BAKI, AzerVoice

4 iyun tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Aşağıda bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik:

1783 – Fransız qardaşlar Joseph-Michel və Jacques-Étienne Montgolfier ilk isti hava şarını uğurla sınaqdan keçirdilər (Annonay, Fransa).

1784 – Rus donanması Qara dənizdə ilk dəfə olaraq Sevastopol limanına daxil oldu – bu hadisə Krımın Rusiya tərəfindən ilhaqının təsdiqi kimi qiymətləndirildi.

1811 – İngiltərədə sənaye əleyhinə çıxış edən Ladditlər hərəkatı çərçivəsində toxuculuq fabriklərinə qarşı hücumlar artdı.

1812 – ABŞ Konqresi Böyük Britaniyaya qarşı müharibə elan etməyə hazırlıq məqsədilə debatlara başladı (1812 Müharibəsi öncəsi gərginlik).

1877 – Rusiya-Osmanlı müharibəsi zamanı rus qoşunları Dunay çayını keçərək Rumıniya ərazisinə daxil oldular.

1880 – ABŞ-da ilk dəfə olaraq ictimai kitabxanaların mərkəzləşdirilməsi təklifi irəli sürüldü – milli maariflənmə siyasətinin tərkib hissəsi kimi.

1892 – İtaliyada işçi siniflərinin təşkili ilə bağlı ilk böyük mitinqlərdən biri Neapolda keçirildi.

1900 – Çinlə diplomatik münasibətlərin pozulmasına səbəb olan "Boxer Üsyanı" başlayaraq Pekinə yayılmağa başladı.

1912 – ABŞ-da Massachusetts ştatında ilk dəfə olaraq minimum əmək haqqı qanunu qəbul edildi.

1913 – İngiltərədə qadınların seçki hüququ uğrunda mübarizənin simvolu sayılan Emmeline Pankhurst həbs edildi.

1917 – Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Fransa hökuməti müharibə iqtisadiyyatının gücləndirilməsi üçün fövqəladə vergi qanunu qəbul etdi.

1920 – Macarıstanla Antanta dövlətləri arasında Trianon müqaviləsi imzalandı.

1928 – Çan Kay-Şek Pekini ələ keçirərək Çin Respublikasının paytaxtı elan etdi.

1932 – Sovet İttifaqında Moskva Metropoliteninin əsası qoyuldu.

1940 – Alman ordusu Paris istiqamətində irəlilədi.

1942 – ABŞ-da "Rosie the Riveter" kampaniyasına start verildi.

1944 – D-Day ərəfəsində Fransa sahillərinə aviasiya hücumları gücləndi.

1951 – Rumıniya və SSRİ arasında iqtisadi əməkdaşlıq sazişi imzalandı.

1957 – Xarkovda ilk atom elektrik stansiyası işə salındı.

1962 – ABŞ-da “Communications Satellite Act” qəbul edilərək kosmos vasitəsilə telekommunikasiya sahəsində inqilabi dəyişikliklərin əsası qoyuldu.

1963 – Tehran şəhərində şah rejiminə qarşı kütləvi iğtişaşlar başladı – bu etirazlar sonradan İran İslam İnqilabına aparan prosesin ilkin mərhələsi hesab olunur.

1965 – ABŞ prezidenti Lindon Conson Vyetnamdakı hərbi əməliyyatların genişləndirilməsi haqqında göstəriş verdi.

1966 – BMT Baş Assambleyası irqçiliyə qarşı qlobal mübarizə çağırışı edən qətnamə qəbul etdi.

1969 – Kanada ali məhkəməsi fransız dilinin federal qurumlarda istifadəsini tanıyan qərar verdi.

1971 – Soyuq Müharibə dövründə ABŞ və SSRİ Arktikada nüvə silahlarının yerləşdirilməsinə dair danışıq mərhələsinə keçdi.

1973 – Şimali İrlandiyada etnik və dini zəmində toqquşmalar nəticəsində fövqəladə vəziyyət elan olundu.

1975 – Avropa Kosmik Agentliyi (ESA) rəsmi olaraq fəaliyyətə başladı.

1978 – ABŞ prezidenti Cimmi Karter və Misir prezidenti Ənvər Sadat arasında Qüds böhranı ilə bağlı telefon danışığı baş tutdu.

1980 – Polşada "Solidarnost" hərəkatının ilkin nüvəsi sayılan Leninqrad tersanesində işçi iğtişaşları baş verdi.

1981 – Qərbi Almaniyada ilk dəfə olaraq “yaşıllar” partiyası regional parlamentə daxil oldu.

1982 – İsrail Livana hərbi müdaxilə başlatdı – "Sülh üçün Qaliley" əməliyyatı.

1983 – Hindistanın Amritsar şəhərində Sikh müqəddəs məkanında gərginlik artdı – bu, sonradan “Blue Star” əməliyyatına yol açdı.

1984 – Sovet İttifaqı Estoniyada sovetləşməyə qarşı gizli milli müqavimət qrupu aşkarladı.

1985 – Avstriyada çevik polis qüvvələri tərəfindən neonasist təşkilata qarşı reyd keçirildi.

1986 – İspaniya hökuməti NATO-da qalmaqla bağlı milli referendumun nəticələrini qəbul etdi.

1987 – Filippində prezident Koryonun əleyhdarları tərəfindən dövlət çevrilişi cəhdi uğursuzluqla nəticələndi.

1988 – SSRİ-də Qazaxıstan ərazisində ilk dəfə regional əhalinin iştirakı ilə demokratik yerli idarəetmə məclisləri sınaqdan keçirildi.

1989 – Çində Tiananmen meydanında etirazlar yatırıldı.

1990 – Almaniyanın iqtisadi birləşmə sazişi imzalandı.

1992 – Azərbaycan Milli Məclisi dövlət quruluşu haqqında əsas prinsipləri təsdiqlədi.

1993 – Sarayevoda BMT müşahidəçilərinə atəş açıldı.

1994 – Rusiya və NATO arasında ilk qeyri-rəsmi məsləhətləşmə qrupu təsis olundu.

1995 – Nigeriyada çevrilişə cəhd edən hərbi zabitlər edam edildi – beynəlxalq qınaqlar baş verdi.

1996 – Koreyalararası ilk yüksək səviyyəli görüş keçirildi.

1998 – Microsoft-a qarşı antiinhisar istintaqı başlandı.

1999 – Kosovoda NATO təzyiqləri artdı.

2000 – Yaponiya hökuməti ölkədə ilk dəfə olaraq internet senzurasını qanuniləşdirən qanun layihəsini təqdim etdi.

2001 – Qazaxıstan Avrasiya İqtisadi Birliyinə qoşulmaq barədə ilkin protokol imzaladı.

2002 – Pakistan və Hindistan sərhədində müharibə təhlükəsi səbəbilə diplomatlarını geri çağırdı.

2003 – BMT Təhlükəsizlik Şurası İraqın müvəqqəti idarəçiliyinə dair yeni qətnamə qəbul etdi.

2004 – ABŞ-da Ronald Reyqanın vəfatı ilə 7 günlük matəm başladı.

2005 – Hollandiya Konstitusiyaya Avropa İttifaqı haqqında dəyişiklikləri əks etdirən maddənin əlavə edilməsini rədd etdi.

2006 – Çexiyada parlament seçkilərinin nəticələri bərabər çıxdı.

2007 – Rusiya prezidenti Vladimir Putin ABŞ-ın Avropadakı raket qalxanı planını tənqid etdi.

2008 – Azərbaycanda Rəqəmsal Yayım Proqramı təsdiqləndi.

2009 – Şimali Koreya növbəti nüvə sınağını həyata keçirdiyini elan etdi.

2010 – İsrailin yardım karvanına hücumu sonrası beynəlxalq qınaq artdı.

2011 – Yəməndə hökumət qüvvələri və üsyançılar arasında atəşkəs elan edildi.

2012 – Suriya ordusu Hums bölgəsinə hücuma keçdi.

2013 – “PRISM” proqramının ifşası baş verdi.

2014 – Misirdə prezident Əbdülfəttah əs-Sisi rəsmi olaraq vəzifəyə başladı.

2015 – Gürcüstanda LGBT yürüşü dağıdıldı.

2016 – Ərəb Liqası İsrailə qarşı sənəd yayımladı.

2017 – Britaniyada seçkilər öncəsi kampaniya bağlandı.

2018 – Paşinyan korrupsiyaya qarşı kampaniya elan etdi.

2019 – Avropa Məhkəməsi Macarıstanı tənqid etdi.

2020 – ABŞ-da COVID-19-dan 1000-dən çox ölüm hadisəsi qeydə alındı.

2021 – Belçika kralı Konqoya görə üzr istədi.

2022 – Ermənistan-Azərbaycan sərhəd danışıqları Brüsseldə keçirildi.

2023 – Türkiyədə meşə yanğınlarına görə fövqəladə vəziyyət elan edildi.

2024 – Hindistanda seçkilərdə BJP üstünlük qazandı.