulunu qazandı.

1960 – ABŞ-ın Havay ştatında ilk dəfə olaraq yerli əhalidən biri senator seçildi.

1963 – Martin Lüter Kinq Detroitdə “Mənim bir arzum var” nitqinin ilk versiyasını söylədi.

1964 – ABŞ-da Vətəndaş Hüquqları Qanunu Konqresin gündəminə daxil edilib.

1966 – Argentinada hərbi çevrilişlə prezident Arturo İliya hakimiyyətdən uzaqlaşdırılıb.

1968 – Yuqoslaviyada Tito Konstitusiyaya yeni düzəlişlərlə sosialist özünüidarəsini gücləndirib.

1970 – Misirdə Anwar Sadat müvəqqəti olaraq prezident səlahiyyətlərini icra edib.

1972 – ABŞ-da “Watergate” qalmaqalı ictimaiyyətə açıqlanaraq respublikaçılar təzyiq altına düşüb.

1973 – Argentina prezidenti Xuan Peron uzun sürgündən sonra ölkəyə qayıtdı.

1976 – Seyşel adaları Böyük Britaniyadan müstəqilliyini elan etdi.

1981 – ABŞ-da ilk dəfə epidemioloji mərkəz QİÇS xəstəliyinin geniş yayılmasından xəbər verdi.

1985 – Şengen Sazişi imzalandı – Avropada sərhədlərin açılması prosesinə start verildi.

1987 – Fransa prezidenti Mitteran Almaniya kansleri Kol ilə Avropa İttifaqının gələcəyi barədə sammit keçirdi.

1990 – Almaniyanın yenidən birləşməsi üçün Şərq və Qərb Almaniyası arasında danışıqların yeni raundu keçirilib.

1991 – Sloveniya və Xorvatiya müstəqilliklərini elan etdikdən sonra Yuqoslaviya ilə silahlı qarşıdurmalar başladı.

1992 – Azərbaycan ilk dəfə ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində danışıqlara dəvət olundu.

1993 – Rusiya Konstitusiya Komissiyası prezident Yeltsinə fövqəladə səlahiyyətlər verən layihəni qəbul edib.

1994 – ABŞ və Şimali Koreya arasında nüvə proqramı ilə bağlı ilk razılaşma sənədləri imzalandı.

1995 – Bosniya müharibəsində Srebrenitsa bölgəsində gərginlik artdı.

1996 – Gürcüstan parlamenti ölkədə sülhməramlı kontingentin mandatını uzadıb.

1997 – Şotlandiyada parlamentin bərpası ilə bağlı referendum qərarı təsdiqləndi.

1998 – Yaxın Şərq danışıqları çərçivəsində BMT Təhlükəsizlik Şurası İsrailə çağırış edib.

1999 – Kosovoda sülhməramlılar arasında ilk fransız birliyi yerləşdirildi.

2000 – Avropa Birliyi Balkanlarda sabitliyə dair “Stabilizasiya və Assosiasiya” siyasətini genişləndirib.

2001 – Gürcüstan və Rusiya arasında sərhəd təhlükəsizliyi üzrə razılaşma imzalandı.

2002 – Pakistan və Hindistan arasında Siaçen bölgəsində müvəqqəti atəşkəs əldə olunub.

2003 – NATO-nun İstanbuldakı sammitində Qafqaz regionunun təhlükəsizliyi xüsusi mövzu kimi təqdim olundu.

2004 – Əfqanıstanda konstitusiya əsaslı ilk parlament seçkiləri üçün qeydiyyat başa çatıb.

2005 – Çexiya və Slovakiya prezidentləri Bratislavada ortaq əməkdaşlıq bəyannaməsi imzaladılar.

2006 – Türkiyə ilə Avropa İttifaqı arasında müzakirələrdə Kipr problemi yenidən gündəmə gəlib.

2007 – Səudiyyə Ərəbistanı ilə İran arasında Yaxın Şərq sabitliyi ilə bağlı rəsmi görüş keçirildi.

2008 – Ermənistan və Türkiyə prezidentləri futbol diplomatiyasına başlamaq barədə razılığa gəldi.

2009 – İranda prezident seçkilərindən sonra baş qaldıran etirazlar beynəlxalq aləmdə reaksiya doğurdu.

2010 – Venesuelada elektrik enerjisi böhranı səbəbindən fövqəladə enerji planı tətbiq edildi.

2011 – Suriya üzrə ilk beynəlxalq insan haqları konfransı Cenevrədə keçirilib.

2012 – Misirdə ilk demokratik yolla seçilmiş prezident Məhəmməd Mursi and içdi.

2013 – Misirdə Mursi hakimiyyətinə qarşı “30 iyun Hərəkatı” hazırlıqları sosial mediada genişlənib.

2014 – İraqın Tikrit şəhəri İŞİD tərəfindən ələ keçirildi.

2015 – Yunanıstanda bank sisteminin çökəcəyi qorxusuyla fövqəladə məhdudiyyətlər tətbiq edilib.

2016 – Panama sənədləri sızmasından sonra bir çox ölkədə istintaqlar başlandı.

2017 – Kolumbiya hökuməti ilə FARC partizanları arasında son silah təhvil vermə mərasimi keçirildi.

2018 – Liviyada mühacirlərlə dolu qayıq batıb, onlarla insan həyatını itirib.

2019 – G20 sammitində ABŞ və Çin arasında ticarət razılaşmasının bərpa ediləcəyi elan olundu.

2020 – Liviya ilə Misir arasında Sirt-Cufra cəbhəsində gərginlik yeni səviyyəyə yüksəlib.

2021 – Efiopiyada keçirilmiş seçkilərdə Abiy Əhmədin partiyası qalib gəldi.

2022 – NATO-nun Madriddəki sammitində İsveç və Finlandiyanın üzvlüyü ilə bağlı prinsipial razılıq əldə olunub.

2023 – Rusiya vətəndaş cəmiyyətində “Vaqner qiyamı”nın nəticələri geniş şəkildə müzakirə olunub.

2024 – ABŞ və Aİ “Dijital Rəqəmsal Etik Nizamnamə”ni birgə qəbul etdilər – süni intellekt və kibertəhlükəsizlik sahələrində yeni hüquqi baza yaradıldı.