Qətər ABŞ və İranı qarşılıqlı anlaşmaya sadiq qalmağa və diplomatik danışıqları davam etdirməyə çağırıb. Qətərin Baş naziri və xarici işlər naziri Şeyx Məhəmməd bin Əbdülrəhman bin Casim Al Tani Misirin xarici işlər naziri ilə telefon danışığında regiondakı son vəziyyəti müzakirə edib. O bildirib ki, mövcud anlaşmanın qorunması və tərəflər arasında dialoqun davam etdirilməsi yeni hərbi eskalasiyanın qarşısını almaq üçün vacibdir. Qətər həmçinin Hörmüz boğazında naviqasiya azadlığının təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıb. Rəsmi Doha hesab edir ki, bu su yolunda təhlükəsiz keçidin qorunması həm regional sabitlik, həm də qlobal enerji bazarları üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. ABŞ və İran arasında gərginliyin artması fonunda Qətər vasitəçilik və diplomatik əlaqələrin saxlanılması istiqamətində səylərini davam etdirir. Ekspertlər bildirirlər ki, Hörmüz boğazında hər hansı ciddi böhran dünya enerji təchizatına və beynəlxalq ticarətə təsir göstərə bilər.

Beynəlxalq Enerji Agentliyi ABŞ və İran arasında artan hərbi gərginliyin qlobal enerji bazarlarının bərpasına ciddi təhlükə yaratdığını açıqlayıb. IEA xəbərdarlıq edib ki, qarşıdurmanın yenidən alovlanması enerji böhranının uzanmasına və neft təchizatında əlavə problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər. Agentliyin son hesabatında bildirilib ki, Yaxın Şərqdəki qeyri-sabitlik hasilat və ixrac proseslərini pozmağa davam edir. ABŞ və İran arasında müvəqqəti sakitlik diplomatik danışıqlar üçün imkan yaratsa da, hərbi əməliyyatların yenidən başlama ehtimalı qalır. IEA qeyd edib ki, qlobal neft tələbatı bu il 2020-ci ildən sonra ilk dəfə azalma istiqamətindədir. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı və regiondakı enerji infrastrukturuna yönələn risklər dünya bazarlarında qiymət dəyişkənliyini artıra bilər. Agentlik enerji bazarlarının sabitləşməsi üçün Yaxın Şərqdə davamlı diplomatik həllin vacibliyini vurğulayıb.

İran ABŞ və İsraillə artan gərginlik fonunda ölkənin infrastrukturuna mümkün hücumlara qarşı sərt xəbərdarlıq edib. İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Məhəmməd Baqir Zülqədr bildirib ki, ölkənin strateji obyektlərinə qarşı hər hansı zərbə cavabsız qalmayacaq və belə bir vəziyyətdə İsrail də hədəfə çevrilə bilər. Tehran son hadisələrdən sonra müdafiə və cavab tədbirlərinə hazır olduğunu nümayiş etdirir. ABŞ və İran arasında hərbi qarşıdurma riskləri artarkən, region ölkələri daha geniş münaqişənin qarşısını almaq üçün diplomatik təşəbbüsləri gücləndirirlər. Qətərin Vaşinqton və Tehran arasında vasitəçilik səylərini davam etdirdiyi bildirilir. Ekspertlər hesab edirlər ki, tərəflər arasında etimadsızlıq yüksək olaraq qaldığı üçün hər hansı yanlış addım yeni eskalasiyaya səbəb ola bilər. Yaxın Şərqdə təhlükəsizlik vəziyyəti diplomatik danışıqlar və hərbi hazırlıq arasında həssas mərhələdə qalır.

ABŞ və İran arasında mümkün diplomatik danışıqların bərpası ehtimalı olsa da, əsas problemin tərəflər arasında dərin etimadsızlıq olduğu bildirilir. Hərbi analitik Aleks Əlfirraz Şirs hesab edir ki, hazırkı şəraitdə danışıqların real nəticə verməsi çətin görünür. Onun sözlərinə görə, qarşılıqlı inam yaradılmadan aparılan müzakirələr daha çox simvolik xarakter daşıyacaq. Ekspert bildirib ki, danışıqlar zamanı ABŞ və İsrail tərəfindən İrana qarşı iki dəfə hücum həyata keçirilməsi Tehranın Vaşinqtona münasibətini daha da sərtləşdirib. O qeyd edib ki, İran hakimiyyətinin ABŞ-a qarşı düşmən münasibəti uzunmüddətli siyasi və təhlükəsizlik amillərinə əsaslanır. Əlfirraz Şirsin fikrincə, İran daxilində əsas suallardan biri ABŞ-ın verdiyi vədlərə nə dərəcədə etibar edilə biləcəyidir. Analitik vurğulayıb ki, real diplomatik irəliləyiş üçün ilk növbədə etimad və təhlükəsizlik zəmanətləri ilə bağlı mexanizmlər yaradılmalıdır.

Böyük Britaniyanın Dəniz Ticarət Əməliyyatları Agentliyi Hörmüz boğazında təhlükə səviyyəsini ən yüksək kateqoriyada saxlamağa qərar verib. Qurum ABŞ və İran arasında davam edən hərbi qarşıdurmanın bölgədən keçən ticarət gəmilərinə qarşı riskləri artırdığını bildirib. Dünyanın əsas enerji arteriyalarından biri olan Hörmüz boğazı qlobal neft və qaz tədarükündə mühüm rol oynayır. Burada hər hansı blokada, hücum və ya təhlükəsizlik böhranı beynəlxalq enerji bazarlarında qiymət artımına və tədarük zəncirində pozuntulara səbəb ola bilər. Hazırkı vəziyyət fonunda beynəlxalq dənizçilik qurumları gəmiləri yüksək ehtiyat tədbirləri görməyə çağırır. ABŞ-İran qarşıdurmasının genişlənməsi isə Hörmüz boğazının gələcək təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.

Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri (BƏƏ) Suriyada terrorçu qruplara qarşı keçirilən təhlükəsizlik əməliyyatlarına tam dəstəyini ifadə edib, eyni zamanda ABŞ Prezidenti Donald Trampın Suriyanın terrorizmi dəstəkləyən dövlətlər siyahısından çıxarılması prosesinə başlanılması barədə qərarını müsbət addım kimi qiymətləndirib.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın NATO sammitində çıxışı müttəfiq ölkələr arasında yenidən qarışıq reaksiyalara səbəb olub. Sammit öncəsi NATO liderləri Trampın alyansa qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib-etdirməyəcəyini gözləyirdilər. Nəticədə ABŞ lideri həm NATO-nu tənqid edən əvvəlki ritorikasını davam etdirib, həm də müttəfiqlərini müdafiə xərclərini artırdıqlarına görə yüksək qiymətləndirib. Tramp qapalı keçirilən NATO liderləri görüşünü müsbət atmosferdə təsvir edib və toplantıda “sevgi” olduğunu bildirib. Diplomatlar hesab edirlər ki, ABŞ prezidentinin dəyişkən mövqeyi NATO daxilində əlavə diplomatik səylər tələb edir və transatlantik ittifaqın gələcək sabitliyi üçün liderlər arasında balanslı münasibətlərin qorunması vacibdir.

İqtisadçı Cavid Həsən ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazında gərginliyin azaldığı dövrdə əsas faydalanan ölkənin Çin olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, əlavə neft həcmlərinin böyük hissəsi Çinə yönəlib. Ekspert ABŞ-nin enerji ehtiyatlarının da məhdud vəziyyətdə olduğunu qeyd edib. O xəbərdarlıq edib ki, Hörmüz boğazının yenidən bağlanması neft qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb ola bilər. Cavid Həsən hesab edir ki, atəşkəs əsas problemləri həll etməyib və tərəflər yeni qarşıdurmaya hazırlaşır.

ABŞ administrasiyasının İranla danışıqların dayandırılması mövqeyini qoruduğu bildirilir. Prezident Donald Tramp atəşkəsin başa çatdığını açıqlasa da, bəzi ABŞ rəsmiləri diplomatik prosesin davam etdirilməsinin mümkün olduğunu qeyd edib. Konqresdə İran siyasəti ilə bağlı fikir ayrılıqları mövcuddur və bəzi üzvlər hərbi addımlara qarşı çıxır. Analitiklər hesab edir ki, qarşıdurmanın uzanması Tramp administrasiyası üçün daxili siyasi çətinliklər yarada bilər. Hörmüz boğazına nəzarət məsələsi ABŞ və İran arasında əsas mübahisə mövzularından biri olaraq qalır.

İranın “Fars” xəbər agentliyi ABŞ-nin ölkənin şimalında yerləşən və Çin, Rusiya ilə ticarət əlaqələrində istifadə olunan strateji dəmir yolu körpüsünü vurduğunu bildirib. Məlumata görə, Gülüstan vilayətindəki Oqtay Xan körpüsü qanadlı raketlə hədəfə alınıb. İran tərəfi bu xəttin Çin və Türkmənistan istiqamətində mühüm nəqliyyat bağlantısı olduğunu açıqlayıb. Hücum ABŞ-İran qarşıdurmasının davam etdiyi bir vaxtda baş verib. Hadisə ilə bağlı məlumatlar İran mənbələrinə əsaslanır və ABŞ tərəfindən rəsmi açıqlama verilməyib.

Müdafiə məsələləri üzrə analitik Aleks Əlfirraz Şirs ABŞ və İran arasında yaranmış vəziyyəti “son dərəcə təhlükəli” kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, tərəflər arasında müvəqqəti anlaşmanın gələcəyi qeyri-müəyyəndir və genişmiqyaslı müharibənin qarşısını almaq üçün hər iki tərəf təmkin göstərməlidir. Ekspertin sözlərinə görə, əsas gərginlik mənbələrindən biri Hörmüz boğazına nəzarət məsələsidir. ABŞ İranın bu strateji su yolunda üstün mövqeyini qəbul etmir, Tehran isə burada əsas qərarverici olmaq istəyir. Bölgədə diplomatik həll imkanları getdikcə daha mürəkkəb görünür.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu İordaniyanın Əzraq hərbi bazasına 10 ballistik raket atıldığını açıqlayıb. İran tərəfi zərbənin ABŞ-nin komanda və idarəetmə mərkəzinə yönəldiyini bildirib. SEPAH ABŞ-nin bölgədəki hərbi bazalarının gələcək hücumlar davam edəcəyi halda hədəfə alınacağını bəyan edib. İordaniya isə daha əvvəl İran tərəfindən buraxılan səkkiz raketin qarşısının alındığını açıqlayıb. Hadisə zamanı ölən və yaralanan olmadığı bildirilib. Yaxın Şərqdə ABŞ və İran arasında artan qarşıdurma region ölkələrinin təhlükəsizlik narahatlıqlarını artırır.