Hələ bir qədər əvvəl “Hizbullah”ın son iki ildə regionda baş verən dəyişikliklərin ən böyük uduzan tərəfi olduğu hesab edilirdi. Onun hərbi və siyasi rəhbərliyinə endirilən kütləvi İsrail zərbələri, eləcə də Suriyanın keçmiş prezidenti Bəşər Əsəd rejiminin devrilməsi təşkilatın malik olduğu misilsiz hərbi və regional nüfuz dövrünün sona çatdığı təəssüratını yaradırdı. Lakin ABŞ və İsrailin İrana qarşı müharibəsi, eləcə də Tehran və Ankara üçün prioritetlərin dəyişməsi şəraiti yenidən dəyişdi. Bu durum təşkilata yeni manevr imkanları qazandırdı. Bu hal “Hizbullah”ın əvvəlki gücünü bərpa etməsi ilə değil, onu əhatə edən strateji mühitin kəskin şəkildə dəyişməsi ilə bağlıdır.

İsrail ordusu Livanın cənubundakı Təbnit yaxınlığında "Hizbullah" döyüşçülərinə hava zərbəsi endirdiyini açıqlayıb. İsrailin məlumatına görə, ərazidə "Hizbullah"a məxsus pilotsuz uçuş aparatı aşkarlanıb. Bildirilir ki, dronlardan istifadə edən silahlılar İsrail qüvvələrinin yaxınlığında fəaliyyət göstərirdi. Ordu bu hərəkətin atəşkəs razılaşmasının pozulması olduğunu iddia edib. Buna görə də hava əməliyyatı keçirildiyi açıqlanıb. "Hizbullah" hadisə ilə bağlı hələlik rəsmi açıqlama verməyib. Məlumat müstəqil mənbələr tərəfindən tam təsdiqlənməyib. Bölgədə atəşkəsə baxmayaraq, gərginlik davam edir.

İyirmi il ərzində İslam Respublikası öz gücünü Tehrandan idarə edə bildiyi ərəb paytaxtlarının sayı ilə ölçürdü: Bağdad, Dəməşq, Beyrut və Sana. İlk olaraq Dəməşq süqut etdi və bununla İranın dünyaya elan etdiyi şiə dünyası ilə quru körpüsü uçdu. Sonra, iyun ayının son həftəsində, yerdə qalan üç paytaxtdan ikisi İrana öz nüfuzunu qazandıran milislərə qarşı üsyan etdi. Bu, Amerikanın və ya İsrailin zərbəsi ilə deyil, hər iki ölkədə dövlətin rəsmi qərarı ilə baş verdi.

Hizbullah Suriya–İraq sərhədində silahların ələ keçirilməsi ilə bağlı yayılan xəbərləri rədd edib. Hərəkatın media ilə əlaqələr idarəsi bu məlumatları uydurma və əsassız adlandırıb. Bəyanatda iddia olunur ki, xəbərlərin məqsədi Hizbullahın nüfuzuna zərbə vurmaqdır. Hərəkat bu məlumatların ABŞ və İsrailin bölgədəki maraqlarına xidmət etdiyini irəli sürüb. İranın Təsnim agentliyi Hizbullahın açıqlamasını yayıb. Suriya rəsmiləri məsələ ilə bağlı hələlik əlavə mövqe bildirməyiblər. Məlumatlar müstəqil mənbələr tərəfindən tam təsdiqlənməyib. Mövzu ilə bağlı rəsmi açıqlamaların verilməsi gözlənilir.

Müəyyən şərtlər daxilində İsrail qoşunları Suriyadan çıxara bilər

16 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə keçirdiyi telefon danışığında İsrail ordusunun Suriya və Livandakı hərbi mövcudluğunu azaltmasını və qoşunlarını geri çəkməsini istəyib. ABŞ və İsrail rəsmilərinin verdiyi məlumata görə, Tramp İsrail ordusunun Suriya ərazisində qalmasının regional gərginliyi artırdığını və daha genişmiqyaslı müharibəyə səbəb ola biləcəyini bildirib.

Bu təhlil İraqda silahlı qruplaşmaların tərksilah edilməsi problemini hazırkı siyasi və təhlükəsizlik mənzərəsinin ən həssas dosyelərindən biri kimi nəzərdən keçirir. Mövzunun əhəmiyyəti təkcə birbaşa təhlükəsizlik ölçüsü ilə məhdudlaşmır. Bu məsələ birbaşa dövlətin öz təbiətinə uzanır. Söhbət İraq dövlətinin güc alətlərini inhisara almaq, qanunun aliliyini möhkəmləndirmək və rəsmi təsisatlarla silahlı birləşmələr arasındakı münasibətləri yenidən nizamlamaq qabiliyyətindən gedir.

Donald Tramp ABŞ-ın İranın hərbi imkanlarının böyük hissəsini məhv etdiyini iddia edib. ABŞ Prezidenti bu barədə Ağ Evdə keçirdiyi brifinqdə danışıb. O, İran və Hizbullahın Rusiyaya qarşı sanksiyalar qanun layihəsinə əlavə edilə biləcəyini bildirib. Tramp yeni məhdudlaşdırıcı tədbirlərin mümkünlüyünə diqqət çəkib. ABŞ-İran qarşıdurması fonunda hərbi və iqtisadi təzyiq siyasəti davam edir. Regionda gərginliyin diplomatik və təhlükəsizlik nəticələri izlənilir.

İsrail Livanın cənubunda iki “pilot zona”nın yaradılması planını həyata keçirməyə hazır olduğunu bildirib. İsrail xarici işlər naziri Gideon Saar Romadakı danışıqların bu məsələdə irəliləyişə səbəb olacağına ümid etdiyini deyib. Razılaşmaya əsasən, İsrail qüvvələri Livanın cənubundan mərhələli şəkildə çıxmalıdır. Hizbullahın geri çəkilməsindən sonra həmin ərazilərə Livan ordusunun nəzarət etməsi nəzərdə tutulur. Lakin İsrail ordusunun bölgədə zərbələri və dağıntıları davam etdirdiyi bildirilir. Danışıqlar tərəflər arasında əldə olunan razılaşmanın icrasına yönəlib.

Səfir Simon Karamın İsrail ilə danışıqlar aparacaq Livan nümayəndə heyətinə rəhbər təyin edilməsi ilə Livan öz tarixinin müstəsna mərhələsinə qədəm qoyur. Bu, Livan dövlətinin öz suveren hüquqlarını real və icra oluna bilən faktlara çevirmək qabiliyyətinin əsl sınağıdır.

Hazırda hakimiyyətdə olan Netanyahu hökumətinin mövqeyi son zamanlar xeyli dərəcədə zəifləyib. Aparılan son rəy sorğularına görə seçicilərin 60 faizi onu dəstəkləmədiyini bildirib. Yalnız 36 faiz hazırkı baş nazirə dəstək ifadə edib. Siyasi şərhçi Azər Qasımov Bakupost.az-a bildirib ki, İsrail dövlətinin indiki məqamda həssas və tarixi dövrdən keçdiyini nəzərə alsaq, hakimiyyətə yeni qüvvələrin, ilk növbədə müharibə əleyhinə olan solçu və ultra dindarların gəlməsi mümkün deyil:

13 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik

12 İyul tarixi dünya tarixində bir sıra önəmli hadisələrlə yadda qalıb. Bu gün baş vermiş əsas hadisələrin xronoloji xülasəsini təqdim edirik

İsrail ordusu Livanın cənubunda "Hizbullah" üzvlərinə zərbə endirdiyini açıqlayıb. Hərbi qurum hədəfə alınan şəxslərin tank əleyhinə raketlər daşıdığını iddia edir. Hadisə nəzarətində saxlanıldığı bildirilən ərazidə baş verib. Hücumun nəticələri barədə dəqiq məlumat açıqlanmayıb. Müstəqil mənbələr məlumatı hələlik təsdiqləməyib. İsrail son günlər Livanın cənubunda hava hücumlarını artırıb. Hücumlar nəticəsində ölən və yaralananların olduğu bildirilir. Bölgədə gərginlik davam edir.

ABŞ BƏƏ-yə hərbi məhsullar, kommersiya peykləri və süni intellekt texnologiyalarının ixracı ilə bağlı məhdudiyyətləri yumşaldıb. Yeni qaydalara əsasən, BƏƏ hökuməti və təsdiqlənmiş şirkətlər bəzi qabaqcıl hesablama texnologiyalarını əlavə lisenziya olmadan əldə edə biləcək. G42, Core42 və ABŞ şirkətlərinin BƏƏ-dəki bölmələri müəyyən AI çipləri və serverləri üçün sadələşdirilmiş prosedurlardan yararlanacaq. Vaşinqton bu qərarı BƏƏ ilə uzunmüddətli təhlükəsizlik və iqtisadi tərəfdaşlığın nəticəsi kimi təqdim edib. ABŞ həmçinin BƏƏ-nin Yaxın Şərqdə əsas ticarət tərəfdaşlarından biri olduğunu vurğulayıb. Yeni qaydalar iki ölkə arasında texnologiya və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsinə imkan yarada bilər.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan İsraillə Türkiyə arasında açıq qarşıdurmaya ehtiyac olmadığını bildirib və İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahunu siyasi məqsədlərlə düşmən obrazı yaratmaqda ittiham edib. Fidan qeyd edib ki, seçkilər yaxınlaşdıqca bəzi siyasətçilər ictimai dəstək toplamaq üçün yeni qarşıdurma mövzuları axtarırlar. O bildirib ki, İsrailin HƏMAS, Hizbullah və İranla qarşıdurmalarından sonra yeni gərginlik istiqamətləri gündəmə gətirilir. Açıqlama İsrail-Türkiyə münasibətlərində son günlər artan ritorik gərginlik fonunda səslənib. Netanyahu Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanı İsrail dövlətinə qarşı mövqedə olmaqda ittiham edib. Ankara isə regional problemlərin dialoq yolu ilə həll edilməsinin vacibliyini vurğulayır.

Livanın Milli Xəbər Agentliyi İsrailə məxsus daha iki dron hücumunun ölkənin cənubundakı Nəbatiyə bölgəsində həyata keçirildiyini bildirib. Məlumata görə, zərbələr Kfar Riman və Nəbatiyə əl-Fauqa şəhərlərinə endirilib. Hücumların konkret hədəfləri barədə məlumat açıqlanmasa da, ilkin xəbərlərə əsasən itki qeydə alınmayıb. Bu hücumlar Kfar Riman şəhərinə qarşı daha əvvəl baş verdiyi bildirilən ayrı dron zərbəsindən sonra həyata keçirilib. Livanın cənubu İsrail və Hizbullah arasında uzun müddətdir davam edən qarşıdurmanın əsas gərginlik nöqtələrindən biri olaraq qalır. Bölgədə hərbi fəaliyyətin artması atəşkəsin davamlılığı ilə bağlı narahatlıqları gücləndirir. Beynəlxalq müşahidəçilər tərəfləri yeni eskalasiyanın qarşısını almaq üçün təmkinli davranmağa çağırırlar.

Livanın xarici işlər naziri Yusif Racci İsrail ilə əldə olunan çərçivə razılaşmasının danışıqlar məsələsində yalnız Livan dövlətinin səlahiyyətli olduğunu göstərdiyini bildirib. O, bu açıqlamanı Kiprə səfəri zamanı verib. Nazir qeyd edib ki, Livanın gələcəyi ilə bağlı qərarlar yalnız dövlət institutları tərəfindən qəbul edilməlidir. ABŞ ilə İran arasında əldə olunan müvəqqəti anlaşma çərçivəsində İsrailin Livanın cənubundan çıxması məsələsi də gündəmə gətirilib. Livan hökuməti ilə Hizbullah arasında münasibətlər son dövrdə gərginləşib. Hökumətin Hizbullahın tərksilah edilməsi ilə bağlı mümkün addımları ölkə daxilində ciddi müzakirələrə səbəb olub. Tərəflər arasında fikir ayrılıqları Livanın daxili siyasi vəziyyətinə təsir göstərir.

Ağ Ev Livan Prezidenti Jozef Aunu iyulun 21-də ABŞ-a rəsmi səfərə dəvət edib. Bu barədə Ağ Evin rəsmisi məlumat verib. Bildirilib ki, dəvət ötən ay Vaşinqtonda ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə keçirilən danışıqlardan sonra İsrail və Livan arasında imzalanmış çərçivə sazişinin ardınca göndərilib. Həmin danışıqlar İsrail ilə İranın dəstəklədiyi "Hizbullah" silahlı qruplaşması arasında döyüşlərin dayandırılmasına yönəlmişdi.

İsrail ilə Livan arasında atəşkəs razılaşmasının icrası hələ də tam təmin olunmayıb. Razılaşmaya baxmayaraq, Livanın cənubunda hərbi gərginlik davam edir. İsrail ordusunun bəzi kəndlərdən geri çəkilmədiyi, Livan ordusunun isə həmin ərazilərə tam yerləşmədiyi bildirilir. Hizbullah razılaşmanın şərtlərini qəbul etmədiyini açıqlayıb. Son olaraq Nəbatiyyə əl-Fövqa qəsəbəsinə endirilən pilotsuz uçuş aparatı zərbəsi nəticəsində dörd nəfər həyatını itirib. Həlak olanların evlərinə qayıtmaq və ya yaşayış yerlərini yoxlamaq üçün əraziyə gəldikləri bildirilir. Son hadisələr sərhəd bölgəsində təhlükəsizlik vəziyyətinin hələ də sabit olmadığını göstərir. Bölgədə vəziyyət gərgin olaraq qalır.

İsrail ordusu Livanın cənubundakı Həddatə kəndinə tam əməliyyat nəzarəti qurduğunu bəyan edib. Rəsmi açıqlamada kəndin Hizbullahın əsas dayaq məntəqələrindən biri olduğu iddia edilir. Bildirilir ki, əməliyyat zamanı 90-dan çox obyekt və atəş mövqeyi məhv edilib. İsrail tərəfi həmçinin 20-dən çox Hizbullah üzvünün öldürüldüyünü irəli sürüb. Bu məlumatlar hələlik müstəqil mənbələr tərəfindən təsdiqlənməyib. Hadisə İsrail və Livan arasında qüvvədə olan atəşkəs fonunda baş verib. Son açıqlama bölgədə təhlükəsizlik vəziyyəti ilə bağlı narahatlıqları yenidən gündəmə gətirib. Tərəflərin hadisəyə münasibəti diqqətlə izlənilir.

Livan Səhiyyə Nazirliyi İsrail hücumları nəticəsində ölənlərin sayının 4 min 303-ə çatdığını açıqlayıb. Martın 2-dən bəri 12 mindən çox yaralı var. İsrail ordusunun “Hizbullah” mövqelərini hədəf aldığını bildirdiyi qeyd olunur. Hücumların ABŞ vasitəçiliyi ilə imzalanan razılaşmaya baxmayaraq davam etdiyi vurğulanır. Livanda humanitar vəziyyətin ağırlaşdığı bildirilir. Bölgədə mülki itkilərin artdığı qeyd olunur. Gərginlik davam edir.

Livan prezidenti Cozef Aun ABŞ-dan ölkəsinə dəstəyin davam etdirilməsini istəyib. O, Donald Trampa ünvanladığı mesajda Livanın dövlət institutları və ordusuna dəstək çağırışı edib. Aun ölkənin müharibələr səhifəsini bağlamaq istədiyini bildirib. Rəsmi dairələr Livanın sülh və sabitlik mərhələsinə keçmək niyyətində olduğunu vurğulayır. Eyni zamanda Hizbullahın silahsızlaşdırılması planı ölkədə narahatlıq yaradıb. Bu prosesin yeni daxili gərginliklərə səbəb ola biləcəyi qeyd edilir. Hizbullah isə razılaşmanı rədd edib.