Çərşənbə günü yayılan Amerika hesabatlarına görə, İraq hökumətinin İrana sadiq silahlı qruplaşmaları tərksilah etmək səylərinin ləngiməsi fonunda Vaşinqton İraqın neft gəlirlərindən ibarət təxminən 500 milyon dollarlıq naqd pulun Bağdada köçürülməsini dayandırmış ola bilər. İraqın neft gəlirləri və pulları İraq banklarına daxil olmazdan əvvəl ABŞ-ın Federal Ehtiyat Bankına (FED) köçürülür. 2003-cü ildən bəri bir-birini əvəz edən ABŞ prezidentləri İraqın Federal Bankdakı vəsaitlərini və aktivlərini məhkəmə təqiblərindən və ya üzərinə həbs qoyulmasından qorumaq məqsədilə icraedici sərəncamlar imzalayırlar.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın, 40 günə yaxın davam edən müharibəni dayandıracaq sazişin qurulması üçün müəyyən edilmiş iki həftəlik müddətin bitməsinə az qalmış, İranla atəşkəsi qeyri-müəyyən müddətə uzatdığını elan etməsindən bir gün sonra mənzərə daha da dumanlılaşır və danışıqların taleyi ilə bağlı qeyri-müəyyənlik davam edir. Son bəyanatından bir neçə saat əvvəl Tramp Amerikanın "CNBC" şəbəkəsinə atəşkəsi uzatmağa meylli olmadığını və ölkəsinin ordusunun "hərəkətə keçmək üçün həvəsli" olduğunu təsdiqləmişdi. Bu, Vaşinqton və Tehran nümayəndə heyətlərinin danışıqları bərpa etmək üçün Pakistana gedib-getməyəcəyi ilə bağlı tərəddüd və qeyri-müəyyənlik mühitində baş vermişdi.

Sudanın keçmiş mədən naziri Əbdülbaqi əl-Cilani ölkədəki mədən qəzalarını kəskin şəkildə diaqnoz edir: "Dünyada bir təyyarənin qəzaya uğraması bütün uçuşların təhlükəli olduğu mənasına gəlmir, lakin Sudan istisna olmaqla, qızıl mədənlərindəki qəzalar artıq bir həqiqətdir" Əl-Cilani bildirib ki, hər il dünyanın müxtəlif yerlərində mədən qəzaları baş verə bilər, lakin Sudanda bu artıq gündəlik xəbərə çevrilib. Onun fikrincə, bunun əsas səbəbi elmin kənara itələnməsi və qeyri-peşəkarlığın (xaotik qazıntıların) hakim olmasıdır.

Qlobal əmtəə ticarətində onilliklər boyu siyasi neytrallığı qoruyan iri şirkətlər Donald Tramp administrasiyası dövründə Vaşinqtona daha açıq şəkildə yaxınlaşmağa başlayıb. ABŞ hökumətinin son aylarda əmtəə sazişlərinə birbaşa və fəal şəkildə qoşulması iri ticarət şirkətlərinin ənənəvi davranış modelini dəyişib. Yeni şəraitdə Ağ evlə yaxın təmas qurmaq enerji, metal və xammal bazarlarında fəaliyyət göstərən şirkətlər üçün getdikcə daha vacib amilə çevrilir.

Amerika Birləşmiş Ştatları və İran İslam Respublikası aralarındakı müharibə fonunda İraq üzərindəki təzyiq rıçaqlarını işə salmaqda davam edirlər. Vaşinqton Bağdad hökuməti ilə əlaqəli bəzi tərəfləri "İran milislərinə maliyyə və əməliyyat dəstəyi verməkdə" ittiham edir, Tehran isə "İraq xalqının müqavimətini və mətanətini" alqışladığını bəyan edir.

ABŞ-ın İrana qarşı başlatdığı “Epik qəzəb” adlı hərbi əməliyyatdan sonra yaranan yeni reallıqda Çin birbaşa hərbi müdaxilədən yayınsa da, dolayı yolla münaqişənin gedişinə ciddi təsir göstərən əsas oyunçulardan birinə çevrilib. Xüsusilə kosmik müşahidə və peyk texnologiyaları Pekinin bu müharibədə “görünməyən güc” kimi çıxış etdiyini göstərir.

14 aprel 2026-cı ildə İtaliyanın Baş naziri Corcia Meloni Veronda keçirilən "Vinitaly" beynəlxalq şərab sərgisi zamanı hökumətinin İsrail ilə müdafiə sahəsində əməkdaşlıq sazişinin avtomatik yenilənməsini dayandırmaq qərarına gəldiyini elan etdi. Bu saziş hər iki ölkənin silahlı qüvvələri arasında hərbi texnika mübadiləsini və texnoloji araşdırmaları əhatə edirdi və illərdir İsrailin İtaliyadan hərbi helikopterlər alması kimi iri müdafiə müqavilələri üçün çərçivə rolunu oynayırdı.

ABŞ və İran arasında “son şans” kimi qiymətləndirilən danışıqlar ərəfəsində hər iki tərəfin masaya hansı güc rıçaqları ilə oturduğu sualı münaqişənin gələcək taleyini müəyyən edən əsas amilə çevrilib. Mövcud vəziyyət göstərir ki, tərəflər yalnız diplomatik arqumentlərlə deyil, paralel şəkildə hərbi, iqtisadi və geosiyasi alətlərdən istifadə edərək danışıqlara təzyiq mühiti yaradır.

Livan və İsrail arasında danışıqların aparılması ilk dəfə baş verən hadisə deyil. Lakin hər dəfə bu mövzu gündəmə gələndə fərqli daxili və regional balansları əks etdirir. 2026-cı il danışıqlarının konteksti 1982 və 1983-cü illərdən köklü şəkildə fərqlənir.Hazırkı danışıqlarla 42 il əvvəlki danışıqlar arasında hansı fərq var? 1982-ci ildə İsrail ordusu Livanı Beyruta qədər işğal etmişdi. Fələstin Azadlıq Təşkilatı (FAT) ölkədən çıxarılmış, lakin 1976-cı ildə daxil olan Suriya ordusu orada qalmışdı. Tehranın qərarı və Dəməşqin yardımı ilə 1982-ci ilin iyununda əsası qoyulan "Hizbullah"ın o zaman böyük bir rolu yox idi. Bəzi qüvvələrə elə gəlirdi ki, güc balansı yeni bir siyasi kursa imkan verir. İsrail rəhbərliyi, Menahem Begin və Ariel Şaron 1982-ci ildə seçilmiş prezident Bəşir Cəmayıl ilə sülh sazişinin imzalanması üçün gizli əlaqə kanalları açmışdılar.

ABŞ prezidenti Donald Tramp ilə Vatikan rəhbəri Papa XIV Leo arasında gərginlik son aylarda açıq siyasi qarşıdurma mərhələsinə keçib. Bu gərginlik təkcə fərdi fikir ayrılığı deyil, Qərb dünyasında siyasi hakimiyyətlə dini-əxlaqi nüfuz arasında dərin struktur mübahisənin yeni mərhələsi kimi qiymətləndirilir.

ABŞ prezidenti Donald Trump ilə ölkənin hərbi elitası arasında gərginlik yeni mərhələyə keçərək orduda genişmiqyaslı kadr dəyişikliklərinə səbəb olub. Bu proses artıq təkcə idarəetmə məsələsi deyil, siyasi hakimiyyətlə peşəkar hərbi düşüncə arasında dərin fikir ayrılığının göstəricisi kimi qiymətləndirilir.

Amerika Birləşmiş Ştatları 15 və 16 aprel (çərşənbə və cümə axşamı) tarixlərində Suriyadakı sonuncu hərbi bazası olan, ölkənin şimal-şərqindəki Haseke əyalətində yerləşən "Qəsrik" bazasını boşaltdı. Bununla da Vaşinqton bir vaxtlar sayca otuza çatan hərbi bazaları ilə Suriyada on ildən artıq davam edən mövcudluğuna son qoydu. "Qəsrik" bazasının təxliyə edilməsi həm Vaşinqton, həm də Dəməşq tərəfindən iki dövlət arasındakı münasibətlərdə yaxın gələcəkdə cizgiləri daha aydın görünəcək yeni bir mərhələyə keçidin elanıdır.