ABŞ Xəzinədarlıq naziri Skott Bessent Oman səfiri ilə Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə etdiyini açıqlayıb. Omanın boğazda hər hansı “rüsum sistemi” tətbiq etməyi planlaşdırmadığını bildirdiyi qeyd olunur. ABŞ administrasiyası isə Hörmüz boğazında sərbəst dəniz hərəkətinin qorunmasını əsas prioritetlərdən biri hesab etdiyini vurğulayıb. Analitiklər bu mövzunun qlobal enerji təhlükəsizliyi baxımından strateji əhəmiyyət daşıdığını bildirirlər.
#Enerji təhlükəsizliyi
ABŞ Mərkəzi Komandanlığı Hörmüz boğazı ətrafında həyata keçirilən əməliyyatlar zamanı ümumilikdə 111 kommersiya gəmisinin “yönləndirildiyini” açıqlayıb. CENTCOM-un məlumatına görə, son bir həftədə 17 gəminin hərəkətinə müdaxilə olunub. Ekspertlər hesab edirlər ki, ABŞ və İran arasında artan qarşıdurma artıq dəniz nəqliyyatı və qlobal enerji marşrutlarına da ciddi təsir göstərməyə başlayıb.
Orta Şərq üzrə analitik Abas Aslani bildirib ki, İran ABŞ təzyiqlərinə baxmayaraq Hörmüz boğazı üzərində nəzarət məsələsində geri çəkilməyə hazır görünmür. Tehran boğazın fəaliyyətinin davam etməsini istəsə də, bunu “yeni idarəetmə mexanizmləri” çərçivəsində görmək istəyir. Ekspertlər hesab edirlər ki, İran bu mövqeyi milli təhlükəsizlik və regional geosiyasi təsir baxımından strateji məsələ kimi qiymətləndirir. Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik isə qlobal enerji təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları daha da gücləndirir.
İranın BMT-dəki səfiri Amir Said İravani Hörmüz boğazı ilə bağlı Tehrana yönələn tənqidləri rədd edərək İranın addımlarının beynəlxalq hüquqa uyğun olduğunu bildirib. O vurğulayıb ki, Tehran strateji su yolunun “düşmən fəaliyyətləri və hərbi hücumlar üçün” istifadə olunmasına imkan verməyəcək. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında artan gərginlik qlobal enerji təhlükəsizliyi və beynəlxalq dəniz ticarəti üçün ciddi risklər yaradır.
ABŞ Maliyyə naziri Skott Bessent Hörmüz boğazında mümkün “rüsum sistemi”nin yaradılmasına qarşı sərt xəbərdarlıq edərək Vaşinqtonun belə addımlara dözməyəcəyini bildirib. ABŞ administrasiyası bu prosesdə iştirak edən tərəflərə qarşı “aqressiv sanksiyalar” tətbiq etməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Ekspertlər hesab edirlər ki, Hörmüz boğazı ətrafında yaranan gərginlik qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.
İranın xarici işlər nazirinin müavini Kazım Qəribabadi ABŞ-ı atəşkəsi pozmaqda ittiham edərək Tehranın Hörmüz boğazı üzərindəki suverenliyinin “sarsıdılmasına” imkan verməyəcəyini bildirib. İran rəsmisi strateji su yolunda hərbi təzyiqlərə qarşı sərt mövqe nümayiş etdirib. Ekspertlər isə xəbərdarlıq edirlər ki, Hörmüz boğazında gərginliyin artması qlobal enerji bazarları və beynəlxalq ticarət üçün ciddi risklər yarada bilər.
Hörmüz boğazında yaranan gərginlik və Yaxın Şərqdən enerji tədarükündəki pozulmalar Hindistanı neft idxalını diversifikasiya etməyə məcbur edib. Ölkənin emal şirkətləri Latın Amerikası və Afrika ölkələrindən daha çox neft almağa üstünlük verir, bu isə Venesuela, Braziliya, Anqola və Nigeriyadan idxalın artırılması ilə müşahidə olunur. Rusiya neftinin alınması davam etdirilir, İraqdan idxal isə may ayında müəyyən həcmdə bərpa olunacaq. Analitiklər hesab edirlər ki, Hindistanın bu siyasəti enerji təhlükəsizliyini təmin etmək və Hörmüz boğazındakı qeyri-müəyyənlikdən asılılığı azaltmaq məqsədi daşıyır.
ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana qarşı hücum planını dayandırmasından sonra neft qiymətləri ucuzlaşıb; treydərlər Hörmüz boğazının mümkün bağlanmasının qlobal enerji bazarına təsirini yaxından izləyirlər.
BƏƏ naziri Sultan Əhməd Əl-Cabir “Barakah” nüvə stansiyasına dron hücumunu terror aktı kimi pisləyib. Hücum pilotsuz uçuş aparatı ilə qərb sərhədindən həyata keçirilib və araşdırmalar davam edir.
Sanksiyaya məruz qalan tanker ABŞ blokadasını gizli şəkildə aşaraq mayın 16-da Xark adasında neft qazı yükləyib. Peyk görüntüləri əməliyyatı təsdiqləyir və terminalın İranın enerji ixracında strateji əhəmiyyəti vurğulanır.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri OPEC və OPEC+ təşkilatlarından çıxmaq qərarının milli maraqlar, enerji strategiyası və uzunmüddətli iqtisadi baxış əsasında qəbul edildiyini açıqlayıb. Energetika naziri Süheyl əl-Məzrui qərarın siyasi səbəblərlə bağlı olmadığını bildirib.
ABŞ sabiq Prezidenti Donald Tramp bildirib ki, Çin Prezidenti Si Cinpin Vaşinqton və Tehran arasında gərginlik davam etdiyi bir vaxtda Hörmüz boğazının açılmasına kömək etməyə hazır olduğunu deyib.