ABŞ Maliyyə Naziri Skott Besent Vaşinqtonun Tehrana qarşı bu günə qədər həyata keçirilmiş ən böyük maliyyə hücumuna başladığını və İrana qarşı mübarizədə "son mərhələyə" qədəm qoyulduğunu bildirib. Besent yeni strategiyanın hərbi uğurlardan sonra başlayan genişmiqyaslı iqtisadi təcrid mərhələsi olduğunu vurğulayıb:

ABŞ Ədliyyə Nazirliyi TikTok-la uşaqların məxfiliyinin pozulması iddiaları üzrə 400 milyon dollarlıq razılaşma əldə edib. TikTok 13 yaşdan kiçik milyonlarla uşağın məlumatlarını valideyn razılığı olmadan toplamaqda ittiham edilirdi. Şirkətin məlumatların silinməsi tələblərini yerinə yetirmədiyi də iddialar arasında idi. Məhkəmə işi 2024-cü ildə başlanmışdı. Ədliyyə Nazirliyi TikTok-un son illərdə idarəetmə və məxfilik siyasətində mühüm dəyişikliklər etdiyini bildirib. Razılaşma 2019-cu ildə Federal Ticarət Komissiyası ilə əldə edilmiş əvvəlki razılıq qərarını da ləğv edir. TikTok hazırda ABŞ sərmayəçilərinin nəzarətində olan birgə müəssisədir, “ByteDance” isə 19,9 faiz paya sahibdir. Razılaşma keçmiş Federal Ticarət Komissiyası rəsmilərinin tənqidinə səbəb olub.

ABŞ-də İsrail tərəfdarı AIPAC lobbi təşkilatının siyasi nüfuzunun zəiflədiyinə dair yeni əlamətlər müşahidə olunur. Miçiqandan Senata respublikaçı namizəd Mayk Rocersin müttəfiqləri AIPAC-dan onun lehinə açıq reklam kampaniyası aparmamağı istəyiblər. Rocers İsrailə güclü dəstəyi ilə tanınsa da, AIPAC-ın açıq dəstəyinin seçkilərdə siyasi yükə çevrilə biləcəyindən narahatlıq var. AIPAC Miçiqandakı demokratların ilkin seçkisində 30 milyon dollardan çox vəsait xərcləyib. Buna baxmayaraq, təşkilatın əleyhinə kampaniya aparan Əbdül Əl-Səyyed ilkin seçkidə qalib gəlib. Qəzzadakı müharibəyə münasibətin ABŞ seçicilərinin İsrail siyasətinə baxışına təsir etdiyi bildirilir. AIPAC son dövrdə bir sıra seçki məğlubiyyətləri ilə də üzləşib. Miçiqandakı vəziyyət təşkilatın ABŞ seçkilərindəki roluna dair müzakirələri daha da gücləndirib.

İranın birinci vitse-prezidenti Məhəmməd Rza Arif ABŞ-nin iqtisadi təzyiq siyasətinə münasibət bildirib. O, Vaşinqtonun siyasətini “iqtisadi terror” adlandırıb. Arif ABŞ-nin təzyiqlərinin İranın iqtisadi sabitliyini pozmasına imkan verilməyəcəyini deyib. İran hökumətinin əhalinin yaşayış səviyyəsini qorumağa çalışacağını bildirib. Arif iqtisadi təzyiqlərin İran xalqının iradəsini dəyişə bilmədiyini iddia edib. Onun fikrincə, belə təzyiqlər əks nəticə verir. Açıqlama ABŞ-nin İrana qarşı yeni iqtisadi tədbirlər görmək təhdidləri fonunda səsləndirilib. Tehran sanksiyaların ölkəni siyasi güzəştlərə məcbur etməyəcəyini bildirir.

Kanada sentyabrın 8-dən ABŞ məhsullarına yeni cavab tarifləri tətbiq edəcək. Baş nazir Mark Karni bu qərarın ABŞ-nin Kanada məhsullarına tətbiq etdiyi 50 faizlik tariflərə cavab olduğunu bildirib. Vaşinqtonun tədbirləri təxminən 20 milyard dollarlıq Kanada ixracını əhatə edir. ABŞ tarifləri şərab, mebel, süd məhsulları, sement, geyim və bir sıra digər məhsullara şamil olunur. Kanada isə polad, süd məhsulları, məişət avadanlıqları, kənd təsərrüfatı texnikası və elektronika daxil olmaqla müxtəlif ABŞ məhsullarına tarif tətbiq edəcək. Karni Ottavanın Vaşinqtona “dollar qarşılığında dollar” prinsipi ilə cavab verəcəyini bildirib. Tərəflər intensiv danışıqlara baxmayaraq yeni ticarət razılaşmasına nail ola bilməyiblər. Tarif qarşıdurması ABŞ–Meksika–Kanada Sazişinin gələcəyi ilə bağlı da narahatlıq yaradır.

Bəsic qüvvələrinin rəhbəri Hüseyn Taib qlobal güc balansının dəyişdiyini bildirib. O, ABŞ və İsrailin hazırda ən zəif mövqelərindən birində olduğunu iddia edib. Taib ABŞ-nin artıq dünyanın, İsrailin isə Yaxın Şərqin “mərkəzi” olmadığını deyib. O, Avropanın da Vaşinqtonla münasibətlərdə mövqeyinin zəiflədiyini iddia edib. İran rəsmisi mümkün yeni danışıqlarla bağlı iranlılara xəbərdarlıq edib. Onun sözlərinə görə, Tehran rəqiblərinin danışıqlar masasına qayıtmasına ehtiyatla yanaşmalıdır. Taib qarşı tərəfi əvvəlki öhdəliklərini yerinə yetirməməkdə və təzyiq siyasətinə qayıtmaqda ittiham edib. O, ABŞ və İsraildəki iqtisadi problemlərin də onların mövqelərinin zəifləməsinə təsir göstərdiyini iddia edib.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Baqir Qalibaf ABŞ-ni bölgədəki müttəfiqlərinin təhlükəsizliyini riskə atmaqda ittiham edib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton bunu İsrailin maraqları naminə edib. Qalibaf İranın qonşu ölkələrdən yeni təhlükəsizlik mexanizmləri ilə bağlı çoxsaylı mesajlar aldığını bildirib. O, həmin dövlətlərin adlarını açıqlamayıb. Tehran regional iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinin də müzakirə edildiyini bildirir. Qalibaf xarici qüvvələrdən asılı olmayan təhlükəsizlik sisteminin yaradılmasını müdafiə edib. Onun fikrincə, bölgənin öz imkanlarına əsaslanan müstəqil nizam sülh və təhlükəsizliyi təmin edə bilər. Açıqlama İranın regional təhlükəsizlikdə xarici qüvvələrin rolunun azaldılması çağırışları fonunda verilib.

İran ABŞ-nin yeni sanksiya təhdidləri fonunda iqtisadi təzyiqlə üzləşir. Körfəz Beynəlxalq Forumunun baş elmi əməkdaşı Rob Qayst Pinfold diplomatik prosesin də Tehran üçün istənilən nəticəni vermədiyini bildirib. Tərəflər arasında anlaşma memorandumunun müddəti artıq başa çatıb. Ekspertin sözlərinə görə, sənəd nə İranı, nə də ABŞ-ni istədiyi nəticəyə çatdırıb. İran rəhbərliyi daxilində bundan sonra atılacaq addımlarla bağlı fərqli mövqelər mövcuddur. Bəzi qüvvələr diplomatiyanın davam etdirilməsini, digərləri isə daha sərt yanaşmanı dəstəkləyir. Tehran iqtisadi təzyiq və diplomatik dalan arasında mürəkkəb seçim qarşısında qalıb. Ekspert hesab edir ki, hazırda böhranın hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyinə dair aydın cavab yoxdur.

İraq Prezidenti Nizar Amidi ölkə ərazisinin başqa dövlətlərə hücum üçün istifadə edilməsinə icazə verilməyəcəyini bildirib. O, İraq daxilindən bölgə ölkələrinə qarşı hücumların heç bir əsasının olmadığını deyib. Prezident ölkədə yalnız iki və ya üç silahlı qruplaşmanın hələ silahlarını təhvil vermədiyini açıqlayıb. Bağdad silahların yalnız dövlətin nəzarətində olması istiqamətində danışıqları davam etdirir. Amidi bölgədəki müharibənin İraq üçün ağır nəticələr yaratdığını bildirib. O, ölkəsinin qarşıdurmaya cəlb edilməməsinə çalışdıqlarını vurğulayıb. İraq Hörmüz boğazındakı problemlərlə bağlı İranla danışıqlar aparır. Prezident ABŞ-nin də müharibəni başa çatdıracaq razılaşmanın əldə edilməsində maraqlı olduğunu düşündüyünü deyib.

İran ABŞ-nin Tehrana qarşı planlaşdırdığı "iqtisadi müharibənin" beynəlxalq hüququ pozduğunu bəyan edib. Xatırladaq ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Vaşinqtonun Tehran üzərindəki iqtisadi təzyiqi artırmaq cəhdləri çərçivəsində İnanı dəstəkləməyə davam edən ölkələrə sert sanksiyalar tətbiq olunacağı ilə hədələmişdi.

ABŞ Ali Məhkəməsi Tramp administrasiyasına Ağ Evdəki 400 milyon dollarlıq bal zalı layihəsinin tikintisini hələlik davam etdirməyə imkan verib. Qərar müvəqqətidir və layihənin qanuniliyi barədə yekun hökm deyil. Administrasiya layihənin milli təhlükəsizlik üçün zəruri olduğunu bildirir. Kompleksə 90 min kvadratfutluq bal zalı ilə yanaşı, yeraltı təhlükəsizlik infrastrukturu da daxildir. Tramp burada bomba sığınacaqları, tibbi obyektlər və dron və raketlərdən müdafiə imkanlarının yaradıldığını deyib. Layihənin təxminən 65 faizinin tamamlandığı bildirilir. Tarixi irsin qorunması təşkilatı administrasiyanın Konqresin razılığı olmadan belə genişmiqyaslı dəyişiklik edə bilməyəcəyini iddia edir. Ali Məhkəmə indi administrasiyanın əsas müraciətini nəzərdən keçirəcək.

Braziliya Prezidenti Lula da Silva və ABŞ Prezidenti Donald Tramp telefonla danışıblar. Söhbətin əsas mövzularından biri ABŞ-nin Braziliya məhsullarına tətbiq etdiyi yeni gömrük tarifləri olub. Lula mübahisənin danışıqlar yolu ilə həll edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Tramp iki ölkənin rəsmilərinin mümkün qədər tez görüşməsini təklif edib. ABŞ bəzi Braziliya məhsullarına 25 faizlik tarif tətbiq edib. Lula tariflərin hər iki ölkənin iqtisadiyyatına zərər verəcəyini bildirib. Braziliya artıq ABŞ-yə qarşı mümkün cavab tədbirlərinə gətirib çıxara biləcək hüquqi-ticarət prosesinə başlayıb. Liderlər mütəşəkkil cinayətkarlıqla mübarizə məsələsini də müzakirə ediblər.