BAKI, AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi– Türkiyə, son illərdə Afrikanın strateji əhəmiyyətə malik Səhil bölgəsində – Burkina Faso, Mali, Niger və Çad kimi ölkələrlə hərbi və təhlükəsizlik sahəsində artan əməkdaşlığı ilə regionda güclü oyunçuya çevrilməkdədir. 2022-ci ildən etibarən bu ölkələrə onlarla türk istehsalı hərbi texnika göndərilib.
Türkiyənin bu ölkələrə marağı yalnız hərbi avadanlıqla məhdudlaşmır. Ankara son illərdə Nigerin paytaxtı Niamidə beşulduzlu otel və hava limanı inşa etməklə yanaşı, ticarət dövriyyəsini də kəskin şəkildə artırıb. Məsələn, Mali ilə ticarət 2003-cü ildə 5 milyon dollardan 2022-ci ildə 165 milyon dollara yüksəlib.
Dron diplomatiyası: Bayraktar və Akıncı
səhnədədir
2022-ci ildən başlayaraq, Burkina Faso, Mali və Niger “Bayraktar
TB2” pilotsuz uçuş aparatları (PUA) əldə edib. 2024-cü ildə isə
daha güclü “Akıncı” dronlarının tədarükünə başlanıb. Çad isə
“Anka-S” tipli PUA-larla silahlanıb. Bu texnologiyalar region
ölkələrinin sahə nəzarəti və antiterror əməliyyatlarında ciddi rol
oynayır.
Türkiyə təkcə PUA deyil, həm də zirehli texnikalar və təyyarələr
satmaqla bölgənin silah bazarına alternativ təqdim edir. 2022-ci
ildə Niger ilk dəfə tamamilə Türkiyədə istehsal olunan hərbi
təyyarə əldə edən ölkə olub. Bu xətti 2023-də Çad da izləyib.
Fransız və amerikalı mənbələr iddia edir ki, Türkiyənin xüsusi təhlükəsizlik şirkəti SƏDAT 2024-cü ildə Niger və Maliyə muzdlu qüvvələr göndərərək orada layihələrin və hökumətlərin təhlükəsizliyini qoruyur. Hərçənd bu məlumatlar rəsmi şəkildə təkzib olunub, amma əgər təsdiqlənərsə, bu Türkiyənin “qeyri-rəsmi” hərbi strategiyasını da gündəmə gətirəcək.
2025-ci ilin fevralında “Military Africa” jurnalı Çadın Türkiyəyə Abşe şəhərində hərbi baza verdiyini iddia edib. Bu təsdiqlənsə, Türkiyənin Afrikadakı ilk rəsmi bazası olacaq.
ABŞ-ın bölgədəki müdafiə dəstəklərini dondurması fonunda Türkiyənin çevik və hüquqi məhdudiyyətsiz yardımı bu ölkələr üçün daha cəlbedici görünür. Türkiyənin təqdim etdiyi avadanlıq ucuz, keyfiyyətli və texniki dəstəkli olduğundan Çin və Rusiyadan daha üstün hesab olunur.
Türkiyə adə sadalananğlkəldə yalnız yeni təhlükəsizlik ortağı kimi yox, həm də Fransa və Rusiyanın nüfuzunu sarsıdan regional güc kimi çıxış edir. Hətta bəzi müşahidəçilərə görə, Ankara Qərbin buraxdığı boşluğu dolduraraq, özünü İslam dünyasının lideri kimi təsdiqləməyi bacarıb.