Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan NATO Ankara sammiti çərçivəsində rəsmi təmaslar çərçivəsində ABŞ-nin dövlət katibi Marko Rubio ilə ikitərəfli görüş keçirib. Sammitin gündəliyində dayanan əsas təhlükəsizlik riskləri fonunda baş tutan bu təmas, Vaşinqton və Ankara xəttindəki diplomatik dialoqun intensivliyini növbəti dəfə nümayiş etdirmişdir.

İran Xarici İşlər Nazirliyi (XİN) ABŞ-nin İranın cənub sahillərində yerləşən bəzi müşahidə məntəqələrinə endirdiyi zərbələrin tərəflər arasında əldə olunmuş memorandumun əsas müddəalarını pozduğunu bəyan edib. İran XİN vurğulayıb ki, bölgədə gərginliyin yenidən artmasının nəticələrinə görə məsuliyyət ABŞ-nin üzərinə düşür.

ABŞ, Yaponiya və Cənubi Koreya enerji təhlükəsizliyi sahəsində yeni üçtərəfli əməkdaşlıq mexanizmi yaradıb. NATO Zirvə Toplantısı çərçivəsində imzalanan memorandum ümumi təhlükəsizlik maraqlarının gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Sənəd qabaqcıl nüvə reaktorlarının digər ölkələrdə tətbiqinin sürətləndirilməsinə yönəlib. Layihənin ilk mərhələsi Hind-Sakit okean bölgəsini əhatə edəcək. ABŞ bu təşəbbüs çərçivəsində texniki dəstək proqramına 10 milyon ABŞ dollarından çox əlavə maliyyə ayıracaq. Bu vəsait tərəfdaş ölkələrin enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edəcək. Razılaşma regionda enerji əməkdaşlığının yeni mərhələsi kimi qiymətləndirilir.

Səudiyyə Ərəbistanı xarici birbaşa investisiyaların cəlb edilməsi sahəsində qlobal reytinqdə 13-cü yerə yüksəlib. BMT-nin Ticarət və İnkişaf Konfransının hesabatına görə, Krallıq 2025-ci ildə 33 milyard ABŞ dolları həcmində xarici investisiya cəlb edib. Bu, əvvəlki illə müqayisədə 51,14 faizlik artım deməkdir. Artım “Vizyon 2030” proqramı çərçivəsində iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətinin nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Səudiyyə Ərəbistanı 2030-cu ilədək illik xarici investisiya həcmini 100 milyard dollara çatdırmağı hədəfləyir. Eyni zamanda, BƏƏ və Qətər də regionda xarici kapital cəlbində irəliləyiş nümayiş etdirib. Qlobal xarici investisiya axını isə 2025-ci ildə 1,62 trilyon dollara yüksəlib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı NATO müttəfiqlərini qəsdən sınağa çəkdiyini açıqlayıb. O bildirib ki, məqsədi alyans ölkələrinin ABŞ-a dəstəyə nə dərəcədə hazır olduğunu öyrənmək idi. Tramp NATO üzvlərinin bir hissəsini müdafiə xərclərini kifayət qədər artırmamaqda da tənqid edib. O, ABŞ və İsrailin İrana qarşı həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat zamanı bəzi müttəfiqlərin lazımi dəstəyi vermədiyini iddia edib. ABŞ Prezidenti alyans ölkələrinin kollektiv təhlükəsizlik sahəsində daha böyük məsuliyyət daşımalı olduğunu vurğulayıb. Bu açıqlamalar Ankara Zirvə Toplantısı öncəsi diqqət çəkən mövzulardan birinə çevrilib. Müdafiə xərcləri və müttəfiqlər arasında həmrəylik toplantının əsas gündəm məsələləri sırasında yer alır.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ-ın Türkiyəyə F-35 qırıcıları satmasına qarşı çıxıb. O bildirib ki, belə bir addım Yaxın Şərqdə qüvvələr balansını poza bilər. Netanyahu Türkiyənin aqressiv niyyətlərə malik olduğunu iddia edib və bu silahların bölgədə gərginliyi artıra biləcəyini söyləyib. Onun açıqlaması Donald Trampın Türkiyəyə F-35 satışını nəzərdən keçirdiyini bildirməsindən sonra verilib. ABŞ 2019-cu ildə Türkiyəni Rusiyadan hava hücumundan müdafiə sistemi aldığına görə proqramdan çıxarmışdı. Ankara uzun müddətdir F-35 proqramına qayıtmaq və sanksiyaların ləğvini istəyir. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə ABŞ-la münasibətlərin bu məsələdə müsbət nəticə verəcəyinə ümid edir.

ABŞ-də məhkəmə 23andMe şirkətində baş vermiş məlumat sızmasının qurbanları üçün 46,75 milyon ABŞ dolları məbləğində kompensasiya razılaşmasını təsdiqləyib. Qərar Missuri ştatının Sent-Luis şəhərində iflas üzrə hakim Brayan Uolş tərəfindən qəbul edilib. Hakim razılaşmanın ədalətli və bütün tərəflərin maraqlarına uyğun olduğunu bildirib. Kompensasiya 2023-cü ildə baş vermiş məlumat sızmasından zərər çəkmiş şəxslərə ödəniləcək. Bu hadisə şirkətin məlumat təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi narahatlıqlar yaratmışdı. Qərar 23andMe şirkətinin iflas prosesi çərçivəsində qəbul olunub. Mütəxəssislər bunu məlumat sızması qurbanlarının hüquqlarının müdafiəsi istiqamətində mühüm addım kimi qiymətləndirirlər.

Danimarkanın Baş naziri Mette Frederiksen Qrenlandiyanın satılmadığını və ölkəsinin suverenliyinə hörmət göstərilməsinin vacibliyini bəyan edib. O, bu açıqlamanı Ankarada keçirilən NATO Zirvə Toplantısında səsləndirib. Frederiksen bildirib ki, Qrenlandiya Danimarka Krallığının tərkibində muxtar ərazidir və onun statusu dəyişməyəcək. Baş nazirin bəyanatı Donald Trampın Qrenlandiyaya nəzarət etmək istəyini yenidən dilə gətirməsindən sonra verilib. Frederiksen müttəfiqlər arasında münasibətlərin qarşılıqlı hörmət prinsipi əsasında qurulmalı olduğunu vurğulayıb. O, Danimarkanın suverenliyi ilə bağlı mövqeyinin qəti olduğunu bildirib. Açıqlama NATO Zirvə Toplantısının diqqət çəkən siyasi mövzularından biri olub.

ABŞ ilə Türkiyə arasında müdafiə əməkdaşlığında yeni mərhələnin başlaya biləcəyi gözlənilir. Donald Tramp Türkiyəyə qarşı sanksiyaların ləğvinə və F-35 qırıcılarının təhvil verilməsi məsələsinə müsbət yanaşdığını bildirib. Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə bu istiqamətdə müsbət qərar gözlədiyini və ən azı beş təyyarənin vəd edildiyini açıqlayıb. Tərəflər, həmçinin Türkiyənin hazırladığı KAAN döyüş təyyarəsi üçün mühərrik təminatını müzakirə edirlər. Bununla yanaşı, ABŞ-də bəzi siyasətçilər və hərbi dairələr bu addıma etiraz edir. Onlar qabaqcıl hərbi texnologiyaların təhlükəsizliyi və bölgədə qüvvələr balansının dəyişə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə edirlər. Müzakirələrin nəticəsi ABŞ-Türkiyə münasibətlərinin gələcək inkişafına ciddi təsir göstərə bilər.

NATO Zirvə Toplantısında ABŞ Prezidenti Donald Trampın alyans üzvlərinə münasibəti diqqət mərkəzindədir. Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı bəzi müttəfiqlərin ABŞ-a kifayət qədər dəstək vermədiyini bildirib və narazılığını ifadə edib. O, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla münasibətlərini yüksək qiymətləndirərək toplantıda iştirakını da bununla əlaqələndirib. NATO-nun baş katibi Mark Rütte müdafiə xərclərinin artırılması istiqamətində üzv ölkələrin üzərinə götürdüyü öhdəlikləri xatırladıb. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski isə ölkəsinin daha çox Patriot hava hücumundan müdafiə sistemlərinə və digər hərbi vasitələrə ehtiyacı olduğunu bildirib. NATO Zirvə Toplantısında müdafiə xərcləri və Ukraynaya dəstək əsas gündəm mövzuları sırasında yer alır. Toplantının nəticələri alyansın gələcək təhlükəsizlik siyasətinə təsir göstərə bilər.

Norveç Ukraynanın hava hücumundan müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi üçün 3 milyard Norveç kronu ayıracağını açıqlayıb. Təxminən 306,2 milyon ABŞ dollarına bərabər olan bu vəsait ballistik raketlərdən müdafiəyə sərf ediləcək. Norveç, Danimarka, Almaniya və Kanada ilə birlikdə ABŞ-də istehsal olunan yeni Patriot hava hücumundan müdafiə raketləri sifariş edəcək. Layihə Ukraynanın hava məkanının daha etibarlı qorunmasına xidmət edəcək. Oslo bu addımı beynəlxalq müdafiə əməkdaşlığının mühüm hissəsi kimi qiymətləndirir. Təşəbbüs Ukraynaya hərbi dəstəyin davam etdirilməsi istiqamətində atılan növbəti addımlardan biri hesab olunur. Müttəfiq ölkələr Ukraynanın müdafiə imkanlarını gücləndirmək üçün koordinasiyalı fəaliyyətlərini davam etdirirlər.

NATO Zirvə Toplantısında ABŞ ilə Avropa ölkələri arasında müdafiə siyasəti ətrafında fikir ayrılıqları müzakirə olunur. Təhlilçi Aleksandru Hudişteanu bildirib ki, Donald Tramp Avropa dövlətlərini müdafiəyə daha çox vəsait ayırmağa çağırır. Onun sözlərinə görə, ABŞ Avropanın öz təhlükəsizliyinə görə daha böyük məsuliyyət daşımasını istəyir. NATO-nun baş katibi Mark Rütte isə əsas məsələnin ayrılan vəsaitin həcmi deyil, onun necə istifadə olunması olduğunu vurğulayıb. Tramp İranla bağlı hərbi qarşıdurma zamanı Avropa müttəfiqlərini kifayət qədər dəstək göstərməməkdə ittiham edib. Təhlilçi isə NATO-nun yalnız müdafiə məqsədli alyans olduğunu və seçim əsasında başlanan müharibələrdə iştirak etmədiyini xatırladıb. Bu müzakirələr NATO daxilində gələcək təhlükəsizlik strategiyası ilə bağlı fikir ayrılıqlarını bir daha üzə çıxarıb.