Oman və Yaponiya Hörmüz boğazında sərbəst gəmiçiliyin təmin edilməsinə çağırıb. Omanın xarici işlər naziri Bədr bin Həməd əl-Busaidi yaponiyalı həmkarı Toşimitsu Motegi ilə Məsqətdə görüşüb. Tərəflər Hörmüz boğazındakı vəziyyəti müzakirə ediblər. Oman təhlükəsiz keçidin bölgənin təhlükəsizliyi və rifahından ayrılmaz olduğunu bildirib. Tərəflər gəmiçiliyin beynəlxalq hüquqa uyğun təmin edilməsinin vacibliyini vurğulayıblar. Yaponiya Omanın böhranın həlli istiqamətindəki diplomatik rolunu yüksək qiymətləndirib. Tokio Məsqətlə əlaqələndirməni gücləndirməyə hazır olduğunu açıqlayıb. Yaponiya Hörmüzlə yanaşı, Bab əl-Məndəbdə də sərbəst və təhlükəsiz gəmiçiliyin təmin olunmasını istəyir.

İran tərəfindən dəstəklənən Husi silahlılarının davranışı Yəməni xalqın maraqlarına xidmət etməyən münaqişələrə sürükləyir, regionun təhlükəsizliyini, sabitliyini və beynəlxalq gəmiçiliyi təhdid edir. Bunu Yəmənin xarici işlər naziri Əfrah Əz-Zubə bildirib. Nazir vurğulayıb ki, hücumların cəzasız qalmasına imkan verən bir şəraitdə davamlı həllə nail olmaq mümkün deyil və bədəlsiz qalan hər bir qanunsuzluq növbəti addımı həvəsləndirir.

Pakistan və Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər nazirləri regiondakı son vəziyyəti müzakirə ediblər. Danışığın əsas mövzuları Qırmızı dəniz və Bab əl-Məndəb boğazında təhlükəsizlik məsələləri olub. Görüş husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dəniz blokadası elan etməsindən sonra keçirilib. Tərəflər Bab əl-Məndəbdən keçən gəmilərdən rüsum alınması ilə bağlı məlumatları da müzakirə ediblər. Nazirlər İordaniyanın Fələstinlə bağlı ərəb və islam ölkələrinin toplantısının keçirilməsi təşəbbüsünü dəstəkləyiblər. Regional əməkdaşlığın və dəniz yollarının təhlükəsizliyinin əhəmiyyəti vurğulanıb. Tərəflər Yaxın Şərqdə sabitliyin qorunması istiqamətində əməkdaşlığın davam etdirilməsinə sadiq olduqlarını bildiriblər.

Küveyt ordusunun Baş Qərargah rəisi Xalid Əl-Şurəyan Səudiyyə Ərəbistanında Bab əl-Məndəb boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyi ilə bağlı görüş keçirib. Görüşdə yeni çoxtərəfli müdafiə dəniz alyansının yaradılması müzakirə olunub. Alyansın qərargahının Ər-Riyadda yerləşməsi planlaşdırılır. Təşəbbüsə 50-yə yaxın ölkənin qoşulmasının nəzərdə tutulduğu bildirilir. Yeni alyansın məqsədi Qırmızı dənizdə və strateji dəniz yollarında təhlükəsizliyi gücləndirməkdir. Bu addım husilərin son hücumları və dəniz blokadası elanından sonra gündəmə gəlib. ABŞ-ın alyansda iştirakı təşəbbüsün etibarlılığı baxımından mühüm hesab olunur.

Səudiyyə Ərəbistanı çoxtərəfli müdafiə dəniz alyansının yaradılması təşəbbüsü ilə bağlı beynəlxalq toplantı keçirib. Tədbirdə 43 ölkədən hərbi nümayəndələr iştirak ediblər. Görüşdə dəniz marşrutlarının təhlükəsizliyi və qlobal ticarətin qorunması əsas müzakirə mövzuları olub. Alyansın nizamnaməsi və idarəetmə modeli nəzərdən keçirilib. Səudiyyə Ərəbistanının alyansa rəhbərlik etməsi ilə bağlı ilkin razılıq əldə olunub. İştirakçılar hüquqi və təşkilati prosedurların davam etdirilməsi barədə razılığa gəliblər. Təşəbbüsün beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyinə töhfə verməsi gözlənilir.

BMT Baş katibi Antonio Quterreş Yaxın Şərqdə vəziyyətin təhlükəli həddə çatdığını bildirib. O, beynəlxalq hüququn pozulmasının regiondakı böhranları daha da dərinləşdirdiyini deyib. Quterreş münaqişələrin miqyasının və mürəkkəbliyinin artdığını vurğulayıb. Baş katib Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında gəmiçilik azadlığının bərpasına çağırıb. O, diplomatiyanın böhranın yeganə həll yolu olduğunu bildirib. Qəzza və İordan çayının qərb sahilində humanitar və təhlükəsizlik vəziyyətinin ağır olaraq qaldığını qeyd edib. BMT rəhbəri regionun daha geniş qarşıdurmaya sürükləndiyi barədə xəbərdarlıq edib.

Körfəz ölkələri və İordaniya İranın davam edən hücumlarını pisləyiblər. Birgə bəyanatda bu hücumlar beynəlxalq hüququn pozulması və açıq təcavüz kimi qiymətləndirilib. Yeddi ölkə fərdi və kollektiv özünümüdafiə hüququnu vurğulayıb. BMT Təhlükəsizlik Şurası hücuma məruz qalan ölkələrin müdafiə hüququnu tanımağa çağırılıb. Şuradan İranın hücumlarının dərhal dayandırılmasını tələb edən qətnamə qəbul etməsi istənilib. Bəyanatda Hörmüz və Bab əl-Məndəb boğazlarında gəmiçilik azadlığına sadiqlik ifadə olunub. Regional təhlükəsizlik və sabitliyin qorunmasının vacibliyi qeyd edilib.

ABŞ-İran qarşıdurmasının yeni mərhələsi Yəmən üzərindən Qırmızı dənizə də sirayət edib. İranın dəstəklədiyi husilərin Bab əl-Məndəb boğazından keçən Səudiyyə Ərəbistanı ilə əlaqəli neft tankerlərini hədəfə alacaqlarını bəyan etməsi qlobal enerji bazarlarında narahatlığı artırıb.

Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının baş katibi Casim Məhəmməd Əl-Budayvi İranın son hücumlarını pisləyib. O bildirib ki, dəniz keçidlərinə yönələn hücumlar qlobal enerji təhlükəsizliyini təhdid edir. Baş katib İranın beynəlxalq hüququ pozduğunu bəyan edib. O, BMT Təhlükəsizlik Şurasını və beynəlxalq ictimaiyyəti İranın hücumlarının qarşısını almağa çağırıb. Əl-Budayvi gəmiçiliyin hədəfə alınmasının naviqasiya azadlığına təhlükə yaratdığını vurğulayıb. O, həmçinin husilərin Səudiyyə Ərəbistanına qarşı təhdidlərini və Bab əl-Məndəb boğazını bağlamaq planlarını qınayıb. KƏŞ regionda sabitliyin və beynəlxalq dəniz təhlükəsizliyinin qorunmasının vacibliyini bəyan edib.

İran ABŞ-ın Tehrana qarşı dəniz və iqtisadi təzyiqlərinin qlobal nəticələr doğura biləcəyini bildirib. İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun rəsmisi Həmid Rza Müqəddəmfər təsirlərin yalnız ABŞ-la məhdudlaşmayacağını deyib. Onun sözlərinə görə, mümkün enerji və iqtisadi böhran Avropa ölkələrinə də yayıla bilər. İran rəsmisi Hörmüz boğazı və Bab əl-Məndəbi strateji dəniz keçidləri adlandırıb. Bu marşrutların dünya enerji təchizatına, ticarətə və təhlükəsizlik tarazlığına təsir göstərdiyi vurğulanıb. Tehran ABŞ təzyiqlərinin neft və qaz qiymətlərini artıra biləcəyini iddia edir. Eyni zamanda beynəlxalq yükdaşımaların pozulması ehtimalına diqqət çəkilir. Açıqlama ABŞ-İran gərginliyinin yüksəldiyi bir vaxtda verilib.

ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsi fonunda Hörmüz boğazı böhranının konturlarının aydınlaşması ilə Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin rəsmi orqanı olan "Tşiuşi" (Həqiqət axtarışı) jurnalının mart ayının ortalarında Prezident Si Cinpinin dəniz iqtisadiyyatının inkişafı barədə məqaləsini dərc etməsi tamamilə təsadüfi deyil. Si Cinpin həmin məqalədə "güclü dəniz dövləti" quruculuğunun sürətləndirilməsinin zəruriliyini vurğulayıb ki, bu da Çinin dənizə münasibətdə strateji təfəkküründə artan əhəmiyyəti əks etdirən bir addımdır.

"Le Nouvel Obs" jurnalı Şərqdə başlayan və artıq ikinci ayına qədər uzanan ABŞ-İsrail-İran müharibəsinin hərbi, siyasi və iqtisadi ölçülərini təhlil edən 5 əsas sualı gündəmə gətirib. 28 fevral 2026-cı ildə başlayan və ilk zərbələrdə İranın Ali rəhbəri Əli Xameneinin ölümü ilə nəticələnən bu müharibə hələ də qlobal təhlükəsizlik və enerji bazarları üçün ən böyük təhdid olaraq qalır.