#Livan

Livandakı iki sünni qrup Vaşinqtonda imzalanmış razılaşmaya etiraz edib. Onların fikrincə, İsrail qoşunlarının ölkədən çıxarılmasının Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirilməsi qəbuledilməzdir. Qruplar bunu təhlükəsizlik məsələlərinin İsrail və ABŞ-nin şərtlərinə tabe etdirilməsi cəhdi kimi qiymətləndiriblər. Onlar, həmçinin İsrailə razılaşmanın icrasına nəzarət səlahiyyəti verildiyini iddia edərək bunu pisləyiblər. Sənəd Livan daxilində ciddi fikir ayrılığı yaradıb. Bir tərəf razılaşmanı müharibə vəziyyətindən çıxış yolu hesab edir. Digər tərəf isə bunu ölkənin maraqlarına zidd güzəşt kimi dəyərləndirir.

Misir Xarici İşlər Naziri Badr Əbdülatti və Livan Milli Məclisinin sədri Nəbih Berri telefon danışığında İsrailin geri çəkilmə sazişi və Yaxın Şərqdə gərginliyin azaldılması məsələlərini müzakirə ediblər. Əbdülatti Livanın suverenliyini dəstəklədiyini vurğulayıb və sazişdən istifadə etməklə İsrailin Livandan çıxmasının vacibliyini qeyd edib. Nəbih Berri isə Misirin dəstəyini qiymətləndirib və sazişi bir tərəfli olaraq tənqid edib.

Hizbullah İsrail ordusunun Cənubi Livanda atəşkəsi pozmasını tənqid edib. Təşkilatın açıqlamasında Nəbatiyyə və Meyfadun şəhərlərində mülki obyektlərin hədəfə alınması, Frun qəsəbəsində dron hücumları, Taybə və Haddatha qəsəbələrində evlərin dağıdılması, həmçinin digər qəsəbələrdə şok qranatları və şübhəli obyektlərin yerləşdirilməsi qeyd olunub. Hizbullah İsrail-Livan sazişinin pozuntularına qarşı cavab hüququnu saxlayır.

Livan Ordusu ölkədə artan etirazlar fonunda vətəndaşlara məsuliyyətli davranmaq çağırışı edib. Ordu komandanlığı açıqlamasında fikir ifadə azadlığına hörmət etdiyini, lakin ictimai asayişin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. Beyrut və digər bölgələrdə keçirilən etiraz çağırışları fonunda təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirildiyi bildirilir. Ordunun bəyanatına görə, ictimai sülhə və təhlükəsizliyə zərər verəcək hərəkətlərə yol verilməyəcək. Etirazların İsrail və Livan arasında imzalanan çərçivə sazişindən sonra baş verdiyi qeyd olunur. Ölkədə siyasi gərginlik davam edir. Rəsmilər vəziyyəti nəzarətdə saxlamağa çalışır. Hadisələrin inkişafı diqqətlə izlənilir.

Vaşinqtonda imzalanan İsrail–Livan çərçivə sazişi atəşkəsi Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirir. ABŞ Dövlət Departamentinin açıqladığı sənədə əsasən, Livan ordusunun ölkə üzrə suveren nəzarəti bərpa etməsi mərhələli proses kimi nəzərdə tutulur. Bu proses qeyri-dövlət silahlı qrupların silahsızlaşdırılması ilə şərtləndirilir. Sənəd İsrailin Livandakı mövcud ərazilərdən dərhal çıxmasını tələb etmir, əksinə mərhələli geri çəkilmə mexanizmini nəzərdə tutur. İki “pilot zona”da təhlükəsizlik məsuliyyətinin Livan ordusuna verilməsi planlaşdırılır. Razılaşma regionda yeni siyasi və təhlükəsizlik balansı yarada bilər. Tərəflər arasında icra mexanizmi əsas müzakirə mövzusudur. Prosesin gələcək gedişi diqqətlə izlənir.

İsrailin müdafiə naziri İsrail Katz Cənubi Livanda yerləşən “təhlükəsizlik zonası”nda ordunun uzunmüddətli qalmağa hazırlaşdığını açıqlayıb. O bildirib ki, baş nazir və müdafiə nazirliyi İsrail ordusuna bu istiqamətdə göstəriş verib. Katzın sözlərinə görə, Hizbullah tam silahsızlaşdırılmadan İsrail ordusu Livanın cənubundan geri çəkilməyəcək. Bu açıqlama İsrail və Livan arasında ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunan çərçivə razılaşmasından sonra verilib. Rəsmi Tel-Əviv razılaşmanı öz təhlükəsizlik şərtləri ilə əlaqələndirir. Livanın cənubundakı mövcud hərbi vəziyyətin davam edəcəyi bildirilir. Regionda gərginlik və qeyri-müəyyənlik qalmaqda davam edir. Diplomatik proseslər isə paralel şəkildə davam edir.

Cənubi Livanda Nəbatiyyə əl-Fövqa şəhəri yaxınlığında İsrailə məxsus hərbi təyyarələrin hava zərbəsi endirdiyi bildirilir. Yerli mənbələrə görə, hücum 15:30 GMT radələrində baş verib və Livanın dövlət agentliyi NNA tərəfindən də təsdiqlənib. Bu, həmin bölgəyə son günlərdə ikinci hücum kimi qeydə alınıb. Hadisə İsrail və Livan arasında ABŞ vasitəçiliyi ilə imzalanmış təhlükəsizlik razılaşmasından bir gün sonra baş verib. Bölgədə gərginlik yüksək olaraq qalır. Atəşkəsin dayanıqlılığı ilə bağlı suallar yenidən gündəmə gəlib. Yerli əhali vəziyyəti diqqətlə izləyir. Rəsmi açıqlamalar gözlənilir.

Cənubi Livanda elan olunan atəşkəsə baxmayaraq İsrail hücumlarının davam etdiyi bildirilir. Nəbatiyyə şəhəri yaxınlığında dron hücumu qeydə alınıb, hücumun əyləncə parkı yaxınlığında baş verdiyi açıqlanıb. Hasbaya rayonunda isə İsrail qüvvələrinin şimal istiqamətində irəlilədiyi və ağır silahlarla dəstək aldığı barədə məlumat verilib. Məlumata görə, atəşkəs ümumilikdə davam etsə də, bölgədə gərginlik tam aradan qalxmayıb. Həftə ərzində bir neçə insident və insan tələfatı qeydə alınıb. Yerli mənbələr vəziyyətin “kövrək” olduğunu bildirir. Regionda təhlükəsizlik vəziyyəti qeyri-sabit olaraq qalır. Tərəflər arasında gərginlik davam edir.

Livan Ordusunun komandanı Rudolf Heykal Böyük Britaniyaya səfər edərək yüksək səviyyəli müdafiə və təhlükəsizlik rəsmiləri ilə görüşüb. Məlumata görə, o, Britaniya Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargah rəisi ilə yanaşı bir neçə nazir və müşavir ilə danışıqlar aparıb. Görüşlərdə Livan ordusuna dəstək və ikitərəfli əməkdaşlığın gücləndirilməsi müzakirə olunub. Tərəflər həmçinin sərhəd təhlükəsizliyi və sülhün qorunması məsələlərinə toxunublar. Atəşkəsin davamlılığı və regiondakı sabitlik əsas mövzulardan biri olub. Livan ordusunun üzləşdiyi çətinliklər diqqət mərkəzində saxlanılıb. Böyük Britaniya ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi barədə razılıq ifadə olunub. Səfərin hərbi və diplomatik əlaqələri gücləndirməsi gözlənilir.

İsrail hökuməti Livanla əldə olunan çərçivə sazişini “qələbə” kimi təqdim edir. Rəsmi Tel-Əviv razılaşmanın İsrailin əsas tələblərini təmin etdiyini bildirir. Buraya Livandakı təhlükəsizlik zonasından tam çıxmamaq, lazım olduqda hərbi əməliyyat azadlığı və mərhələli, lakin vaxtı müəyyən edilməyən geri çəkilmə daxildir. Baş nazir Benyamin Netanyahu və hökumət üzvləri sazişi müsbət qarşılayır. Müxalifətin mövqeyi hələlik açıqlanmayıb. Analitiklər hesab edirlər ki, razılaşma Livan daxilində siyasi gərginliyi artıra bilər. Livan hökuməti və Hizbullah arasında mümkün qarşıdurma riskləri də gündəmdədir. Bu vəziyyət regionda yeni siyasi və təhlükəsizlik balansı yarada bilər.

Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen İsrail və Livan arasında imzalanmış çərçivə sazişini müsbət qarşılayıb. O, bu razılaşmanı regionda gərginliyin azaldılması istiqamətində mühüm addım kimi dəyərləndirib. Fon der Lyayen ABŞ-ın vasitəçilik roluna görə təşəkkürünü bildirib. Onun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdə sabitlik Livandakı vəziyyətdən birbaşa asılıdır. O, əsas mərhələnin silahlı qeyri-dövlət qrupların silahsızlaşdırılması olduğunu vurğulayıb. Avropa İttifaqı Livanın suverenliyinin qorunmasını və ərazi bütövlüyünün təmin olunmasını dəstəkləyir. Eyni zamanda, köçkünlər üçün 100 milyon avro humanitar yardım ayrıldığı açıqlanıb. Açıqlama regionda diplomatik proseslərin intensivləşdiyi bir dövrdə verilib.

Hizbullahın Baş katibi Naim Qasım İsrail və Livan arasında Vaşinqtonda imzalanan ABŞ vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş çərçivə sazişini kəskin tənqid edib. O, razılaşmanı “alçaldıcı və suverenliyin təslim edilməsi” kimi qiymətləndirib. Qasım Hizbullahın silahlı müqaviməti davam etdirəcəyini və mübarizədən geri çəkilməyəcəyini bildirib. Onun sözlərinə görə, İsrailin Livandan çıxarılmasının qruplaşmanın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirilməsi qəbulolunmazdır və “qırmızı xətləri aşır”. Hizbullah lideri həmçinin Livan hökumətini İsrailin mövcudluğunu uzun müddət legitimləşdirməkdə ittiham edib. Bu bəyanat Vaşinqton razılaşmasından sonra regionda artan siyasi gərginlik fonunda verilib. Tərəflər arasında mövqelər kəskin şəkildə fərqlənməkdə davam edir. Diplomatik proseslərin gələcəyi isə hələ də qeyri-müəyyəndir.