Portuqaliyanın paytaxtı Lizbon Universitetində aparılan yeni araşdırma göstərib ki, avtomobillərin rəngi şəhərlərdə temperaturun artmasına ciddi təsir göstərir. Xüsusilə qara rəngli nəqliyyat vasitələrinin yaydığı istilik ətraf mühitin temperaturunu bir neçə dərəcə yüksəldə bilər.

İngiltərəli alimlər süd vəzi xərçənginin limfa düyünlərinə yayılmasını izləmək üçün yeni üsul təqdim ediblər. Onların hazırladığı almaz əsaslı sensorlar əməliyyat zamanı metastaz etmiş hüceyrələrin dəqiq müəyyənləşdirilməsinə imkan yarada bilər.

Araşdırmaya görə, hüceyrələrin bölünməsi zamanı xromosomların uc hissəsində yerləşən telomerlərin davamlı qısalması hüceyrələrin yaşlanmasına və ölümü ilə nəticələnir. Bu proses xərçəng hüceyrələrinin nəzarətsiz çoxalmasının qarşısını ala bilsə də, eyni zamanda genetik yaşlanmanı da sürətləndirir. Qocalmış və bölünməyən senescent hüceyrələrin bədəndə yığılması yaşlanmanın əsas səbəblərindən hesab olunur.

Akdeniz Universiteti Tibb Fakültəsinin dosenti Dr. Əli Ərdoğan, insanların zamanla səhər yuxudan oyanmaq üçün qurulan saat siqnalının monoton səsinə alışdığını və bunun oyanma çətinliyinə səbəb olduğunu açıqlayıb. Dr. Ərdoğan bildirib ki, beyin daimi eyni stimula məruz qaldıqda buna reaksiya verməyi dayandırır. “Zəngli saat çalır, lakin insan oyanmaqda çətinlik çəkir. Bunun əsas səbəbi beynin monoton səslərə laqeyd qalmasıdır,” – deyə o qeyd edib. Dr. Ərdoğan gündəlik həyatın rutinlərdən ibarət olmasının həm müsbət, həm də mənfi tərəfləri olduğunu vurğulayıb. O, məktəbə və ya işə getmək kimi öhdəliklərin vacib olduğunu, lakin yalnız rutinin psixi sağlamlıq üçün yetərli olmadığını bildirib. “Monotonluq artdıqda psixi sağlamlıq problemləri ortaya çıxa bilər. Buna görə kiçik dəyişikliklər etmək çox vacibdir,” – deyə Ərdoğan əlavə edib.

Dünya üzrə 100,000-dən çox gənc arasında aparılan araşdırma, 13 yaşına çatmamış smartfon sahibi olan uşaqların 18-24 yaş arasında intihar düşüncələri, aqressivlik, reallıqdan uzaqlaşma, emosional nəzarətin itirilməsi və özünə hörmətin aşağı olması kimi psixi sağlamlıq problemləri ilə üzləşdiyini ortaya qoyub. Sapien Laboratoriyasının baş alimi Dr. Tara Thiagarajan, bu yaşda smartfon istifadəsinin spirt və tütün kimi məhdudlaşdırılmalı olduğunu vurğulayaraq, inkişaf etməkdə olan ağılların onlayn mühitdən dərin təsirləndiyini bildirib.

Ümummilli araşdırmalara görə, orta və lisey şagirdlərinin 37%-i sosial medianın gündəlik həyatlarına təsir etdiyini, 22%-i isə hesablarına daxil ola bilməyəndə narahatlıq keçirdiklərini bildirib. Xalq Gücü Partiyasından millət vəkili Ço Jung-hun, “Uşaqlarımız sosial şəbəkələrə aludədir, səhərə qədər İnstaqramda qalırlar,” deyərək qanunu müdafiə edib. Qanun təhsil məqsədləri və ya əlilliyi olan tələbələr üçün cihaz istifadəsinə icazə verir, lakin bəzi gənclər təşkilatları bunun insan hüquqlarını poza biləcəyini iddia edir. Pew Araşdırma Mərkəzinə görə, 99% internet və 98% smartfon sahibliyi ilə Cənubi Koreya dünyanın ən rəqəmsal cəmiyyətlərindən biridir. X platformasında yayılan fikirlər, qadağanın dərs konsentrasiyasını artıracağını, lakin şəxsi azadlıqlara təsir edə biləcəyini göstərir.

banan kalium, karbohidrat və maqnezium kimi qida maddələri ilə zəngindir və məşq üçün ideal qəlyanaltıdır. Klivlend Klinikasına görə, bir bananda 451 mq kalium var ki, bu da gündəlik tövsiyə olunan miqdarın əhəmiyyətli hissəsidir. Kalium krampların, yorğunluğun və ürək ritm problemlərinin qarşısını alır. Nyu-York Universitetinin idman dietoloqu Amy Stephens, “Banan məşq performansını artıran kalium və karbohidratlarla doludur,” – deyib. Bir bananda 27 qram karbohidratın olması uzunmüddətli idmançılar üçün dözümlülüyü artırır. Harvard Tibb Məktəbi isə bananın maqneziumla ürək-damar və beyin sağlamlığını dəstəklədiyini qeyd edir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Günəş sisteminin ilk 100 milyon ilində Mars və Yer kimi daxili planetlər intensiv meteorit bombardmanına məruz qalıb. Bu toqquşmalar Marsın gənc qabığını parçalayaraq nəhəng maqma okeanlarının əmələ gəlməsinə səbəb olub. Soyuduqdan sonra bu okeanlar kristallaşaraq müxtəlif tərkibli qaya parçalarını mantiyada “sıxışdırıb”. Yerdə tektonik plitələrin hərəkəti bu cür qədim strukturları məhv etsə də, Marsın sabit, tək qabığı bu izləri “zaman kapsulu” kimi qoruyub saxlayıb.

Yeni elmi araşdırma isti hava dalğalarının insan sağlamlığına uzunmüddətli təsirlərini ortaya qoyub. Mütəxəssislər bildirirlər ki, dəfələrlə yüksək temperatur dalğalarına məruz qalmaq bioloji yaşlanmanı sürətləndirir və bu təsir siqaret, alkoqol istifadəsi və ya fiziki hərəkətsizlik qədər zərərlidir.

Son illərdə müxtəlif ölkələrdə keçirilən sınaqlar daha qısa iş həftəsinin stressi azaltdığını, əlavə iş xərclərini və işçi itkisini isə əhəmiyyətli dərəcədə azaltdığını göstərib. Məsələn, Kolorado polisində tətbiq edilən sistem nəticəsində əlavə iş xərcləri 80 faiz, işdən çıxma halları isə 50 faiz azalıb. Microsoft-un Yaponiyadakı filialı isə dörd günlük iş qrafiki ilə məhsuldarlığı 40 faiz yüksəldib. Stellenboş Universitetinin araşdırması da işçilərin psixoloji vəziyyətində ciddi yaxşılaşma olduğunu təsdiqləyib. Bununla yanaşı, mütəxəssislər qeyd edirlər ki, dörd günlük iş qrafikinin tətbiqi hər sektorda mümkün deyil. Xüsusən kənd təsərrüfatı və istehsalat sahələrində çətinliklər qalır. Böyük təşkilatlarda isə koordinasiya və məhsuldarlıqla bağlı narahatlıqlar səbəbindən bu model geniş yayılmayıb.

Elm adamları viruslara qarşı geniş təsirli yeni müalicə üsulu üzərində mühüm addım atıb. Columbia Universitetindən pediatrik immunologiya professoru Dusan Boqunoviçin rəhbərlik etdiyi qrup, nadir genetik mutasiyadan ilhamlanaraq təcrübəvi antiviral dərman hazırlayıb.

Meyvə və tərəvəzlə zəngin qidalanmanın yuxu rejimindən ürək sağlamlığına, beyin və bağırsaq funksiyalarından immunitet sisteminə qədər bir çox sahədə faydalı olduğu uzun müddətdir məlumdur.