BAKI,AzerVoice
Ebola, əvvəllər "Ebola hemorragik qızdırması" kimi tanınan və çox zaman ölümcül nəticələnən virus mənşəli ağır bir infeksiyadır. Xəstəlik adını 1976-cı ildə epidemiyanın qeydə alındığı Zair Respublikasındakı (indiki Konqo Demokratik Respublikası) Ebola çayından götürüb.
Simptomlar və xəstəliyin gedişi
Ebolanın ilkin əlamətləri qəfil başlayan qızdırma, baş, boğaz və əzələ ağrıları ilə özünü göstərir. Bu simptomlardan sonra xəstədə qusma, ishal, dəri səpgiləri, böyrək və qaraciyər fəaliyyətinin pozulması müşahidə olunur. Daha ağır hallarda daxili və xarici qanaxmalar baş verir.
Xəstəlik yüksək ölüm faizi ilə seçilir – bəzi epidemiyalar zamanı bu göstərici 90 faizədək yüksəlmişdir. Laborator testlər adətən qaraciyər fermentlərinin artdığını, ağ qan hüceyrələri və trombositlərin isə azaldığını göstərir.
Yoluxma və inkubasiya dövrü
Ebolanın inkubasiya müddəti, yəni virusa yoluxma ilə simptomların ortaya çıxması arasındakı dövr 2 gündən 21 günə qədər davam edə bilər. Maraqlıdır ki, bu müddət ərzində yoluxmuş şəxslər virusu başqalarına ötürmürlər.
Lakin xəstəlik ortaya çıxdıqdan sonra virus bədəndə uzun müddət aktiv qalır. Sağalmış insanların qanında, ifrazatında, o cümlədən ana südü və spermasında virusa 7 həftəyə qədər rast gəlinə bilər.
Virusun mənşəyi və ötürülmə yolları
Ebolanın dəqiq təbii mənbəyi hələ müəyyən edilməsə də, virusun vəhşi heyvanlarda – xüsusilə meyvə yarasalarında (Pteropodidae ailəsi), meymunlarda, meşə antiloplarında və kirpilərdə yaşadığı güman edilir. İnsanlara virus yoluxmuş heyvanların qanı, bədən mayeləri və ya əti ilə təmas nəticəsində keçir. Daha sonra virus insandan insana ötürülür – əsasən qan, tüpürcək, tər, sidik və digər bədən mayeləri ilə.
Tarixi epidemiyalar
Ebola virusu ilk dəfə 1976-cı ildə Sudan və Zairin tropik meşə bölgələrində baş verən epidemiyalar zamanı aşkarlanıb. O vaxtdan bəri əsasən Afrikanın kənd yerlərində rast gəlinən xəstəlik, son dövrlərdə böyük şəhərlərdə də müşahidə olunur.
2014-cü ilin martında isə Ebola virusu Qərbi Afrikada tarixdə ən geniş yayılmış və ölümcül epidemiyaya səbəb oldu. Qvineyada başlayan infeksiya qısa zamanda Sierra Leone və Liberiyaya yayıldı. Bu epidemiya nəticəsində, Ebolanın tanındığı gündən bəri ən çox insan həyatını itirdi. 2014-cü ilin oktyabrında isə virus ilk dəfə Afrikadan kənarda – İspaniyada qeydə alındı.
Müalicə varmı?
Hazırda Ebola virusuna qarşı təsdiqlənmiş spesifik bir müalicə yoxdur. Lakin vaxtında aparılan dəstəkləyici tibbi müdaxilələr – maye və elektrolit balansının qorunması, qızdırmanın və infeksiyaların qarşısının alınması – xəstələrin sağ qalma şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.