Kosmik uçuşlar, aviasiya və süni intellekt sahəsində fəaliyyət göstərən SpaceX ABŞ-ın Luiziana ştatında 100 milyard dollar sərmayə ilə yeni kosmik baza quracağını açıqlayıb. Şirkətin məlumatına görə, “Starbase, Louisiana” adlandırılacaq baza ildə minlərlə kosmik buraxılışı dəstəkləyəcək və SpaceX-in uçuş imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

ABŞ-da birjaya çıxarıldıqdan sonra “SpaceX” şirkətinin dəyəri trilyonlarla dollarla ölçülsə də, şirkətin son maliyyə göstəricilərində milyardlarla dollar xalis zərər qeydə alınıb. Bu ziddiyyət ABŞ və Çin iqtisadiyyatlarında şirkətlərin necə maliyyələşdirildiyi və qiymətləndirildiyi ilə bağlı fərqli modelləri gündəmə gətirib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə milyarder İlon Mask arasında 2025-ci ildə yaranan kəskin qarşıdurmadan sonra münasibətlər yenidən normallaşmağa başlayıb. Mask 2024-cü il prezident seçkiləri kampaniyasında Trampa təxminən 300 milyon dollar dəstək verib və onun ikinci prezidentlik dövrünün ilk aylarında Ağ Evdə hökumətin ixtisarı prosesində iştirak edib. Lakin tərəflər 2025-ci ilin iyununda vergi və xərclər qanunu, dövlət müqavilələri və digər məsələlərə görə açıq şəkildə qarşı-qarşıya gəliblər.

SpaceX və Tesla Texasda Terafab adlı süni intellekt çiplərinin istehsalı kompleksini qurmaq üçün ilkin olaraq 16,8 milyard dollar investisiya yatıracaq. Layihənin məqsədi hər iki şirkətin gələcəkdə artacaq hesablama gücü tələbatını qarşılamaq və qlobal çip çatışmazlığını azaltmaqdır. İlon Maskın sözlərinə görə, Terafab çip istehsalının bütün mərhələlərini əhatə edəcək. Layihənin ilkin bazası kimi Tesla artıq Giga Texas zavodunda tədqiqat istehsal müəssisəsinin tikintisinə başlayıb.

SpaceX ilk maliyyə hesabatı konfransı öncəsi investorların suallarını toplayıb. Ən populyar suallar arasında Starship layihəsi, Ay missiyası və yeni maskot Asteroid yer alıb. Bəzi investorlar raketin çəhrayı rəngə boyanmasını belə təklif ediblər. Maliyyə məsələlərinə maraq isə gözlənildiyindən daha az olub. SpaceX ilkin səhm yerləşdirməsi zamanı səhmlərinin 30 faizini fərdi investorlara ayırıb. Şirkətin maliyyə hesabatının İlon Maskın iştirakı ilə təqdim olunacağı gözlənilir. İnvestorlar həm texniki yeniliklərə, həm də gələcək kosmik layihələrə böyük maraq göstərirlər.

Avropa İttifaqı X platformasının şəffaflığın artırılması ilə bağlı fəaliyyət planını təsdiqləyib. Avropa Komissiyası bildirir ki, plan platformanın məlumatlarının daha açıq olmasına və tədqiqatçıların məlumatlara çıxış imkanlarının genişlənməsinə xidmət edəcək. Yeni tədbirlər X platformasının yaratdığı sistemli risklərin və onun cəmiyyətə təsirinin daha effektiv qiymətləndirilməsinə şərait yaradacaq. Platforma fəaliyyət planının müstəqil auditdən keçiriləcəyini də öhdəsinə götürüb. Xatırladılır ki, Avropa Komissiyası ötən il X platformasını 120 milyon avro məbləğində cərimələmişdi. Eyni zamanda, Avropa ölkələri sosial media platformalarına nəzarəti gücləndirməyə davam edir. Bir sıra dövlətlər yeniyetmələrin sosial mediadan istifadəsini məhdudlaşdıran qanunvericilik təşəbbüsləri üzərində işləyirlər. Avropa İttifaqı rəqəmsal platformalarda şəffaflıq və təhlükəsizliyi əsas prioritetlərdən biri hesab edir.

"Forbes" jurnalının açıqladığı 2026-cı il "Dünyanın Milyarderləri" siyahısına əsasən, qlobal milyarderlərin sayı və ümumi sərvəti tarixdə ilk dəfə rekord səviyyəyə yüksəlib. Siyahıya görə, 2026-cı ildə dünyada 3 428 milyarder qeydə alınıb. Bu göstərici ötən illə müqayisədə 400 nəfər çoxdur. Dünyanın milyarderlərinin ümumi sərvəti isə 20,1 trilyon ABŞ dollarına çataraq ötən illə müqayisədə təxminən 4 trilyon dollar artıb.

ABŞ federal məhkəməsi İlon Maskın X sosial şəbəkəsinin alınması ilə bağlı mühüm vəsatətlərini rədd edib. Məhkəmə əvvəlki hökmün qüvvədə saxlanılmasına qərar verib. Hakim Çarlz Breyer investorların kollektiv iddiasını ləğv etmək tələbini də qəbul etməyib. Bununla yanaşı, İlon Maskın mübahisəli paylaşımlarından biri üzrə məsuliyyət daşımadığı müəyyən edilib. İnvestorların vəkilləri mümkün təzminat məbləğinin 2,5 milyard ABŞ dollarına çata biləcəyini bildirirlər. İlon Mask hazırda bununla yanaşı başqa bir investor iddiası ilə də üz-üzədir. Həmin işdə onun səhmlərin alınması ilə bağlı məlumatı gec açıqladığı iddia olunur. Məhkəmə prosesi ABŞ-da böyük maraq doğurmaqda davam edir.

"Tesla" robotaksi xidmətini Mayami şəhərində istifadəyə verib. Şirkət bununla avtonom sərnişindaşıma fəaliyyətini genişləndirir. Robotaksi xidməti daha əvvəl Texas ştatının Ostin şəhərində istifadəyə verilmişdi. "Tesla" yaxın vaxtlarda Dallas və Hyustona da genişlənməyi planlaşdırır. Robotaksi bazarında "Waymo" və "Zoox" kimi şirkətlərlə rəqabət güclənir. İlon Mask bu ilin sonuna qədər tam avtonom avtomobillərin daha geniş yayılacağını gözlədiyini bildirib. Şirkət ikinci rübdə avtomobil tədarükü üzrə də bazar proqnozlarını üstələyib.

Son iyirmi ildə kosmos artıq yalnız elmi araşdırmaların və ya böyük dövlətlər arasındakı geosiyasi rəqabətin məkanı deyil. Bu sahə sürətlə dünyanın ən gəlirli iqtisadi istiqamətlərindən birinə çevrilərək investorların, texnologiya şirkətlərinin və maliyyə fondlarının diqqət mərkəzinə düşüb. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə, yaxın onilliklərdə kosmos iqtisadiyyatının dəyəri trilyonlarla dollara çata bilər.

Qərbdə artan hesabat və təhlillər göstərir ki, dünya ənənəvi iqtisadi izahlardan kənara çıxan dərin bir demoqrafik böhranla üz-üzədir. Belə ki, doğum göstəriciləri həm zəngin, həm də inkişaf etməkdə olan ölkələrin əksəriyyətində görünməmiş səviyyədə aşağı düşüb.

ABŞ-ın tanınmış milyarderi İlon Mask ilə “Apple” şirkətinin baş icraçı direktoru Tim Kukun Çinin paytaxtı Pekində iştirak etdikləri rəsmi ziyafət zamanı çəkilən görüntüləri sosial şəbəkələrdə geniş rezonans doğurub.