İnqilabdan əvvəlki Suriyada müxalifətin böyük əksəriyyətinin Bəşər Əsəd və ondan əvvəl Hafiz Əsədlə ixtilafı təkcə məzhəb mənsubiyyətinə söykənmirdi. Baxmayaraq ki, məzhəb amili bir çox hadisələrdə mühüm faktor kimi önə çıxsa da, bu, yeganə və əsas amil deyildi. İxtilaf ilk növbədə siyasi xarakter daşıyırdı: idarəetmə forması, korrupsiya, azadlıqların boğulması və Suriya dövlətinin bir ailənin maraqlarına, habelə Suriyanı dövlətdən "meydana" çevirən xarici oxların ittifaqına girov edilməsi əsas səbəblər idi.
#Əhməd əş-Şəraa siyasəti
Suriya Prezidenti Əhməd Əş-Şəraa bu həftə keçiriləcək Davos Dünya İqtisadi Forumu illik toplantısında iştirak planlarını ləğv edib, forumun yüksək səviyyəli nümayəndəsi bunu təsdiqləyib. Onun iştirakı Suriyalı dövlət başçısının forumda ilk dəfə iştirak etməsi olacaqdı. İştirakçılar bu qərardan məyus olduqlarını bildiriblər, çünki Əş-Şəraa Suriya iqtisadiyyatında aparılan islahatlar və investisiya imkanları barədə danışa bilərdi. Lakin ölkədəki mövcud problemlər, o cümlədən Hələb, Rəqqa və Həsəkə bölgələrində Suriya Demokratik Qüvvələrinə qarşı hərbi əməliyyatların intensivləşməsi bu qərara təsir göstərmiş ola bilər.
Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şara gələn həftənin çərşənbə akşamı rəsmi danışıqlar aparmaq üçün Berlinə yollanacaq. Almaniya Prezidentinin Ofisi suriyalı liderin həmkarı Frank-Valter Ştaynmaer ilə görüşəcəyini təsdiqləyib. Almaniya hökuməti bu səfər çərçivəsində suriyalı qaçqınların geri qaytarılması prosesini sürətləndirməyi planlaşdırır. Kansler Fridrix Mersin rəhbərlik etdiyi koalisiya hökuməti üçün bu məsələ hazırda əsas prioritetlərdən biri hesab olunur. Qeyd edək ki, Almaniyada təxminən bir milyona yaxın suriyalı qaçqın yaşayır və kansler Mers artıq mühacirlərin sığınacaq axtarması üçün heç bir səbəbin qalmadığını bəyan edib.
Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi və baş naziri Şahzadə Məhəmməd bin Salman çərşənbə axşamı Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şəraa ilə telefon danışığı aparıb. Liderlər ölkələri arasında ikitərəfli münasibətləri və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın gücləndirilməsi imkanlarını müzakirə ediblər. Tərəflər, həmçinin, qarşılıqlı maraq doğuran məsələlər, təhlükəsizlik və sabitliyin təşviqi, eləcə də Suriyada iqtisadi bərpanın dəstəklənməsi istiqamətində göstərilən səylərə toxunublar.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının (BMTTŞ) heyəti 14 ildən sonra ilk dəfə olaraq Suriyaya rəsmi səfər edib. Suriya Prezidenti Əhməd Əş-Şəraa, Təhlükəsizlik Şurasının üzvləri olan Çin, ABŞ, Rusiya, Böyük Britaniya və Fransanın da daxil olduğu 15 ölkənin nümayəndələrindən ibarət heyəti paytaxt Dəməşqdəki Xalq Sarayında qəbul edib. Təhlükəsizlik Şurasının heyəti 14 ildən sonra ilk dəfə kollektiv şəkildə Suriyaya səfər edərkən, Prezident Şəraaya səfər zamanı Xarici İşlər naziri Əsəd Həsən Şeybani və bəzi kabinet üzvləri də müşayiət edib.
ABŞ, Suriya Prezidenti Əhməd Əş-Şəraanı sanksiya siyahısından çıxardığını elan edib. ABŞ Dövlət Departamentinin sözçü müavini Tommi Piqott açıqlamasında Dövlət Katibi Marko Rubionun Suriya Prezidenti Əhməd Əş-Şəraanı siyahıdan çıxardığını bildirib. Piqott bu qərarın “Suriyanın yeni bir dövrə keçidini tanıyan güclü siyasi mesaj” daşıdığını vurğulayıb. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin də Suriya Daxili İşlər Naziri Ənəs Hattabı sanksiya siyahısından çıxardığı bildirilib.
Fransa Prezidenti Emmanuel Makron suriyalı həmkarı Əhməd əş-Şəraanı “İŞİD” terror təşkilatına qarşı beynəlxalq koalisiyaya qoşulmağa dəvət edib. O, həmçinin BMT Təhlükəsizlik Şurasının prezident əş-Şəraa və daxili işlər naziri Ənəs Xitabın adlarını sanksiya siyahısından çıxarmaq qərarını alqışlayıb. Makron bu açıqlamanı Braziliyanın Belin şəhərində keçirilən iqlim konfransının kənarında suriyalı həmkarı ilə görüşdən sonra jurnalistlərə verib. Onun sözlərinə görə, Suriya “regionda terrorçu qruplara qarşı mübarizədə tam və effektiv tərəfdaş olmağa” dəvətlidir.
Türkiyə, Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şəraaya və Daxili İşlər Naziri Enes Hattabı BMT Təhlükəsizlik Şurasının müvafiq sanksiya siyahısından çıxaran 2799 (2025) saylı qərarı məmnuniyyətlə qarşıladığını açıqlayıb. Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Öncü Keçəli yazılı açıqlamasında bildirib ki, bu qərar Suriya hakimiyyəti və xalqı üzərində qalmış mənfi təsirlərin aradan qaldırılmasına, sanksiyaların tam ləğvinə, Suriyanın beynəlxalq cəmiyyətə inteqrasiyasına, həmçinin ölkədə davamlı sabitlik və inkişafın təmin olunmasına imkan yaradır. Türkiyə bu və bənzər addımları dəstəkləməyə davam edəcək.
BMT Təhlükəsizlik Şurası Suriya Prezidenti Əhməd əş-Şəraaya qarşı tətbiq olunan sanksiyaları ləğv edib. Məlumata görə, o, bazar ertəsi günü Ağ Evdə ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə görüşəcək.
Almaniya Baş naziri Fridrix Merts, Suriya Prezidenti Əhməd Əş-Şəraayı ölkənin sabitliyinə töhfə vermək və Almaniyada yaşayan suriyalıların vətənə qayıtması məsələlərini müzakirə etmək üçün Almanyaya dəvət etdiyini açıqlayıb. Merts, Şlesviq-Holşteyn əyalətinə səfəri zamanı verdiyi açıqlamada, Suriya ilə bağlı deportasiya planlarını da qeyd edərək bildirib ki, “Əlbəttə, cinayətkarları Suriyaya deportasiya etməyə davam edəcəyik. Plan budur və indi bunu konkret şəkildə həyata keçirəcəyik. Daxili İşlər Naziri bu məsələ üzərində işləyir.”
Qonşu ölkələrdən Suriyaya qayıdan qaçqınların sayı 1 milyon 290 min nəfərə çatıb. Bu barədə Türkiyənin daxili işlər naziri Əli Yerlikaya, Suriyaya könüllü geri dönüşlərlə bağlı sosial media hesabında etdiyi paylaşımında bildirib. Nazir bildirib ki, 8 dekabr 2024-dən bu günə qədər isə 550 min suriyalı öz ölkəsinə qayıdıb. Nazir həmçinin qeyd edib ki, Suriya daxilində 8 dekabr 2024-dən sonra yaşanan siyasi dəyişikliklər geri dönüşləri sürətləndirib. Nazir Türkiyənin qaçqınlara dəstəyini xatırladaraq “zülm, aclıq və müharibə şəraitində qalan insanlara heç vaxt arxa çevirmədik, onların səsini eşitməməzlikdən gəlmədik. Həmişə haqqın və məzlumun yanında olduq.”- deyib.
Suriyanın Prezidenti Əhməd Əş-Şəraa, Səudiyyə Ərəbistanının region üçün “böyük əhəmiyyətə” malik olduğunu bildirərək, Krallığı “Suriyanın dünyaya açılan açarı” adlandırıb. Əş-Şəraa bu fikirləri 29 oktyabr 2025-ci ildə Ər-Riyadda keçirilən 9-cu “Future Investment Initiative” (FII9) forumunun plenar iclasında səsləndirib. Tədbirdə Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi və baş naziri Şahzadə Məhəmməd bin Salman da iştirak edib.