NATO-nun Avropa üzvləri və Kanada bu il müdafiə xərclərini artırmağa hazırlaşır. Alyans rəsmisinin sözlərinə görə, 2025-ci ildə əsas müdafiə xərclərinin ümumi daxili məhsulda payının orta hesabla 2,53 faizə çatacağı gözlənilir. Hazırda bu göstərici 2,31 faiz səviyyəsində qiymətləndirilir. Eyni zamanda, Ankarada keçirilən NATO Müdafiə Sənayesi Forumunda ən azı 50 milyard ABŞ dolları dəyərində yeni satınalma razılaşmaları əldə olunub. Müqavilələrin yekun dəyəri ilə bağlı hesablamalar davam edir. Bu göstəricilər NATO ölkələrinin müdafiə imkanlarını gücləndirmək istiqamətində atdığı addımların davam etdiyini göstərir. Müdafiə sənayesində əməkdaşlığın genişlənməsi alyansın gələcək təhlükəsizlik strategiyasının əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur.

Cənubi Koreya Prezidenti Li Ce Myon NATO müttəfiqləri ilə müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlığı genişləndirmək istədiyini bildirib. O, Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısının Müdafiə Sənayesi Forumunda çıxış edərək elmi-tədqiqat, qabaqcıl texnologiyalar və silah istehsalı sahələrində birgə fəaliyyətin vacibliyini vurğulayıb. Li Ce Myon mövcud əməkdaşlığın “Cənubi Koreya-NATO müdafiə sənayesi tərəfdaşlığı 2.0” səviyyəsinə yüksəldilməsini təklif edib. Onun sözlərinə görə, yeni əməkdaşlıq yalnız silah mübadiləsini deyil, həm də birgə tədqiqat, istehsal və istismar proseslərini əhatə etməlidir. Cənubi Koreya Prezidenti ölkəsinin sabit istehsal gücünün və təsdiqlənmiş texnologiyalarının NATO təcrübəsi ilə birləşməsinin hər iki tərəfin müdafiə imkanlarını artıracağını deyib. O, Cənubi Koreyanı NATO üzvləri üçün etibarlı tərəfdaş kimi təqdim edib. Bu təşəbbüs müdafiə sənayesində yeni əməkdaşlıq imkanları baxımından diqqət çəkir.

NATO Zirvə Toplantısında ABŞ ilə Avropa ölkələri arasında müdafiə siyasəti ətrafında fikir ayrılıqları müzakirə olunur. Təhlilçi Aleksandru Hudişteanu bildirib ki, Donald Tramp Avropa dövlətlərini müdafiəyə daha çox vəsait ayırmağa çağırır. Onun sözlərinə görə, ABŞ Avropanın öz təhlükəsizliyinə görə daha böyük məsuliyyət daşımasını istəyir. NATO-nun baş katibi Mark Rütte isə əsas məsələnin ayrılan vəsaitin həcmi deyil, onun necə istifadə olunması olduğunu vurğulayıb. Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı Avropa müttəfiqlərini kifayət qədər dəstək göstərməməkdə ittiham edib. Təhlilçi isə NATO-nun yalnız müdafiə məqsədli alyans olduğunu və seçim əsasında başlanan müharibələrdə iştirak etmədiyini xatırladıb. Bu müzakirələr NATO daxilində gələcək təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı fikir ayrılıqlarını bir daha üzə çıxarıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Türkiyəyə tətbiq olunan CAATSA sanksiyalarının ləğv ediləcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bu məsələ Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla keçiriləcək görüşdə müzakirə olunacaq. ABŞ 2020-ci ildə Rusiyadan S-400 hava hücumundan müdafiə sistemləri aldığı üçün Türkiyəyə sanksiyalar tətbiq etmiş və Ankaranı F-35 proqramından çıxarmışdı. Türkiyə həmin qərarın ədalətsiz və qanunsuz olduğunu bəyan etmişdi. Trampın açıqlaması iki ölkə arasında müdafiə sahəsində münasibətlərin gələcəyi baxımından diqqət çəkir. Bu addım Vaşinqton və Ankara arasında əməkdaşlığın yenidən genişlənməsinə zəmin yarada bilər. Məsələ NATO Zirvə Toplantısı fonunda əsas müzakirə mövzularından biri kimi qiymətləndirilir.

Almaniyada seçicilərin əhəmiyyətli hissəsi hökumətin müdafiə xərclərini artırmaq planını dəstəkləmir. İctimai rəy sorğularına görə, seçicilərin təxminən 35–40 faizi yenidən silahlanma siyasətinə qarşı çıxan partiyalara üstünlük verir. Kansler Fridrix Merts müdafiə sahəsinə böyük həcmdə investisiya qoyuluşunu və Almaniya ordusunun gücləndirilməsini əsas prioritetlərdən biri elan edib. Hökumət 2030-cu ilədək müdafiə sahəsinə təxminən 900 milyard ABŞ dollarına yaxın vəsait ayırmağı planlaşdırır. Merts hesab edir ki, Avropanın NATO daxilində daha böyük rol oynaması alyansın imkanlarını genişləndirəcək. Bu siyasət ABŞ ilə müdafiə əməkdaşlığının möhkəmləndirilməsi məqsədi daşıyır. Bununla yanaşı, Almaniyada bu planlara qarşı ictimai narazılığın davam etdiyi bildirilir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp Rusiya ilə Ukrayna arasında müharibənin yaxın zamanda başa çata biləcəyinə ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, həm Kiyev, həm də Moskva razılıq əldə etmək niyyətindədir. Tramp münaqişənin diplomatik yollarla həllinin vacibliyini vurğulayıb. O, tərəflərin sülh razılaşmasına maraq göstərdiyini qeyd edib. ABŞ Prezidenti bu barədə NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində jurnalistlərə açıqlama verib. Zirvə Toplantısında Ukraynaya hərbi dəstək və regional təhlükəsizlik məsələləri əsas gündəm mövzularındandır. Trampın açıqlaması münaqişənin gələcək inkişafı ilə bağlı beynəlxalq diqqəti bir daha bu istiqamətə yönəldib.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan F-35 qırıcıları ilə bağlı ABŞ ilə danışıqların uzun müddətdir davam etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bu məsələ yeni deyil və tərəflər arasında dəfələrlə müzakirə olunub. Ərdoğan Türkiyəyə beş ədəd F-35 qırıcısının veriləcəyinin vəd edildiyini deyib. O, NATO Zirvə Toplantısının yekununda bu istiqamətdə müsbət qərarın qəbul olunacağına ümid etdiyini bildirib. Türkiyə Prezidenti müdafiə sahəsində əməkdaşlığın inkişafının əhəmiyyətini vurğulayıb. F-35 qırıcıları məsələsi Ankara ilə Vaşinqton arasında əsas müzakirə mövzularından biri olaraq qalır. Bu açıqlama iki ölkə arasında hərbi əməkdaşlığın gələcək perspektivlərinə marağı artırıb.

Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Qəzzadakı vəziyyətlə bağlı açıqlama verib. O bildirib ki, Türkiyə bölgədə sülhün bərpası istiqamətində fəaliyyət göstərəcək. Ərdoğan NATO Zirvə Toplantısında bu məsələlərə diqqət yetirildiyini qeyd edib. Türkiyə Prezidenti müzakirələrin yaxşı nəticə verəcəyinə ümid etdiyini bildirib. Onun sözlərinə görə, bölgədə sabitliyin təmin olunması üçün diplomatik səylərin artırılması vacibdir. Qəzzada vəziyyətin normallaşması regional təhlükəsizlik baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ərdoğanın açıqlaması Türkiyənin bölgədə sülh təşəbbüslərinə önəm verdiyini göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla müharibə fonunda NATO-nu tənqid edib. O bildirib ki, ABŞ İranda müəyyən addımlar atsa da, alyans müttəfiqlərindən gözlənilən dəstəyi görməyib. Trampın sözlərinə görə, Vaşinqton hələ yardım istəməmiş bəzi NATO ölkələri bu prosesdə iştirak etməyəcəklərini bildiriblər. ABŞ Prezidenti ölkəsinin NATO-ya böyük məbləğdə vəsait ayırdığını xatırladıb. O, alyansın ABŞ üçün eyni səviyyədə dəstək göstərməməsini sual altına alıb. Tramp Vaşinqtonun hər zaman müttəfiqlərinin yanında olduğunu vurğulayıb. Bu açıqlama NATO daxilində müdafiə öhdəlikləri və müttəfiqlik münasibətləri ilə bağlı yeni müzakirələr yaradıb.

Kanada qlobal müdafiə bankının yaradılması təşəbbüsünə beynəlxalq dəstəyin artırılması istiqamətində fəaliyyətini davam etdirir. Xarici işlər naziri Anita Anand bildirib ki, layihənin təsisçi ölkələrinin siyahısı yalnız daha çox dövlətin təşəbbüsə qoşulmasından sonra açıqlanacaq. Onun sözlərinə görə, bu istiqamətdə danışıqlar davam edir və layihə artıq kifayət qədər dəstək qazanıb. Anita Anand qeyd edib ki, təşəbbüsün uğuru geniş beynəlxalq iştirakdan asılıdır. Bu mövqe Kanadanın Baş naziri Mark Karninin əvvəlki açıqlamaları ilə də üst-üstə düşür. Layihənin müdafiə sahəsində maliyyə əməkdaşlığını gücləndirməsi nəzərdə tutulur. Kanada bunun qlobal təhlükəsizlik sahəsində yeni əməkdaşlıq imkanları yaradacağına inanır.

Volodimir Zelenski Rusiyaya qarşı beynəlxalq təzyiqlərin daha da artırılmasının zəruri olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Rusiyanın zəifləməsi hiss olunsa da, bu, müharibənin gedişini dəyişmək üçün kifayət etmir. Ukrayna Prezidenti əlavə ballistik raketlərə qarşı hava hücumundan müdafiə sistemlərinin ölkəsinə verilməsinin vacibliyini vurğulayıb. O, həmçinin Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaların tətbiq edilməsinin əhəmiyyətini qeyd edib. Zelenski bu məsələləri NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində ABŞ Prezidenti Donald Trampla keçirəcəyi görüşdə müzakirə etməyi planlaşdırır. Ukrayna rəhbərliyi hesab edir ki, müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi ölkənin təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayacaq. Bu çağırış Rusiyaya qarşı beynəlxalq dəstəyin artırılması istiqamətində növbəti mesaj kimi qiymətləndirilir.

NATO-nun 5-ci maddəsi alyansın kollektiv müdafiə prinsipini əks etdirən əsas müddəadır. Bu prinsipə görə, üzv dövlətlərdən birinə edilən silahlı hücum bütün üzvlərə qarşı hücum hesab olunur. NATO tarixində ilk genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlarını Bosniya müharibəsi zamanı həyata keçirib, daha sonra isə Kosovoda hava əməliyyatına başlayıb. 2001-ci il sentyabrın 11-də ABŞ-də baş vermiş terror hücumlarından sonra təşkilat tarixində ilk dəfə 5-ci maddə tətbiq olunub. Bunun ardınca NATO ölkələri Əfqanıstanda hərbi əməliyyatlarda iştirak ediblər. İyirmi il davam edən missiyada 50 NATO və tərəfdaş ölkə qüvvə göndərib. Əməliyyatların ən geniş mərhələsində Əfqanıstanda 140 minə yaxın müttəfiq hərbçi yerləşdirilmişdi.