ABŞ Prezidenti Donald Trampın NATO sammitində çıxışı müttəfiq ölkələr arasında yenidən qarışıq reaksiyalara səbəb olub. Sammit öncəsi NATO liderləri Trampın alyansa qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib-etdirməyəcəyini gözləyirdilər. Nəticədə ABŞ lideri həm NATO-nu tənqid edən əvvəlki ritorikasını davam etdirib, həm də müttəfiqlərini müdafiə xərclərini artırdıqlarına görə yüksək qiymətləndirib. Tramp qapalı keçirilən NATO liderləri görüşünü müsbət atmosferdə təsvir edib və toplantıda “sevgi” olduğunu bildirib. Diplomatlar hesab edirlər ki, ABŞ prezidentinin dəyişkən mövqeyi NATO daxilində əlavə diplomatik səylər tələb edir və transatlantik ittifaqın gələcək sabitliyi üçün liderlər arasında balanslı münasibətlərin qorunması vacibdir.

İqtisadçı Cavid Həsən ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazında gərginliyin azaldığı dövrdə əsas faydalanan ölkənin Çin olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, əlavə neft həcmlərinin böyük hissəsi Çinə yönəlib. Ekspert ABŞ-nin enerji ehtiyatlarının da məhdud vəziyyətdə olduğunu qeyd edib. O xəbərdarlıq edib ki, Hörmüz boğazının yenidən bağlanması neft qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb ola bilər. Cavid Həsən hesab edir ki, atəşkəs əsas problemləri həll etməyib və tərəflər yeni qarşıdurmaya hazırlaşır.

ABŞ administrasiyasının İranla danışıqların dayandırılması mövqeyini qoruduğu bildirilir. Prezident Donald Tramp atəşkəsin başa çatdığını açıqlasa da, bəzi ABŞ rəsmiləri diplomatik prosesin davam etdirilməsinin mümkün olduğunu qeyd edib. Konqresdə İran siyasəti ilə bağlı fikir ayrılıqları mövcuddur və bəzi üzvlər hərbi addımlara qarşı çıxır. Analitiklər hesab edir ki, qarşıdurmanın uzanması Tramp administrasiyası üçün daxili siyasi çətinliklər yarada bilər. Hörmüz boğazına nəzarət məsələsi ABŞ və İran arasında əsas mübahisə mövzularından biri olaraq qalır.

İranın “Fars” xəbər agentliyi ABŞ-nin ölkənin şimalında yerləşən və Çin, Rusiya ilə ticarət əlaqələrində istifadə olunan strateji dəmir yolu körpüsünü vurduğunu bildirib. Məlumata görə, Gülüstan vilayətindəki Oqtay Xan körpüsü qanadlı raketlə hədəfə alınıb. İran tərəfi bu xəttin Çin və Türkmənistan istiqamətində mühüm nəqliyyat bağlantısı olduğunu açıqlayıb. Hücum ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda baş verib. Hadisə ilə bağlı məlumatlar İran mənbələrinə əsaslanır və ABŞ tərəfindən rəsmi açıqlama verilməyib.

Müdafiə məsələləri üzrə analitik Aleks Əlfirraz Şirs ABŞ və İran arasında yaranmış vəziyyəti “son dərəcə təhlükəli” kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, tərəflər arasında müvəqqəti anlaşmanın gələcəyi qeyri-müəyyəndir və genişmiqyaslı müharibənin qarşısını almaq üçün hər iki tərəf təmkin göstərməlidir. Ekspertin sözlərinə görə, əsas gərginlik mənbələrindən biri Hörmüz boğazına nəzarət məsələsidir. ABŞ İranın bu strateji su yolunda üstün mövqeyini qəbul etmir, Tehran isə burada əsas qərarverici olmaq istəyir. Bölgədə diplomatik həll imkanları getdikcə daha mürəkkəb görünür.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu İordaniyanın Əzraq hərbi bazasına 10 ballistik raket atıldığını açıqlayıb. İran tərəfi zərbənin ABŞ-nin komanda və idarəetmə mərkəzinə yönəldiyini bildirib. SEPAH ABŞ-nin bölgədəki hərbi bazalarının gələcək hücumlar davam edəcəyi halda hədəfə alınacağını bəyan edib. İordaniya isə daha əvvəl İran tərəfindən buraxılan səkkiz raketin qarşısının alındığını açıqlayıb. Hadisə zamanı ölən və yaralanan olmadığı bildirilib. Yaxın Şərqdə ABŞ və İran arasında artan qarşıdurma region ölkələrinin təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır.

İranın BMT-dəki nümayəndəsi Əmir Səid İrəvani ABŞ-nin son hücumlarda hərbi obyektlərlə yanaşı mülki infrastrukturu da hədəfə aldığını bildirib. O, Vaşinqtonu BMT Nizamnaməsini və əldə olunan anlaşmaları pozmaqda ittiham edib. İran tərəfi əvvəlki hücumlarla müqayisədə son əməliyyatların daha geniş ərazini əhatə etdiyini açıqlayıb. Bildirilib ki, hava limanları, dəmir yolları və mülki təminat obyektləri də zərbələrə məruz qalıb. İran rəsmiləri bəzi nüvə, liman və nəqliyyat obyektlərinin yaxınlığında hücumların olduğunu qeyd edib. ABŞ tərəfindən isə əməliyyatların məqsədi ilə bağlı fərqli açıqlamalar verilib.

ABŞ-nin keçmiş səfiri Coi Hud İranın Körfəz ölkələrinə hücum etməsini strateji səhv kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, Tehran bu addımla regional qarşıdurmanın yeni mərhələsini başladıb. Ekspertin sözlərinə görə, İran hücumlarını yalnız ABŞ qüvvələrinə və İsrailə yönəltsəydi, beynəlxalq dəstək qazana bilərdi. Lakin Körfəz ölkələrinin infrastrukturunun və kommersiya gəmilərinin hədəfə alınması regionda İranın mövqeyinə mənfi təsir göstərib. Hud hesab edir ki, Tehran Körfəz iqtisadiyyatları üzərində daha böyük təsir yaratmağa çalışır. Gərginlik regionda yeni təhlükəsizlik narahatlıqları yaradıb.

ABŞ-nin İrana endirdiyi hava zərbələri nəticəsində İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun 3 üzvünün öldüyü açıqlanıb. İran mediası hadisə ilə bağlı məlumat yayıb. ABŞ və İran arasında son günlər davam edən qarşılıqlı hücumlar atəşkəs razılaşmasının gələcəyini sual altına qoyur. ABŞ Prezidenti Donald Tramp hərbi əməliyyatların davam etdiyini təsdiqləsə də, bunun tammiqyaslı müharibəyə çevrilməsini istəmədiyini bildirib. Tərəflər arasında artan gərginlik Yaxın Şərqdə yeni qarşıdurma ehtimalını yüksəldir.

İranın mümkün ABŞ dəniz blokadası öncəsi bir gecə ərzində 10 milyon barreldən çox xam neft və yanacaq daşıdığı bildirilir. Məlumata görə, bu addım ABŞ-nin İran neftinə tətbiq edilən müvəqqəti sanksiya güzəştini ləğv etməsindən sonra atılıb. TankerTrackers.com yanacaq daşınmasının sürətləndirildiyini açıqlayıb. ABŞ qərarını İranın Hörmüz boğazında kommersiya gəmilərinə qarşı hücumları ilə əlaqələndirib. Vaşinqton son günlər İranın hərbi obyektlərinə zərbələr endirib. Enerji daşımaları ilə bağlı vəziyyət qlobal bazarlarda diqqətlə izlənilir.

ABŞ qüvvələrinin son iki gün ərzində İranın Hörmüz boğazı yaxınlığındakı 170-dən çox hərbi hədəfinə zərbə endirdiyi bildirilir. ABŞ Mərkəzi Komandanlığı əməliyyatların İranın ticarət gəmilərinə qarşı hücum imkanlarını zəiflətmək məqsədi daşıdığını açıqlayıb. Zərbələrin hava hücumundan müdafiə sistemləri, raket və pilotsuz uçuş aparatlarının saxlandığı məntəqələr, hərbi katerlər və təminat infrastrukturlarına yönəldiyi qeyd olunub. ABŞ tərəfi əməliyyatların regional təhlükəsizliyi qorumaq məqsədi daşıdığını bildirir. Son hücumların əvvəlki gərginlik dövrləri ilə müqayisədə daha genişmiqyaslı olduğu vurğulanıb. Hörmüz boğazı ətrafında hərbi qarşıdurma davam edir.

İranın ABŞ-nin zərbələrinə cavab olaraq Körfəz regionunda hücumlarını davam etdirdiyi bildirilir. Küveytin hava məkanında üç ballistik raket, bir qanadlı raket və 10 pilotsuz uçuş aparatının aşkar edildiyi açıqlanıb. Hücumların qarşısı alınsa da, raket qalıqlarının düşməsi nəticəsində bir nəfərin yaralandığı qeyd olunub. Qətər və Bəhreyndə də təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib. İran bu hücumları ABŞ hərbi bazalarının yerləşməsi ilə əlaqələndirir. Körfəz ölkələri isə bu ittihamları qəbul etmir və dialoqun vacibliyini vurğulayır. Regionda artan gərginlik yeni təhlükəsizlik narahatlıqları yaradıb.