Avropa İttifaqı ABŞ-dan mövcud ticarət razılaşmalarına əməl etməsini gözlədiyini bəyan edib. Avropa Komissiyasının sözçüsü Olof Gill bildirib ki, ötən il imzalanmış birgə bəyanat hər iki tərəf üçün qüvvədə qalır. Açıqlama Donald Trampın İspaniyanı tənqid etməsindən və bu ölkə ilə ticarət əlaqələrinin məhdudlaşdırılması barədə göstəriş verməsindən sonra səsləndirilib. Gill vurğulayıb ki, Avropa Komissiyası bütün üzv dövlətlərin maraqlarını qətiyyətlə müdafiə edəcək. O, sabit və qarşılıqlı faydalı transatlantik ticarətin qorunmasının vacibliyini qeyd edib. Avropa İttifaqı ABŞ-ın götürdüyü öhdəliklərə sadiq qalacağına ümid etdiyini bildirib. Mövzu NATO Zirvə Toplantısı fonunda diqqət mərkəzindədir.

ABŞ-nin müdafiə naziri Pit Heqset İsrailə bu gün üçün planlaşdırılan rəsmi səfərini ləğv edib. Daha əvvəl CNN telekanalı vəziyyətlə tanış olan mənbələrə istinadən Pit Heqsetin çərşənbə günü İsrailə ilk rəsmi səfərini etməyi planlaşdırdığını bildirmişdi.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Türkiyənin beşinci nəsil F-35 qırıcılarını əldə edəcəyini açıqlayıb. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə daha əvvəl bəyan etmişdi ki, Donald Trampla keçirdiyi danışıqların nəticəsində Vaşinqtonun F-35 qırıcıları ilə bağlı müsbət qərar verəcəyinə ümid edir.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan NATO Ankara sammiti çərçivəsində rəsmi təmaslar çərçivəsində ABŞ-nin dövlət katibi Marko Rubio ilə ikitərəfli görüş keçirib. Sammitin gündəliyində dayanan əsas təhlükəsizlik riskləri fonunda baş tutan bu təmas, Vaşinqton və Ankara xəttindəki diplomatik dialoqun intensivliyini növbəti dəfə nümayiş etdirmişdir.

ABŞ, Yaponiya və Cənubi Koreya enerji təhlükəsizliyi sahəsində yeni üçtərəfli əməkdaşlıq mexanizmi yaradıb. NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində imzalanan memorandum ümumi təhlükəsizlik maraqlarının gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Sənəd qabaqcıl nüvə reaktorlarının digər ölkələrdə tətbiqinin sürətləndirilməsinə yönəlib. Layihənin ilk mərhələsi Hind-Sakit okean bölgəsini əhatə edəcək. ABŞ bu təşəbbüs çərçivəsində texniki dəstək proqramına 10 milyon ABŞ dollarından çox əlavə maliyyə ayıracaq. Bu vəsait tərəfdaş ölkələrin enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edəcək. Razılaşma regionda enerji əməkdaşlığının yeni mərhələsi kimi qiymətləndirilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı NATO müttəfiqlərini qəsdən sınağa çəkdiyini açıqlayıb. O bildirib ki, məqsədi alyans ölkələrinin ABŞ-a dəstəyə nə dərəcədə hazır olduğunu öyrənmək idi. Tramp NATO üzvlərinin bir hissəsini müdafiə xərclərini kifayət qədər artırmamaqda da tənqid edib. O, ABŞ və İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat zamanı bəzi müttəfiqlərin lazımi dəstəyi vermədiyini iddia edib. ABŞ Prezidenti alyans ölkələrinin kollektiv təhlükəsizlik sahəsində daha böyük məsuliyyət daşımalı olduğunu vurğulayıb. Bu açıqlamalar Ankara Zirvə Toplantısı öncəsi diqqət çəkən mövzulardan birinə çevrilib. Müdafiə xərcləri və müttəfiqlər arasında həmrəylik toplantının əsas gündəm məsələləri sırasında yer alır.

Böyük Britaniya və Niderland yeni dəniz tərəfdaşlığı sazişi imzalayıb. Təxminən 3,2 milyard ABŞ dolları dəyərində olan layihə çərçivəsində hər iki ölkənin silahlı qüvvələri yeni amfibiya nəqliyyat gəmiləri ilə təmin ediləcək. Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer bildirib ki, tərəfdaşlıq sənaye və dənizçilik sahəsindəki təcrübənin birləşdirilməsinə əsaslanır. Onun sözlərinə görə, layihə elit amfibiya qüvvələrinin imkanlarını artıracaq. Sazişin NATO-nun kollektiv müdafiə potensialını gücləndirəcəyi qeyd olunub. Layihə həm də Böyük Britaniya ilə Niderland arasında müdafiə sənayesi əməkdaşlığını yeni mərhələyə çıxarmağı hədəfləyir. Bu addım NATO-nun dəniz təhlükəsizliyi sahəsində imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm təşəbbüs kimi qiymətləndirilir.

Qətər Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində alyans rəsmiləri və Türkiyə Prezidentinin müşavirləri ilə görüş keçirib. Görüşdə Qətərin dövlət naziri Məhəmməd bin Əbdüləziz bin Saleh əl-Xüleyfi iştirak edib. Tərəflər əməkdaşlıq əlaqələrini və regiondakı son prosesləri müzakirə ediblər. Doha Xarici İşlər Nazirliyi görüşün Ankarada baş tutduğunu açıqlayıb. Müzakirələrdə regional vəziyyət və təhlükəsizlik məsələləri də diqqət mərkəzində olub. Qətər son illərdə vasitəçilik və diplomatik təşəbbüslərdə fəal rol oynayır. Görüş Doha ilə NATO və Türkiyə arasında siyasi təmasların davam etdiyini göstərir.

NATO-nun yeni hesablamalarına əsasən, alyansın beş üzvü 2026-cı ildə əsas müdafiə xərclərini ümumi daxili məhsulun 3,5 faizi səviyyəsinə çatdıracaq. Bununla yanaşı, bəzi ölkələrin müdafiə xərcləri təxminən 2 faiz səviyyəsində qalacaq. NATO liderləri ötən il Haaqada keçirilən Zirvə Toplantısında 2035-ci ilədək 3,5 faizlik hədəfə çatmaq barədə razılıq əldə ediblər. Onlar, həmçinin kibertəhlükəsizlik və digər müdafiə sahələrinə əlavə 1,5 faiz həcmində investisiya qoyulmasını da qəbul ediblər. ABŞ Prezidenti Donald Tramp NATO üzvlərini müdafiəyə daha çox vəsait ayırmağa çağırır. Alyans daxilində müdafiə xərclərinin artırılması əsas prioritetlərdən biri kimi qiymətləndirilir. Bu məsələ Ankara Zirvə Toplantısının əsas gündəm mövzularından biridir.

Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen Qrenlandiyanın satılmadığını və ölkəsinin suverenliyinə hörmət göstərilməsinin vacibliyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısında səsləndirib. Frederiksen bildirib ki, Qrenlandiya Danimarka Krallığının tərkibində muxtar ərazidir və onun statusu dəyişməyəcək. Baş nazirin bəyanatı Donald Trampın Qrenlandiyaya nəzarət etmək istəyini yenidən dilə gətirməsindən sonra verilib. Frederiksen müttəfiqlər arasında münasibətlərin qarşılıqlı hörmət prinsipi əsasında qurulmalı olduğunu vurğulayıb. O, Danimarkanın suverenliyi ilə bağlı mövqeyinin qəti olduğunu bildirib. Açıqlama NATO Zirvə Toplantısının diqqət çəkən siyasi mövzularından biri olub.

ABŞ ilə Türkiyə arasında müdafiə əməkdaşlığında yeni mərhələnin başlaya biləcəyi gözlənilir. Donald Tramp Türkiyəyə qarşı sanksiyaların ləğvinə və F-35 qırıcılarının təhvil verilməsi məsələsinə müsbət yanaşdığını bildirib. Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə bu istiqamətdə müsbət qərar gözlədiyini və ən azı beş təyyarənin vəd edildiyini açıqlayıb. Tərəflər, həmçinin Türkiyənin hazırladığı KAAN döyüş təyyarəsi üçün mühərrik təminatını müzakirə edirlər. Bununla yanaşı, ABŞ-də bəzi siyasətçilər və hərbi dairələr bu addıma etiraz edir. Onlar qabaqcıl hərbi texnologiyaların təhlükəsizliyi və bölgədə qüvvələr balansının dəyişə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edirlər. Müzakirələrin nəticəsi ABŞ-Türkiyə münasibətlərinin gələcək inkişafına ciddi təsir göstərə bilər.

NATO Zirvə Toplantısında ABŞ Prezidenti Donald Trampın alyans üzvlərinə münasibəti diqqət mərkəzindədir. Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı bəzi müttəfiqlərin ABŞ-a kifayət qədər dəstək vermədiyini bildirib və narazılığını ifadə edib. O, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla münasibətlərini yüksək qiymətləndirərək toplantıda iştirakını da bununla əlaqələndirib. NATO-nun baş katibi Mark Rütte müdafiə xərclərinin artırılması istiqamətində üzv ölkələrin üzərinə götürdüyü öhdəlikləri xatırladıb. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski isə ölkəsinin daha çox Patriot hava hücumundan müdafiə sistemlərinə və digər hərbi vasitələrə ehtiyacı olduğunu bildirib. NATO Zirvə Toplantısında müdafiə xərcləri və Ukraynaya dəstək əsas gündəm mövzuları sırasında yer alır. Toplantının nəticələri alyansın gələcək təhlükəsizlik siyasətinə təsir göstərə bilər.