BAKI,VOA
Müasir biznes dünyasında şirkət rəhbərləri işçi xərclərini azaltmaq, əməkdaşlar isə iş yükünü yüngülləşdirmək üçün süni intellekt (AI) çatbotlarından geniş istifadə etməyə başlayıblar. Lakin bu proqram təminatlarının verilən tapşırıqları hər zaman qüsursuz yerinə yetirdiyini düşünmək böyük maliyyə itkilərinə yol aça bilər. Kanadada fəaliyyət göstərən rəsmi "BMW" diler mərkəzi bu növ rəqəmsal arxayınlığın bədəlini ağır ödəyib.
VOA xəbər verir ki, Kanadanın məşhur "CBC News" agentliyinin araşdırmasına görə, 31 yaşlı Toronto sakini Zak Cakomelli (Zack Giacomelli) ciddi təmir xərcləri tələb edən 2021-ci il istehsalı olan "BMW X3" krossoverini 2023-cü ildə işlənmiş vəziyyətdə aldığı "BMW Toronto" diler mərkəzinə geri satmaq qərarına gəlib. Avtomobil diler mərkəzində təmirdə olduğu müddətdə o, şirkətin rəsmi onlayn sorğu sisteminə müraciət edib.
Çatbotun müştəri xeyrinə səhvi
Sorğudan dərhal sonra Cakomellinin telefonuna özünü diler mərkəzinin əməkdaşı kimi təqdim edən "Kvinn" (Quinn) adlı profildən mesajlar gəlməyə başlayıb. Avtomobilin texniki vəziyyəti ilə bağlı bir neçə sual verdikdən sonra çatbot müştəriyə rəsmi olaraq 27,162.79 Kanada dolları (təxminən 19,385 ABŞ dolları) məbləğində geri satınalma təklifi irəli sürüb. Bu təklif Zak üçün göydəndüşmə olub, çünki bu rəqəm onun avtomobil üzrə banka qalan tam kredit borcuna qəpik-qəpiyinə qədər bərabər idi. Hətta çatbot söhbətin sonunda müştəriyə "Gəlin bu gün saat 15:30-da görüşüb müqaviləni rəsmiləşdirək" mesajını da göndərib.
Lakin bir qədər sonra real satış məsləhətçisi Zak Cakomelliyə zəng edərək təklifin etibarsız olduğunu bildirib. O, danışıqları aparan "Kvinn" adlı şəxsin əslində insan deyil, süni intellekt çatbotu olduğunu və sistemdə xəta baş verdiyini izah edib. Şirkət avtomobil üçün ən yaxşı halda cəmi 20,000 Kanada dolları ödəyə biləcəyini – yəni botun təklifindən 7,162 Kanada dolları (~5,000 ABŞ dolları) daha az məbləğ təklif etdiyini bəyan edib.
"Süni intellekt işçini əvəz edirsə, onun sözünə cavabdeh olmalıdır"
Diler mərkəzinin təklifi geri oxumasına etiraz edən Zak Cakomelli mətbuata verdiyi açıqlamada aldadıldığını hiss etdiyini bildirib: "Bir çatbotla real insan kimi danışdığım üçün özümü pis hiss edirəm. Əgər şirkətlər real işçilərin yerini süni intellektlə doldururlarsa, o zaman bu texnologiyanın verdiyi vədlərə və rəsmi rəqəmlərə görə tam məsuliyyət daşımalıdırlar".
Məsələyə "CBC News" və hüquqşünaslar qarışdıqdan sonra "BMW Toronto" geri addım atmalı olub. Diler mərkəzinin işlənmiş avtomobillər üzrə satış meneceri Skott Şadbolt (Scott Shadbolt) media qurumuna verdiyi müsahibədə müştəri məmnuniyyətini qorumaq və ədalətli davranmaq naminə çatbotun etdiyi 27,162.79 Kanada dollarılıq ilkin təklifi rəsmən qüvvədə saxladıqlarını və avtomobili həmin qiymətə geri aldıqlarını təsdiqləyib. Menecer xətanın səbəbini real insan olan bir menecerin daxili sistemə məlumatı yanlış daxil etməsi ilə əlaqələndirib; belə ki, çatbot müştərinin banka olan kredit borcunu dilerin ödəməli olduğu alış qiyməti kimi qəbul edib.
Kanadada mövcud olan hüquqi presedentlərə görə şirkətlər öz rəqəmsal agentlərinin səhvlərinə görə birbaşa məsuliyyət daşıyırlar. Oxşar hadisə 2024-cü ildə "Air Canada" aviaşirkətinin də başına gəlmiş və məhkəmə çatbotun müştəriyə verdiyi yanlış endirim sözünü şirkətin yerinə yetirməsi barədə qərar çıxarmışdı. Bu hadisədən sonra "BMW Toronto" rəhbərliyi müştərilərlə qiymət danışıqlarının aparılmasını tamamilə süni intellektin əlindən alaraq yenidən yalnız real insanlara həvalə edib.