Sağlamlıq ensiklopediyası: Xəstəliklər və fobiyalar

ALLERGİYA, orqanizmin immun sisteminin normal olaraq zərərsiz maddələrə reaksiyasıdır. Bu reaksiya antigen kimi fəaliyyət göstərən bir maddə ilə antikor adlanan immunitet sistemi tərəfindən istehsal olunan bir protein arasında baş verir. Kimyəvi nöqteyi-nəzərdən antikorlar immunoqlobulinlərdir, çünki onlar orqanizmin immun reaksiyasında iştirak edir və qlobulinlər adlanan zülallar sinfinə aiddir.

Düyünlü zob (və ya qalxanabənzər vəzin düyünləri) — normal qalxanabənzər vəz daxilində inkişaf edən, toxuma və ya maye tərkibli yüksəlmiş sahələrdir. Bu düyünlər quruluşuna görə hiperplastik (toxuma artımı) və ya şiş xarakterli ola bilər. Qeyd etmək lazımdır ki, qalxanabənzər vəzin şişlərinin yalnız çox kiçik bir hissəsi bədxassəli (xərçəng) olur. Çox vaxt kiçik düyünlər heç bir simptom vermir (asimptomatik) və uzun müddət nəzərə çarpmır.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı Atlantik okeanında kruiz gəmisində baş verən hadisə ilə bağlı üç nəfərin ölümünü açıqlayıb və nadir rast gəlinən Hanta virusu ilə bağlı şübhələrin araşdırıldığını bildirib. Mütəxəssislər qeyd edir ki, nadir olsa da, bu virus bəzi hallarda ağır və ölümcül nəticələrə səbəb ola bilər.

Tibb dünyasının ən tanınmış simvollarından biri olan kadusey, qanadlı bir əsaya dolanmış iki ilan təsviridir. "Elçinin əsası" mənasını verən bu qədim rəmz yunan mifologiyasında tanrıların elçisi olan Hermesin əsası kimi məşhurdur. Kadusey təkcə tibb sahəsində deyil, eyni zamanda astrologiya, kimyagərlik, ticarət və mifologiya kimi bir çox fərqli sahədə dərin mənalar daşıyır.

Misofobiya – mikroblardan, kirdən, bakteriyalardan və yoluxmadan duyulan hədsiz, irrasional və idarəolunmaz qorxudur. Bu termin yunan dilindəki "mysos" (çirk, murdarlıq) və "phobos" (qorxu) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Bu fobiyadan əziyyət çəkən insanlar hər hansı bir əşyaya toxunmağın və ya insanlarla təmasda olmağın onları ölümcül xəstəliyə yoluxduracağına inanırlar.

Cüzam və ya Lepra çöpü ( Mycobacterium leprae ) adlı mikroorqanizmin törətdiyi yoluxucu xəstəlikdir və bir çox sistem və orqanlara , xüsusən də periferik sinir sistemi və dəriyə təsir edə bilər. Ancaq yoluxma ehtimalı demək olar ki, yox dərəcəsindədir, ona görə də uzun illər yoluxucu xəstəlik hesab edilmirdi, lakin xalq tərəfindən ən azı vəba qədər qorxulu qəbul edilən xədtəlikdir.

Entomofobiya, insanın həşəratlardan (böcəklərdən) güclü, davamlı və irrasional qorxu hissi keçirməsi ilə xarakterizə olunan psixoloji pozuntudur. Bu qorxu sadə iyrənmə və ya ehtiyat hissindən fərqli olaraq, şəxsin gündəlik həyatına, davranışlarına və emosional durumuna ciddi təsir göstərə bilər. Entomofobiya termin olaraq yunan mənşəlidir: “entomon” - həşərat, “phobos” - qorxu deməkdir.

Mikroblar həyatın ayrılmaz hissəsidir. İnsan bədənində trilyonlarla bakteriya yaşayır və bu mikroorqanizmlərin böyük hissəsi sağlamlığı qorumaqda mühüm rol oynayır. Lakin bəzi insanlar üçün bakteriyalar sadəcə görünməyən canlılar deyil, dərin qorxu və stress mənbəyidir. Bacteriophobia (Bakterofibiya,) yəni mikroblardan və bakteriyalardan həddindən artıq, məntiqsiz qorxu, son illər psixologiya və tibbdə daha çox diqqət çəkən fobiyalardan birinə çevrilib.

Ablutofobiya (Ablutophobia) - insanın çimməkdən, duş qəbul etməkdən və ya ümumiyyətlə su ilə təmizlənmə prosesindən irrasional və nəzarətsiz şəkildə qorxması ilə xarakterizə olunan xüsusi fobiyadır. Bu fobiya adətən uşaqlarda müşahidə olunur, lakin bəzi hallarda yetkinlik dövrünə qədər davam edə bilir.