#Livan

İsrailin müdafiə naziri İsrail Kats İrana qarşı yeni hərbi əməliyyat ehtimalını istisna etməyib. O bildirib ki, İsrail zərurət yaranacağı halda İrana üçüncü dəfə də zərbə endirə bilər. Kats bu açıqlamanı 2006-cı il Livan müharibəsinin qurbanlarının anım mərasimində verib. Onun sözlərinə görə, İsrail ordusu Livan, Suriya və Qəzzada təhlükəsizlik məqsədilə mövcudluğunu davam etdirəcək. Açıqlama ABŞ-nin İranla diplomatik təmasları davam etdirdiyi dövrdə səsləndirilib. Bu bəyanat regionda gərginliyin yenidən arta biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Rəsmi Tehran hələlik bu açıqlamaya münasibət bildirməyib.

Livan ilə İsrail arasında imzalanmış çərçivə sazişinin icrası istiqamətində işlər davam etdiyi bir vaxtda, Beyrutda müzakirələr təkcə İsrail qoşunlarının çıxarılması və təhlükəsizlik mexanizmləri ilə məhdudlaşmır. Diqqət mərkəzində olan əsas məsələlərdən biri də sazişin 13-cü bəndinin Livanın İsraili müharibə dövründə törədildiyi pozuntulara görə beynəlxalq məhkəmələrdə məsuliyyətə cəlb etmək hüququna təsir edib-etməyəcəyidir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla sülh razılaşmasına nail olmaq istiqamətində administrasiya daxilində fərqli siyasi baxışlara malik yüksək vəzifəli şəxslərdən istifadə etməsi diqqət çəkir. ABŞ dövlət katibi Marko Rubio sərt mövqeli siyasətçi kimi qiymətləndirildiyi halda, vitse-prezident Cey Di Vens daha yumşaq və diplomatik yanaşmanın tərəfdarı hesab olunur.

Livanda İsrailin hücumları nəticəsində ölənlərin sayı artıb. Livanın dövlət xəbər agentliyinin məlumatına görə, martın 2-dən indiyədək həyata keçirilən hücumlarda 4 278 nəfər həlak olub. Həmin dövrdə 12 196 nəfərin yaralandığı bildirilir. Məlumatda qeyd olunur ki, döyüşlər İsrail ilə Hizbullah arasında qarşıdurmaların yenidən başlamasından sonra intensivləşib. Hücumlar nəticəsində mülki əhali arasında itkilər artmaqda davam edir. Humanitar vəziyyətin ağır olaraq qaldığı vurğulanır. Bölgədə gərginlik hələ də davam edir.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai Livandakı vəziyyətlə bağlı Tehranın mövqeyini açıqlayıb. O bildirib ki, ABŞ bütün cəbhələrdə, xüsusilə Livanda müharibənin dayandırılması ilə bağlı öhdəliklərini yerinə yetirməlidir. Bəqainin sözlərinə görə, Vaşinqton zərurət yaranarsa, İsrailin də üzərinə götürdüyü öhdəliklərə əməl etməsini təmin etməlidir. O vurğulayıb ki, ABŞ-nin anlaşma memorandumuna əməl edib-etmədiyi həmin sənədin mətninə əsasən qiymətləndiriləcək. İran bu sənədi əsas meyar hesab etdiyini bir daha bəyan edib. Tehran ABŞ-nin gələcək addımlarını da bu çərçivədə izləyəcəyini bildirib. Livanla bağlı mövqe dəyişməz olaraq qalır.

Livanda doğulan fələstinli Səmər Kəbuli milli tikmə sənəti vasitəsilə öz köklərinə bağlılığını qoruyur. O, "tətriz" adlanan ənənəvi fələstin tikmələri hazırlayaraq milli irsi yaşatmağa çalışır. Kəbulinin sözlərinə görə, hər bir naxış fələstinlilərin dözümlülüyünü və mübarizəsini əks etdirir. O bildirib ki, Qəzzada yaşanan hadisələrə baxmayaraq, fələstinlilər öz kimliklərini unutmayıblar. Səmər Kəbuli bu sənətlə məşğul olmağa yeniyetmə yaşlarından başlayıb. Onun fikrincə, milli irsin qorunması gələcək nəsillər üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. "Tətriz" bu gün fələstinlilərin mədəni kimliyinin əsas rəmzlərindən biri hesab olunur.

Livan Prezidenti Cozef Aun ordu komandanı Rudolf Haykal ilə ölkənin təhlükəsizlik gündəmini müzakirə edib. Görüşdə ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə Livan və İsrail arasında imzalanmış çərçivə sazişinin icrası fonunda ordunun qarşıdakı vəzifələri diqqət mərkəzində olub. Rudolf Heykal Prezidentə Türkiyə və Böyük Britaniyaya etdiyi səfərlərin nəticələri barədə məlumat verib. Tərəflər ölkədəki təhlükəsizlik vəziyyətini və ordunun gələcək missiyalarını nəzərdən keçiriblər. Saziş İsrail ordusunun Livan ərazilərindən mərhələli şəkildə çıxmasını nəzərdə tutur. Lakin bunun üçün konkret tarix müəyyən edilməyib. Prezident Cozef Aun Livan ordusunun ölkədə sabitliyin qorunmasındakı rolunu yüksək qiymətləndirib.

Livanda münaqişə nəticəsində didərgin düşmüş 400 mindən çox insan evlərinə qayıdıb. Bu barədə ölkənin sosial məsələlər naziri Hənin Əs-Səyyid məlumat verib. Onun sözlərinə görə, müvəqqəti sığınacaqlarda qalan insanların sayı 37 mindən 13 min nəfərə qədər azalıb. Nazir bildirib ki, hökumət ölkənin yenidən qurulması üçün genişmiqyaslı proqram hazırlayır. Lakin həmin proqramın məzmunu barədə hələlik ətraflı məlumat açıqlanmayıb. Rəsmi qurumlar köçkünlərin geri dönüş prosesinin davam etdiyini bildirirlər. Livanda bərpa və yenidənqurma işlərinin yaxın dövrdə əsas prioritetlərdən biri olacağı gözlənilir.

Livan Səhiyyə Nazirliyi İsrailin hücumları nəticəsində ölənlərin sayının 4 257 nəfərə çatdığını açıqlayıb. Bildirilib ki, martın 2-dən bəri 12 mindən çox insan müxtəlif dərəcəli xəsarətlər alıb. Ölkədə humanitar vəziyyət gərgin olaraq qalır. Bu arada Livan və İsrail ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə çərçivə sazişi imzalayıblar. Saziş aylarla davam edən danışıqlardan sonra əldə olunub. Lakin sənəddə İsrail ordusunun Livanda nəzarətdə saxladığı ərazilərdən çıxması ilə bağlı öhdəlik yer almır. Bu səbəbdən bölgədə təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlar davam edir.

Livan Prezidenti Cozef Aun ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri admiral Bred Kuper ilə Beyrutda görüş keçirib. Tərəflər Vaşinqtonda əldə olunmuş çərçivə sazişinin icrasına hazırlıq məsələlərini müzakirə ediblər. Cozef Aun ABŞ Prezidenti Donald Trampın Livana göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkürünü ifadə edib. O, Livan dövlətinin ölkənin cənub sərhədlərinə qədər öz səlahiyyətlərini bərpa etməkdə qərarlı olduğunu bildirib. Görüşdə təhlükəsizlik və sabitliyin təmin olunması ilə bağlı məsələlər də diqqət mərkəzində olub. Bununla yanaşı, "Hizbullah"ın silahsızlaşdırılması ilə bağlı suallar hələ də açıq qalır. İsrail qoşunlarının çıxarılması prosesinin bu məsələlərlə əlaqələndirildiyi bildirilir.

Livan ordusunun komandanı Rodolf Heykel ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri admiral Bred Kuper ilə görüş keçirib. Tərəflər Livanda və Yaxın Şərqdə son vəziyyəti, eləcə də hərbi əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə ediblər. Rodolf Haykal ABŞ-nin Livana göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkürünü ifadə edib. O, iki ölkənin orduları arasında əməkdaşlığın davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Görüş Vaşinqtonda imzalanmış üçtərəfli çərçivə sazişinin icrasına başlanıldığLivan ordusunun komandanı Rudolf Heykel ABŞ Mərkəzi Komandanlığının rəhbəri admiral Bred Kuper ilə görüş keçirib. Tərəflər Livanda və Yaxın Şərqdə son vəziyyəti, eləcə də hərbi əməkdaşlığın perspektivlərini müzakirə ediblər. Rudolf Heykel ABŞ-nin Livana göstərdiyi dəstəyə görə təşəkkürünü ifadə edib. O, iki ölkənin orduları arasında əməkdaşlığın davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd edib. Görüş Vaşinqtonda imzalanmış üçtərəfli çərçivə sazişinin icrasına başlanıldığı dövrə təsadüf edib. Həmin sənəd İsrail ordusunun Livanın cənubundan çıxarılması və "Hizbullah"ın tərksilah olunmasını nəzərdə tutan mərhələli mexanizmi müəyyənləşdirir. Bu prosesin bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyə təsir göstərəcəyi gözlənilir.ı dövrə təsadüf edib. Həmin sənəd İsrail ordusunun Livanın cənubundan çıxarılması və "Hizbullah"ın tərksilah olunmasını nəzərdə tutan mərhələli mexanizmi müəyyənləşdirir. Bu prosesin bölgədə təhlükəsizlik və sabitliyə təsir göstərəcəyi gözlənilir.

Livandakı iki sünni qrup Vaşinqtonda imzalanmış razılaşmaya etiraz edib. Onların fikrincə, İsrail qoşunlarının ölkədən çıxarılmasının Hizbullahın silahsızlaşdırılması ilə əlaqələndirilməsi qəbuledilməzdir. Qruplar bunu təhlükəsizlik məsələlərinin İsrail və ABŞ-nin şərtlərinə tabe etdirilməsi cəhdi kimi qiymətləndiriblər. Onlar, həmçinin İsrailə razılaşmanın icrasına nəzarət səlahiyyəti verildiyini iddia edərək bunu pisləyiblər. Sənəd Livan daxilində ciddi fikir ayrılığı yaradıb. Bir tərəf razılaşmanı müharibə vəziyyətindən çıxış yolu hesab edir. Digər tərəf isə bunu ölkənin maraqlarına zidd güzəşt kimi dəyərləndirir.