BAKI,AzerVoice analitik Təhlil Mərkəzi
ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşmək üçün Suriya prezidenti Əhməd Şəraanın həyata keçirmək istədiyi strateji plan çərçivəsində Dəməşqdə Tramp Qülləsinin tikintisi, İsraillə gərginliyin azaldılması və Birləşmiş Ştatlara Suriya neft və qazına çıxış verilməsi də nəzərdə tutulur.
Tramp tərəfdarı olan amerikalı fəal Conatan Bas, 30 aprel tarixində Dəməşqdə Əhməd Şəraa ilə dörd saatlıq görüş keçirib. Bas, suriyalı fəallar və bəzi Körfəz ölkələrinin dəstəyi ilə bu həftə ərzində Tramp və Şəraanın görüşünü təşkil etmək üçün çalışır. Bu görüş ABŞ prezidentinin Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və BƏƏ-yə planlaşdırılan səfəri çərçivəsində baş tuta bilər. Hərçənd, bu görüşün reallaşması çox ehtimal olunmur.
Vaşinqtonun sanksiyaları və Şəraanın çıxış yolu axtarışı
Suriya, Birləşmiş Ştatların tətbiq etdiyi sanksiyaların yüngülləşdirilməsi üçün tələb olunan şərtləri yerinə yetirməyə çalışır. Bu sanksiyalar Suriyanı qlobal maliyyə sistemindən təcrid edir və 14 illik dağıdıcı müharibədən sonra ölkənin iqtisadi bərpasını olduqca çətinləşdirir.
Conatan Bas ümid edir ki, Trampla keçiriləcək görüş Respublikaçı prezident və onun administrasiyasının Dəməşqə qarşı mövqeyini yumşalda bilər və Suriya ilə İsrail arasında artan gərginliyi azalda bilər. Qeyd edək ki, ABŞ hələ də Əhməd Şəraanı keçmişdə "Əl-Qaidə" ilə əlaqələri olduğu üçün terror siyahısında saxlayır.
Trampın ənənəvi siyasət qadağalarını pozması presedent kimi görülür
Bu cəhdlər Trampın xarici siyasətdə tabu hesab olunan məsələləri
pozmaq təcrübəsinə əsaslanır. Xüsusilə 2019-cu ildə Şimali Koreya
lideri Kim Çen In ilə iki Koreya arasındakı demilitarizasiya
zonasında görüşü bu yanaşmanın əsas nümunəsi kimi təqdim
olunur.
Şəraa ölkəsinin gələcəyi üçün bir ticarət razılaşması istəyir.
Bu razılaşma enerji istismarı, İrana qarşı əməkdaşlıq və
İsraillə əlaqələrin qurulması kimi maddələri əhatə edə
bilər.
“O mənə dedi ki, Dəməşqdə Tramp Qülləsi inşa etmək istəyir.
Qonşuları ilə sülh istəyir. Dedikləri həm bölgə, həm də İsrail üçün
faydalıdır.”-deyə Conatan Bas deyib.
Tramp və Şəraa arasında şəxsi paralellər
Basın sözlərinə görə, Şəraa Trampla arasında şəxsi bir bağ hiss edir. Hər ikisi sui-qəsd cəhdindən sağ çıxıb və bu hadisəni bir-birinə yaxınlaşdıran ortaq nöqtə kimi görürlər.
Şəraaya yaxın mənbə bildirir ki, Tramp və Şəraa arasında görüş hələ də mümkün sayılır və bu görüşün Səudiyyə Ərəbistanında baş tutacağı ehtimal olunur. Lakin həmin mənbə görüş üçün dəvət göndərilib-göndərilmədiyini təsdiqləməyib. Mənbə qeyd edib: “Bu görüşün baş tutub-tutmayacağını ancaq son anda biləcəyik.”
Yüksək səviyyəli, lakin Trampla deyil, başqa görüş planı
Trampın Yaxın Şərqə səfəri zamanı ABŞ və Suriya arasında yüksək səviyyəli bir görüşün keçirilməsi nəzərdə tutulur. Lakin bu görüş Trampla deyil, başqa ABŞ rəsmiləri ilə olacaq.
Yaxın Şərq İnstitutunun Suriya üzrə təşəbbüs rəhbəri Çarlz Lister bildirib: “Hazırda həqiqətən müəyyən cəhdlər var. Fikir ondan ibarətdir ki, Trampa birbaşa çıxış ən effektiv yoldur, çünki administrasiyada ideoloji baxımdan bir çox maneə var.”
Trampdan yeni mesaj: Suriyaya “yeni başlanğıc” imkanı
Donald Tramp bazar ertəsi bəyan edib ki, Suriyaya qarşı sanksiyaların yumşaldılması mümkündür. Bu, Suriyaya "yeni başlanğıc" üçün imkan yarada bilər.
Üç mənbəyə görə, ABŞ hələ də Suriyaya qarşı ardıcıl və müəyyən siyasət formalaşdıra bilməyib. Lakin administrasiya getdikcə Dəməşqə münasibətdə "terrorla mübarizə" kontekstindən baxmağa başlayır.
Suriyanın addımları qeyri-kafi sayılır
Mənbələr bildirir ki, ötən ay ABŞ və Suriya Xarici İşlər naziri Əsəd əş-Şeybani arasında Nyu-Yorkda keçirilən görüşdə terrorla mübarizə üzrə yüksək rütbəli ABŞ rəsmisi də iştirak edib. ABŞ rəsmiləri bildiriblər ki, Suriya tərəfindən atılan addımlar kifayət deyil. Xüsusilə, ABŞ Suriya ordusunda yüksək vəzifələrdə xidmət edən əcnəbi döyüşçülərin kənarlaşdırılmasını və onların mümkün qədər çox sayda ölkədən çıxarılmasını tələb edir.