ABŞ İrana qarşı yeni və genişmiqyaslı iqtisadi sanksiyalar tətbiq etməyə başlayıb. Maliyyə naziri Skott Bessent tədbirləri “misilsiz” adlandırıb. Vaşinqtonun məqsədi İranın xarici iqtisadi əlaqələrini maksimum dərəcədə məhdudlaşdırmaqdır. Bessent İranı dəstəkləyən bütün “iqtisadi həyat xətlərinin” kəsiləcəyini bildirib. Xarici ölkələrə İranla müəyyən maliyyə fəaliyyətlərini dayandırmaq üçün məhdud müddət veriləcək. İran banklarının xaricdəki şöbələrinin bağlanması da tələb olunan tədbirlər sırasındadır. Bessent İranla iqtisadi əməkdaşlığı davam etdirən tərəfləri ABŞ-nin sərt tədbirləri ilə üzləşəcəkləri barədə xəbərdar edib. Yeni siyasət İranla əməkdaşlıq edən üçüncü ölkələr, şirkətlər və maliyyə qurumları üçün də ciddi nəticələr yarada bilər.
#Donald Tramp
Donald Tramp ABŞ-nin İran da daxil olmaqla rəqiblərinə qarşı üstünlük qazandığını iddia edib. ABŞ Prezidenti bu barədə “Truth Social” hesabında paylaşım edib. Tramp demokratları “saxta sorğular” yaymaqda ittiham edib. Onun fikrincə, belə sorğular respublikaçı seçiciləri ruhdan salmağa yönəlib. Tramp ölkədə əhvali-ruhiyyənin yüksək olduğunu bildirib. O, ABŞ-nin “hamıya, o cümlədən İrana qarşı qalib gəldiyini” bəyan edib. Tramp İranı iqtisadi və hərbi baxımdan ciddi tənəzzül içərisində olan ölkə kimi xarakterizə edib. ABŞ Prezidentinin İranla bağlı iddialarını təsdiqləyən konkret göstəricilər paylaşımda təqdim edilməyib.
Məhəmməd Bağır Qalibaf Tehranda feldmarşal Asim Munirlə görüşüb. Görüşdə ABŞ–İran münasibətləri və iyunda imzalanmış anlaşma memorandumu müzakirə olunub. Qalibaf ABŞ-ni memorandum üzrə öhdəliklərini pozmaqda ittiham edib. O, Vaşinqtonun bu addımının regionda sabitliyin yaranmasına mane olduğunu bildirib. Asim Munir sabitliyin bərpası istiqamətində səylərini davam etdirəcəyini deyib. Pakistan ABŞ və İran arasında vasitəçilik edən ölkələrdən biridir. Məlumata görə, Donald Tramp ötən həftə Asim Munirlə telefonla danışıb. Trampın Munirdən İranla danışıqların bərpasına kömək etməsini istədiyi bildirilir.
ABŞ maliyyə naziri Skott Bessentin İrana qarşı yeni sanksiyalar paketini açıqlaması gözlənilir. Vaşinqton tədbirləri İrana qarşı indiyədək tətbiq edilmiş ən sərt iqtisadi məhdudiyyətlər kimi təqdim edir. Sanksiyalar ölkələri, bankları, şirkətləri, gəmiləri və ayrı-ayrı şəxsləri əhatə edə bilər. Xarici ölkələrə İranla iqtisadi əlaqələri dayandırmaq üçün xəbərdarlıqların verilməsi də mümkün hesab olunur. Əsas diqqət isə Çinə yönəlib. Çin 2025-ci ildə İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin 80 faizindən çoxunu alıb. ABŞ-nin Çin şirkətlərini və maliyyə qurumlarını birbaşa hədəfə alması Pekinlə yeni iqtisadi qarşıdurmaya səbəb ola bilər. Buna görə Bessentin Çinlə bağlı verəcəyi mesaj yeni sanksiyalar paketinin əsas sınaqlarından biri hesab olunur.
ABŞ Maliyyə Naziri Skott Besent Vaşinqtonun Tehrana qarşı bu günə qədər həyata keçirilmiş ən böyük maliyyə hücumuna başladığını və İrana qarşı mübarizədə "son mərhələyə" qədəm qoyulduğunu bildirib. Besent yeni strategiyanın hərbi uğurlardan sonra başlayan genişmiqyaslı iqtisadi təcrid mərhələsi olduğunu vurğulayıb:
ABŞ Prezidenti Donald Trampın dəstəklədiyi bəzi respublikaçı namizədlərin seçkilərdə gözlənilən nəticəni göstərə bilməməsi partiya daxilində 2026-cı il aralıq seçkiləri ilə bağlı narahatlığı artırıb. Tramp bu həftə Cənubi Karolinada respublikaçı namizəd Darlene Qrehemə dəstək vermək üçün seçki kampaniyasına qatılıb. Vitse-prezident Cey Di Vens isə Ohayoda başqa bir respublikaçı namizədə dəstək verib. Bu addımlar Trampın şəxsi nüfuzunun onun dəstəklədiyi bütün namizədlərə avtomatik üstünlük qazandırmadığı ilə bağlı narahatlığı üzə çıxarıb.
Kanada sentyabrın 8-dən ABŞ məhsullarına yeni cavab tarifləri tətbiq edəcək. Baş nazir Mark Karni bu qərarın ABŞ-nin Kanada məhsullarına tətbiq etdiyi 50 faizlik tariflərə cavab olduğunu bildirib. Vaşinqtonun tədbirləri təxminən 20 milyard dollarlıq Kanada ixracını əhatə edir. ABŞ tarifləri şərab, mebel, süd məhsulları, sement, geyim və bir sıra digər məhsullara şamil olunur. Kanada isə polad, süd məhsulları, məişət avadanlıqları, kənd təsərrüfatı texnikası və elektronika daxil olmaqla müxtəlif ABŞ məhsullarına tarif tətbiq edəcək. Karni Ottavanın Vaşinqtona “dollar qarşılığında dollar” prinsipi ilə cavab verəcəyini bildirib. Tərəflər intensiv danışıqlara baxmayaraq yeni ticarət razılaşmasına nail ola bilməyiblər. Tarif qarşıdurması ABŞ–Meksika–Kanada Sazişinin gələcəyi ilə bağlı da narahatlıq yaradır.
Donald Tramp administrasiyasının region üçün irəli sürdüyü 20 bəndlik sülh planına əsasən Qəzzanın idarəçiliyi həvalə edilən Əli Əbdülhəmid Şaat bölgə boyu toplanmış dağıntı və xarabalıqları Aralıq dənizinə doğru itələyərək onlardan faydalanmağı planlaşdırır. O hesab edir ki, bu addım müharibə başlamazdan əvvəl də dar bir quru zolağında yaşayan Qəzza sakinləri üçün mövcud yaşayış sahəsini genişləndirməyə imkan verə bilər.
ABŞ Ali Məhkəməsi Tramp administrasiyasına Ağ Evdəki 400 milyon dollarlıq bal zalı layihəsinin tikintisini hələlik davam etdirməyə imkan verib. Qərar müvəqqətidir və layihənin qanuniliyi barədə yekun hökm deyil. Administrasiya layihənin milli təhlükəsizlik üçün zəruri olduğunu bildirir. Kompleksə 90 min kvadratfutluq bal zalı ilə yanaşı, yeraltı təhlükəsizlik infrastrukturu da daxildir. Tramp burada bomba sığınacaqları, tibbi obyektlər və dron və raketlərdən müdafiə imkanlarının yaradıldığını deyib. Layihənin təxminən 65 faizinin tamamlandığı bildirilir. Tarixi irsin qorunması təşkilatı administrasiyanın Konqresin razılığı olmadan belə genişmiqyaslı dəyişiklik edə bilməyəcəyini iddia edir. Ali Məhkəmə indi administrasiyanın əsas müraciətini nəzərdən keçirəcək.
İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi ABŞ-nin yeni iqtisadi təzyiq kampaniyasının uğursuz olacağını bildirib. Onun açıqlaması Donald Trampın İrana qarşı son dərəcə ağır iqtisadi tədbirlər görmək təhdidindən sonra verilib. Əraqçi Vaşinqtonun oxşar siyasəti əvvəllər də həyata keçirdiyini xatırladıb. O, 14 il əvvəl ABŞ-nin İrana qarşı ağır sanksiyalarla hədələdiyini bildirib. İran rəsmisi həmin siyasətin nəticə vermədiyini iddia edib. Əraqçi ABŞ-nin hazırkı addımlarını əvvəlki təzyiq siyasətinin təkrarı kimi qiymətləndirib. Tehran iqtisadi sanksiyaların İranın mövqeyini dəyişdirməyəcəyini bildirir. ABŞ isə İrana qarşı iqtisadi təzyiqi daha da artırmağa hazırlaşır.
İranın Çin alıcılarına xam neft təklifləri azalıb. Sentyabr və oktyabr üçün nəzərdə tutulan tədarük iyul və avqust səviyyəsindən aşağıdır. Əvvəllər daşınmış neft ehtiyatlarının bir hissəsi artıq satılıb. Təklifin azalması İran neftinin qiymətlərinin yüksəlməsinə səbəb olub. Əvvəllər güzəştlə satılan bəzi neft növləri artıq daha yüksək qiymətlə təklif edilir. İranın neft ixracı avqustda gündəlik təxminən 534 min barelə qədər azalıb. Çin İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin əsas alıcısıdır. Çin şirkətləri yaranan çatışmazlığı aradan qaldırmaq üçün İraq və Braziliya neftinə üz tutmağa başlayıblar.
ABŞ-ın birinci xanımı Melaniya Tramp qısa müddətlik ictimaiyyət qarşısında görünmədikdən sonra Ağ Evdə keçirilən tədbirdə yenidən kameralar qarşısına çıxıb. Onun yoxluğu və prezident Donald Trampa yaxın köməkçilərdən biri ilə bağlı yayılan söz-söhbətlər son günlər diqqət çəkirdi. Melaniya Tramp avqustun 20-də Ağ Evin Gül bağında keçirilən tədbirdə həyat yoldaşı Donald Trampla birlikdə iştirak edib. O, çıxışına zarafatla “Deyəsən, mənim üçün darıxmısınız. Mən də buradayam” sözləri ilə başlayıb.