ABŞ qüvvələri may ayının əvvəlindən bəri Hörmüz boğazından 1300 gəminin keçidinə yardım edib. Bu barədə ABŞ Mərkəzi Komandanlığının sözçüsü məlumat verib. Hörmüz boğazı dünya enerji daşımaları üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Son aylarda bölgədəki hərbi gərginlik gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırıb. ABŞ bölgədə dəniz yollarının açıq saxlanılmasına çalışdığını bildirir. Vaşinqton təhlükəsiz gəmiçiliyi beynəlxalq ticarət üçün mühüm hesab edir. Keçidinə yardım göstərilən gəmilərin hansı ölkələrə məxsus olduğu açıqlanmayıb. Yardımın konkret hansı formada həyata keçirildiyi barədə də əlavə məlumat verilməyib.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri İran ərazisindən ölkəyə doğru iki ballistik raketin buraxıldığını açıqlayıb. BƏƏ-nin hava hücumundan müdafiə sistemləri hər iki raketi aşkarlayıb. Raketlərdən biri ölkənin ərazi sularından kənara düşüb. İkinci raket isə BƏƏ-nin ərazi sularına düşüb. Hadisədən əvvəl sakinlərə mümkün raket təhlükəsi barədə xəbərdarlıq göndərilib. Əhali təhlükəsiz binalara sığınmağa çağırılıb. Müdafiə Nazirliyi ölkənin yüksək hazırlıq vəziyyətində olduğunu və istənilən təhlükəyə cavab verməyə hazır olduğunu bildirib. Sonradan rəsmilər ölkə daxilində vəziyyətin təhlükəsiz olduğunu açıqlayıblar.

Hörmüz boğazında gəmi hərəkəti həftəsonu kəskin azalıb. Dəniz nəqliyyatını izləyən məlumatlara görə, keçidlərin sayı cümə günü 15-dən bazar günü 6-ya enib. 17 gəminin İranın birtərəfli müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etdiyi bildirilib. Daha 10 gəminin hansı marşrutla hərəkət etdiyi müəyyən edilməyib. Gəmi hərəkətinin azalması bölgədə təhlükəsizlik narahatlıqlarının artdığı vaxtda baş verib. Eyni dövrdə Bab əl-Məndəb boğazında 116 keçid qeydə alınıb. Hörmüz boğazındakı vəziyyət qlobal enerji daşımaları üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

İran Hörmüz boğazının yenidən açılmasının avtomatik deyil, müəyyən şərtlərdən asılı olduğunu bildirib. Tehran Omanla razılaşmanın əldə edilməsinin boğazın dərhal əvvəlki qaydada açılması demək olmadığını vurğulayır. İran gəmilərin indiyədək istifadə etdiyi mövcud keçid yolunu qəbul etmir. Tehran Hörmüz boğazından keçid üçün yeni yolun müəyyənləşdirilməsini istəyir. Yeni yolun coğrafi göstəricilərinin İran və Oman arasında razılaşdırıldığı bildirilir. İran məsələnin yalnız Omanla ikitərəfli şəkildə həll edilməsini tələb edir və üçüncü tərəflərin müdaxiləsini rədd edir. Tehran Hörmüz boğazını yalnız ticarət su yolu deyil, strateji təsir vasitəsi kimi də qiymətləndirir. İranın mövqeyi boğazda müharibədən əvvəlki keçid qaydalarının tam şəkildə bərpa edilməyəcəyinə işarə edir.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin BƏƏ Prezidenti Şeyx Məhəmməd bin Zayed Al Nəhyan ilə telefon danışığında Körfəz regionundakı və Ukraynadakı vəziyyəti müzakirə edib. Kremlin məlumatına görə, Putin BƏƏ-yə Rusiya və Ukrayna arasında hərbi əsirlərin və saxlanılan şəxslərin mübadiləsinin təşkilində göstərdiyi vasitəçiliyə görə təşəkkür edib. Tərəflər regional və beynəlxalq məsələlər ətrafında da fikir mübadiləsi aparıblar.

Bəhreyn Sahil Mühafizəsi ölkənin ərazi sularında gəmi hərəkətinə yeni məhdudiyyətlər tətbiq edib. Qərara əsasən, hər gün saat 18:30-dan 04:00-dək bütün gəmilərin hərəkəti qadağan olunacaq. Rəsmi açıqlamada bu qərarın səbəbi izah edilməyib. Son günlər bölgədə təhlükəsizlik risklərinin artdığı müşahidə olunur. Körfəz ölkələri təhlükəsizlik tədbirlərini gücləndirirlər. Bəhreyn də bu addımları həmin proses çərçivəsində atır. Məhdudiyyətlərin nə vaxta qədər qüvvədə qalacağı açıqlanmayıb. Rəsmi qurumların əlavə məlumat verməsi gözlənilir.

Beynəlxalq Dəniz Təşkilatının Baş katibi Arsenio Dominqes Hörmüz boğazındakı hücumlardan sonra təmkinə çağırış edib. Onun sözlərinə görə, hazırda Körfəzdə yüzlərlə gəmidə təxminən 6 min dənizçi təhlükəsiz şəkildə bölgəni tərk edə bilmir. Dominqes son iki gündə baş verən hücumların günahsız dənizçilərin həyatını təhlükə altına qoyduğunu bildirib. O, gəmi sahiblərini və operatorları ekipajların təhlükəsizliyi təmin olunana qədər bu marşrutdan istifadə etməməyə çağırıb. Baş katib hadisələrin dənizçilər arasında qorxu və psixoloji gərginliyi artırdığını vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dənizçilərin təhlükəsizliyi bütün tərəflər üçün əsas prioritet olmalıdır. Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı bölgədə gərginliyin azaldılmasını vacib hesab edir.

İsrail ordusu İranda baş verən hadisələr fonunda yüksək hazırlıq vəziyyətində olduğunu açıqlayıb. Hərbi mənbənin sözlərinə görə, ölkə Körfəz bölgəsindəki vəziyyəti diqqətlə izləyir və mümkün bütün ssenarilərə hazırdır. Mənbə İranın ABŞ-ın tələblərini qəbul edə bilməyəcəyini iddia edib. O bildirib ki, İsrail ordusu həm hücum, həm də müdafiə əməliyyatlarını həyata keçirmək üçün tam hazırlıqlıdır. Eyni zamanda qeyd olunub ki, İranla bağlı danışıqları hazırda ABŞ aparır. Mənbə ötən gecə İrana qarşı hərbi əməliyyatların da ABŞ tərəfindən həyata keçirildiyini xatırladıb. Regionda gərginlik fonunda İsrail ordusu hazırlıq səviyyəsini yüksək saxlayır.

Küveyt İranın Bəhreynə qarşı həyata keçirdiyi hücumları pisləyib. Xarici İşlər Nazirliyi bu addımları Bəhreynin suverenliyinin kobud şəkildə pozulması kimi qiymətləndirib. Nazirlik hücumların regionda gərginliyi artırdığını və sabitliyin qorunmasına yönəlmiş beynəlxalq səylərə zərər vurduğunu bildirib. Küveyt bəyanatında bu cür hərəkətləri qəti şəkildə rədd etdiyini vurğulayıb. Eyni zamanda, Bəhreynin təhlükəsizliyi və sabitliyinə tam dəstəyini ifadə edib. Rəsmi Küveyt regionda gərginliyin azaldılmasının vacibliyini ön plana çəkib. Bəyanat Körfəz bölgəsində artan gərginlik fonunda verilib.

Hörmüz boğazında gəmilər İranın xəbərdarlıqlarına baxmayaraq Omanın müəyyən etdiyi marşrutdan istifadə etməyə davam edirlər. İyunun 29-dan bəri bu marşrutla 21 gəmi, o cümlədən neft tankerləri boğazdan keçib. İran-Oman Birgə Komitəsi gəmiçilik hərəkətinin idarə olunması ilə bağlı fəaliyyət göstərir. Oman marşrutun Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı ilə əlaqələndirildiyini bildirib. Yeni keçid xətti Musəndəm yarımadası yaxınlığından keçir və gəmilər üçün daha qısa, ödənişsiz yol təqdim edir. İran isə yalnız özünün təsdiqlədiyi marşrutların istifadə edilməsini istəyir. Hörmüz boğazında gəmiçilik təhlükəsizliyi regionun əsas gündəm mövzularından biri olaraq qalır.

XXI əsrdə milli infrastruktur anlayışı köklü bir transformasiyadan keçir. Bir zamanlar dövlət investisiyalarında yollar, limanlar və elektrik şəbəkələri üstünlük təşkil edirdisə, indi yeni bir qat — rəqəmsal, intellektual və məlumatlara əsaslanan təbəqə ortaya çıxıb. Körfəz regionunda, xüsusilə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Səudiyyə Ərəbistanında süni intellekt (Sİ) artıq sadəcə inkişaf etməkdə olan texnologiya kimi deyil, idarəetməni, iqtisadiyyatı və gündəlik həyatı yenidən formalaşdıran kritik infrastruktur kimi qəbul edilir. Bu keçid "Süni İntellekt Dövləti"nin yüksəlişindən xəbər verir.

Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində sakinlərə göndərilən raket təhlükəsi xəbərdarlıqlarının texniki nasazlıqla bağlı olduğu açıqlanıb. Milli Fövqəladə Hallar, Böhran və Fəlakətlərin İdarə Olunması Qurumu bildirib ki, xəbərdarlıq sistemi üzrə yaranmış problem ixtisaslaşmış qruplar tərəfindən aradan qaldırılıb. Qurum baş verən narahatlığa görə sakinlərdən üzr istəyib. Hadisə regionda hərbi gərginliyin və təhlükəsizlik narahatlıqlarının yüksək olduğu bir dövrdə baş verib. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri son vaxtlar raket xəbərdarlıqları və müdafiə sistemlərinin fəaliyyəti ilə bağlı ciddi təzyiq altında qalıb. Raket təhlükəsi ilə bağlı yanlış xəbərdarlıq əhali arasında təşvişə səbəb ola bilərdi. Rəsmi qurumlar vəziyyətin nəzarət altında olduğunu bildiriblər. Bu açıqlama ölkədə fövqəladə xəbərdarlıq sistemlərinin dəqiqliyinin vacibliyini yenidən gündəmə gətirib.