ABŞ energetika naziri Kris Rayt Hörmüz boğazından son 24 saatda 20 milyon barrel neftin keçdiyini bildirib. O, İranın mina təhlükəsinin enerji daşımalarının normallaşmasına mane olduğunu deyib. Məlumata görə, Hörmüz qlobal neft axınının əsas marşrutlarından biridir. Açıqlama enerji bazarlarında gərginlik fonunda verilib.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Hörmüz boğazından keçid üçün rüsum tətbiq edilməsinin mümkün olmadığını bildirib. O, beynəlxalq su yollarında ödəniş mexanizminin qəbul edilməyəcəyini və buna qarşı geniş beynəlxalq mövqe olacağını deyib. İran isə boğazdan keçid üçün ödəniş ideyasını gündəmə gətirmişdi. Hörmüz qlobal enerji daşımalarında strateji əhəmiyyətə malikdir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranın Hörmüz boğazında gəmilərdən heç bir rüsum tələb etmədiyini ABŞ-a bildirdiyini açıqlayıb. O, bu məlumatın yanlış olması halında danışıqların dayandırılacağını deyib. Tramp ABŞ-ın İran vəsaitləri üzərində nəzarət saxladığını və onların ərzaq alışına yönəldiləcəyini bildirib. O, İranın ərzaq ehtiyaclarının ABŞ vasitəsilə təmin ediləcəyini qeyd edib. Açıqlama Hörmüz gərginliyi fonunda verilib.

Oman Sultanı Haitham bin Tariq Qətər Baş naziri ilə Məsqatda görüş keçirib. Tərəflər ABŞ–İran danışıqları və Pakistan–Qətər vasitəçiliyi ilə aparılan diplomatik prosesləri müzakirə ediblər. Görüşdə regionda müharibənin dayandırılması və sabitliyin təmin olunması məsələləri diqqət mərkəzində olub. Sultan diplomatik səylərin gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Açıqlama Körfəz regionunda diplomatik aktivliyin artdığını göstərir.

Çin Xarici İşlər Nazirliyi ABŞ–İran memorandumunu “müsbət siqnal” kimi dəyərləndirib. Pekin razılaşmanın regionda sabitliyin güclənməsinə töhfə verə biləcəyini bildirib. Çin İranın suverenliyi və təhlükəsizliyinin qorunmasını dəstəklədiyini vurğulayıb. Rəsmi Pekin həmçinin İranın Körfəz ölkələri ilə münasibətlərinin yaxşılaşmasını müsbət qiymətləndirib. Açıqlama Çinin regional diplomatiyada aktiv mövqeyini göstərir.

BMT-nin Beynəlxalq Dəniz Təşkilatı (IMO) Körfəz regionunda qalan 11 mindən çox dənizçinin təxliyəsinə başlayacağını açıqlayıb. Təşkilat rəhbəri Arsenio Dominges əməliyyatın ABŞ–İran sülh razılaşmasından sonra mümkün olduğunu bildirib. O, dəniz təhlükəsizliyinin bərpasının kritik əhəmiyyət daşıdığını qeyd edib. Təxliyə İran, Oman və digər sahil ölkələri ilə koordinasiyada aparılacaq. Dominges təhlükəsizlik təminatlarının artıq təsdiqləndiyini vurğulayıb. Bu addım qlobal dəniz nəqliyyatında gərginliyin azaldılması kimi qiymətləndirilir.

ABŞ Dövlət katibi Marko Rubio Körfəz səfərinə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindən başlayıb. O, Abu-Dabiyə eniş edərək BƏƏ rəsmiləri ilə görüşlərə hazırlaşır. Rubio səfər çərçivəsində Küveyt və Bəhreynə də gedəcək. O, Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının (GCC) iclasında iştirak edəcək. Səfərin regional diplomatik və təhlükəsizlik gündəmi üzərində fokuslanacağı bildirilir. ABŞ və Körfəz ölkələri arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi əsas prioritetlərdən biri kimi göstərilir.

Oman və İran Hörmüz boğazı ilə bağlı razılaşmaların suverenliyə hörmətlə aparılmalı olduğunu bildirib. Tərəflər boğazın açıq və təhlükəsiz qalmasının vacibliyini vurğulayıb. Dəniz təhlükəsizliyi və regional sabitlik müzakirə olunub. Əməkdaşlığın davam etdiriləcəyi açıqlanıb.

Hörmüz boğazında gəmilərin təhlükəsiz keçidi üçün tərəflər arasında rabitə xətti yaradılıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi danışıqlarda irəliləyiş olduğunu bildirib. Bununla belə, Tehran boğazın bağlandığını elan edib və gəmilərə yaxınlaşmamaq barədə xəbərdarlıq edib. Gərginlik davam etsə də, kommunikasiya kanalları açıq saxlanılır. Məsələ hələ də diplomatik müzakirə mövzusudur. Ekspertlər bunu geniş prosesin bir hissəsi sayır. Bölgədə risklər qalır.

Hörmüz boğazında neft tanker hərəkəti tədricən bərpa olunmağa başlayıb. İki xam neft tankeri təxminən 2 milyon barrel yük ilə keçid edib. Eyni zamanda iki supertanker də Körfəzə daxil olub. Gəmilərdən birinin istiqaməti Bəsrə limanı olub. Lakin ümumi hərəkət hələ də əvvəlki səviyyədən xeyli aşağıdır. Münaqişədən əvvəl gündəlik orta göstərici 125 gəmi idi. Məlumatlar gəmi izləmə sistemlərinə əsaslanır.

Yaponiya Baş naziri Sanae Takaichi təhlükəsiz şəkildə Hörmüz Boğazını keçmiş gəmi barədə məlumat verib. Gəmidə üç yapon ekipaj üzvü olub. Tanker Liberiya bayrağı altında, Kyoei Tanker şirkətinə məxsusdur. Gəminin keçidi ilə yapon ekipajlı bütün gəmilər Körfəzdən çıxmışdır. Hələ 37 digər Yaponiya-əlaqəli gəmi keçid üçün gözləyir. Yaponiya hökuməti sərbəst və təhlükəsiz gəmilər üçün diplomatik səyləri davam etdirəcək. Hadisə beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyi baxımından önəmlidir. Bu, Hürmüz Boğazında gəmilərin hərəkətinə nəzarət mexanizminin işini göstərir.

Qətər və Misir xarici işlər nazirləri ABŞ–İran razılaşmasını telefonla müzakirə ediblər. Danışıqda ikitərəfli münasibətlər və regional vəziyyət də gündəmdə olub. Qətər dialoq və sülh yolu ilə həllərə dəstəyini ifadə edib. Tərəflər beynəlxalq hüquq prinsiplərinə uyğun yanaşmanı vurğulayıblar. ABŞ–İran anlaşmasının son durumu müzakirə edilib. Yaxın Şərqdə sabitliyin əhəmiyyəti qeyd olunub. Diplomatik təmasların davam etdiyi bildirilib. Regionda sülh səyləri aktiv qalır.