#Donald Tramp

ABŞ-da 3 noyabr 2026-cı ildə keçiriləcək aralıq seçkilər və İsraildə 27 oktyabr 2026-cı il parlament seçkiləri Donald Tramp və Benyamin Netanyahu üçün mühüm siyasi sınaq olacaq. Hər iki liderin seçicilərdən dəstək almaq üçün fərqli mövqelər nümayiş etdirməsi diqqət çəkir. ABŞ-da Nümayəndələr Palatasının 435 deputatı, Senatın isə 100 yerindən 35-i yenidən seçiləcək. Eyni zamanda 36 ştatda qubernator seçkiləri keçiriləcək. İsraildə isə Knesset seçkiləri hökumətin gələcək istiqamətini müəyyənləşdirə bilər.

Reuters/Ipsos-un keçirdiyi yeni sorğu amerikalıların əksəriyyətinin ABŞ Prezidenti Donald Tramp və ailəsinin hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra kriptovalyuta biznesindən qanunsuz şəkildə faydalandığını düşündüyünü göstərib. Avqustun 14-17-də 1166 nəfərin iştirakı ilə keçirilən sorğuya əsasən, respondentlərin 63 faizi Tramp və ailəsinin bu sahədən qazanc əldə etməsini yolverilməz hesab edir. Eyni zamanda, amerikalıların 69 faizi prezidentin şəxsi biznes maraqlarının siyasi qərarlarına təsir etdiyinə inanır.

Dünya bazarlarında neft qiymətləri ABŞ-nin İrana qarşı yeni sanksiya təhdidlərindən sonra yüksəlib. Brent markalı xam neft 2,4 faiz bahalaşaraq bir barel üçün 93,82 dollara çatıb. Qiymət artımı 2,20 dollar təşkil edib. Qərbi Texas markalı xam neft isə 2,33 dollar bahalaşaraq 88,16 dollara yüksəlib. Hər iki göstərici iyulun 24-dən bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Neft qiymətləri ardıcıl beşinci ticarət dövründə yüksəlib. Bazar iştirakçıları ABŞ-nin mümkün yeni sanksiyalarının İranın neft ixracına təsirini qiymətləndirirlər. İranla bağlı iqtisadi və hərbi gərginliyin davam etməsi neft bazarında qiymətlərin gələcək istiqaməti üçün əsas amillərdən biri olaraq qalır.

İran ABŞ-nin yeni iqtisadi sanksiya təhdidlərini kəskin şəkildə pisləyib. Tehran bu tədbirləri “qanunsuz və qeyri-insani” adlandırıb. İran Xarici İşlər Nazirliyi Trampın açıqlamasının 1953-cü il avqustun 19-da Məhəmməd Müsəddiq hökumətinin devrilməsinin ildönümü ilə üst-üstə düşdüyünə diqqət çəkib. İran tərəfi bunu ABŞ-nin 73 ildir davam edən düşmən siyasətinin göstəricisi kimi qiymətləndirib. Nazirlik yeni sanksiyaların İran xalqına qarşı iqtisadi təzyiq olduğunu bildirib. Tehran bu siyasətin əvvəllər də tətbiq edildiyini və nəticə vermədiyini iddia edir. Tramp isə İranı iqtisadi baxımdan dəstəkləyən tərəflərə qarşı daha sərt tədbirlər vəd edib. Qarşılıqlı bəyanatlar Tehranla Vaşinqton arasında gərginliyin davam etdiyini göstərir.

İranlı professor Mustafa Xoşçeşm ABŞ-nin Tehrana qarşı iqtisadi təzyiq siyasətinin nəticə verməyəcəyini düşünür. Onun sözlərinə görə, İran uzun illər ərzində iqtisadi məhdudiyyətlərə uyğunlaşmağı bacarıb. Tehran mühüm məhsulların idxalı üçün alternativ ticarət yollarından istifadə edir. İranın qonşu ölkələrlə iqtisadi əlaqələri də bu baxımdan mühüm rol oynayır. Xoşçeşm hesab edir ki, Trampın iqtisadi təzyiqə üstünlük verməsi neft bazarlarında sabitliyi qorumaq məqsədi daşıyır. O, bunun neft qiymətlərinin yüksəlməsinin qarşısını almağa hesablandığını düşünür. İranlı professor ABŞ-nin payızda yenidən hərbi əməliyyatlara başlaya biləcəyini də iddia edib. Lakin bu ehtimal ekspert proqnozudur və ABŞ tərəfindən belə bir qərar rəsmən açıqlanmayıb.

ABŞ İrana qarşı iqtisadi təzyiq kampaniyasını daha da genişləndirməyə hazırlaşır. Prezident Donald Tramp görünməmiş miqyasda iqtisadi tədbirlər görüləcəyini bildirib. Bununla belə, Vaşinqton hələlik yeni sərəncam açıqlamayıb. ABŞ-nin fevral ayında qəbul etdiyi sərəncam İranla ticarət edən ölkələrə 25 faiz gömrük rüsumu tətbiq etməyə imkan verir. ABŞ Maliyyə Nazirliyi əlavə iqtisadi məhdudiyyətlər də tətbiq edə bilər. Tədbirlər ölkələrlə yanaşı, limanları, hava yolları şirkətlərini, digər müəssisələri və gəmiləri də əhatə edə bilər. Məqsəd İranın beynəlxalq ticarət əlaqələrini daha da məhdudlaşdırmaq ola bilər. Mövcud vəziyyət Vaşinqtonun yeni vasitələr yaratmaqdan daha çox, hazırkı iqtisadi təzyiq mexanizmlərini genişləndirməyə çalışdığını göstərir.

Çin ABŞ-nin İrana qarşı iqtisadi təzyiqi gücləndirmək siyasətini tənqid edib. Çin Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Lin Tsyan sanksiyaların problemlərin həllinə kömək etmədiyini bildirib. Pekin tərəfləri məsuliyyətli addımlar atmağa çağırıb. Çin İranla bağlı fikir ayrılıqlarının diplomatik və siyasi yollarla aradan qaldırılmasını istəyir. ABŞ isə Tehrana qarşı iqtisadi təzyiqi artırmağa çalışır. Yeni məhdudiyyətlərin Çinə də əhəmiyyətli təsir göstərə biləcəyi bildirilir. 2025-ci ilin məlumatlarına görə, İranın dəniz yolu ilə ixrac etdiyi neftin 80 faizdən çoxunu Çin alıb. Bu səbəbdən Vaşinqtonun yeni tədbirləri Çin–İran enerji və ticarət əlaqələrinə birbaşa təsir göstərə bilər.

İran xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi ABŞ-nin xarici siyasətini və sanksiya təhdidlərini kəskin tənqid edərək, Vaşinqtonun məğlubiyyət fonunda müttəfiqlərindən kömək diləndiyini bildirib. ABŞ Prezidenti Donald Trampın İrana kömək edən və ya onunla ticarət əlaqələri quran hər bir ölkəyə qarşı "iqtisadi D-Day" (həlledici hücum günü) tətbiq olunacağı ilə bağlı təhdidlərindən sonra Qəribabadi "X" sosial şəbəkəsində paylaşım edib

ABŞ Senatına Miçiqan ştatından namizəd Əbdül əl-Səid respublikaçı rəqibi Mayk Rocersi böyük əczaçılıq şirkətlərindən milyonlarla dollar almaqda və onların maraqlarına uyğun səs verməkdə ittiham edib. Əl-Səid Detroitdə keçirdiyi mətbuat konfransında Rocersin Konqresdə 14 il ərzində əczaçılıq şirkətlərindən 5 milyon dollardan çox vəsait aldığını, sərvətinin isə 14,6 milyon dollara çatdığını bildirib. O, rəqibinin Florida ştatında malikanə və iki yaxta aldığını da iddia edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla danışıqların gələcəkdə yenidən başlaya biləcəyini bildirib. O, bunun “nə vaxtsa” mümkün ola biləcəyini deyib. Tramp danışıqların bərpası üçün konkret vaxt açıqlamayıb. ABŞ prezidenti Vaşinqtonun əsas tələbinin İranın nüvə silahına malik olmaması olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, İran nüvə silahı əldə edə bilməz. Tramp Tehran nüvə silahına sahib olarsa, ondan istifadə edə biləcəyini iddia edib. O, ABŞ-nin buna imkan verməyəcəyini bildirib. Trampın açıqlaması Vaşinqtonun İranla gələcək danışıqlar imkanını tamamilə istisna etmədiyini göstərir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu il Şimali Koreya rəhbəri Kim Çen Inla görüşəcəyini açıqlayıb. Tramp görüşün vaxtı və keçiriləcəyi yer barədə məlumat verməyib. ABŞ prezidenti Kim Çen Inla münasibətlərinin yaxşı olduğunu bir daha vurğulayıb. O, Şimali Koreyanın nüvə imkanlarından da danışaraq Pxenyanın 57 nüvə silahına malik olduğunu iddia edib. Tramp son günlər ABŞ və Cənubi Koreyanın birgə hərbi təlimlərinin miqyasının azaldılması barədə göstəriş verib. Pxenyan isə bu addımın ABŞ-yə münasibətini dəyişmədiyini bildirib. Kim Yo Çjon buna baxmayaraq, qardaşının Trampla bağlı yaxşı xatirələrinin qaldığını açıqlayıb. Tramp və Kim Çen In arasında mümkün yeni görüş iki ölkə arasında uzun müddətdir dayanmış yüksək səviyyəli danışıqların yenidən başlanmasına yol aça bilər.

NATO bütün müttəfiqlərinin müdafiəsi üçün zəruri addımları atmağa hazır olduğunu açıqlayıb. Bəyanat İranın Avropadakı ABŞ hərbi obyektlərinə mümkün hücumu barədə yayılan məlumatlardan sonra verilib. NATO rəsmisi alyansın çəkindirmə və müdafiə imkanlarının güclü olduğunu bildirib. O, bu ilin əvvəlində İrandan Türkiyə istiqamətində uçan ballistik raketlərin dörd ayrı hadisədə zərərsizləşdirildiyini xatırladıb. NATO bunu alyansın hava hücumundan müdafiə imkanlarının səmərəliliyinin göstəricisi hesab edir. İranın Avropadakı ABŞ hərbi hədəflərinə zərbə endirmək imkanını nəzərdən keçirdiyi iddia olunur. Bu iddianın müstəqil şəkildə təsdiqləndiyi barədə məlumat yoxdur. NATO isə istənilən təhlükə qarşısında bütün üzv ölkələrin müdafiəsini təmin etməyə hazır olduğunu bildirir.