BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi

İsrail ordusunun 24-cü Baş Qərargah rəisi vəzifəsinə general Eyal Zamir təyin edilib. O, Hertsi Halevini əvəz edərək bu vəzifəyə keçib. Bu dəyişiklik, 2023-cü il 7 oktyabrda HƏMAS və digər fələstinli qrupların İsrailin Qəzza sərhədində həyata keçirdiyi hücumların nəticəsi olaraq baş verib.

Eyal Zamirin Mənşəyi və Ailəsi

• Zamir 1965-ci ildə (59 yaşında) İsrailin Eylat şəhərində doğulub.

• Anası Qüdsdə doğulub və ailəsi Suriyanın Hələb şəhərindən olan yəhudi Abadi ailəsinə mənsubdur.

• Atasının babası isə 1920-ci ildə Yəməndən Fələstinə köç etmiş, "İtzel" adlı sağçı silahlı qruplaşmada döyüşmüş və iki dəfə yaralanmışdır.

Zamir Necə Baş Qərargah Rəisi Oldu?

İsrail Baş naziri Benqamin Netanyahu, Zamiri bu vəzifəyə təyin etməyi son anda, ABŞ-a Donald Trampla görüş üçün yola düşməzdən əvvəl qərara alıb.

Netanyahunun bu seçimi etməsinin iki əsas səbəbi var:
Ordunun rəhbərsiz qalmaması üçün (çünki Hertsi Halevi istefa vermişdi).
ABŞ prezidentinə güclü və qərarlı bir lider təqdim etmək üçün, çünki Tramp güclü generalları sevdiyini açıq şəkildə bildirirdi.

Zamirin təyinatı, Netanyahunun siyasi və hərbi rəhbərlik arasında yeni bir dönəmi başlatmaq istəməsi ilə bağlıdır. Son illərdə, xüsusilə 2011-ci ildən bəri Netanyahu və İsrail ordusu arasındakı münasibətlər gərginləşib. Orduda belə bir inam var ki, siyasi rəhbərlik onların tövsiyələrini dinləmir.

Lakin Zamir Netanyahunun yeganə hörmət etdiyi generallardan biri sayılır. O, əvvəllər Netanyahunun hərbi katibi, daha sonra isə Müdafiə Nazirliyinin baş direktoru olub.

Zamiri Gözləyən Çətinliklər

Zamir qarşısında duran əsas məsələlərdən biri İsrail ordusunu gələcək müharibələrə hazırlamaqdır.

Son 10 ildə İsrail ordusu "kiçik, lakin ağıllı" bir sistemə çevrilmişdi. Lakin son müharibələr böyükmiqyaslı və klassik döyüş taktikasının hələ də əhəmiyyətli olduğunu göstərdi.

Zamir, son 50 ildə İsrail ordusunun tank qüvvələrindən gələn ilk Baş Qərargah rəisidir.
Son dəfə tankçı bir general 1973-cü il Yom Kippur müharibəsində Davit Elyazar olmuşdu.

İsrailin Qəzza və Livanla müharibəsi ordunun zəifliklərini üzə çıxardı. Xüsusilə Ukrayna-Rusiya müharibəsi də sübut etdi ki, ordular üçün meydan döyüşləri hələ də həyati əhəmiyyət daşıyır.

Hətta bəzi israilli strateqlər Suriyada olan Türkiyə ordusunun gələcəkdə İsrail üçün təhlükəyə çevrilə biləcəyini iddia edirlər. Türkiyə ordusu ənənəvi quru döyüşlərinə fokuslanan bir gücdür, bu da İsrail üçün potensial risk hesab edilir.

Zamir və Siyasətçilərin Seçimi

İsrailin maliyyə naziri Bezalel Smotriç Zamirin bu vəzifəyə təyin olunmasını dəstəkləyib. Smotriç ümid edir ki, Zamir İsrail ordusunun döyüş strategiyasını dəyişərək, daha aqressiv və sərt bir yanaşma tətbiq edəcək.

Netanyahu isə bu qərarı açıqlayarkən belə bir cümlə işlədib:

"Zamir, döyüşkən bir adamdır və bu gün orduya məhz belə bir lider lazımdır."

Lakin Netanyahunun daha vacib mesajı hökumət rəhbərlərinə tam sadiq olmağın əhəmiyyətindən bəhs etməsi olub. O, Donald Trampın siyasətindən nümunə gətirərək belə demişdir:

"Tramp ABŞ-da üç əsas iş gördü:
Yalnız ona sadiq insanlarla əhatələndi.
Ona sadiq olmayanları işdən çıxardı.
Dərin dövləti sistemli şəkildə çökdürdü."

Bu sözlər orada iştirak edən nazirlər, təhlükəsizlik rəhbərləri və hüquq məsləhətçiləri arasında təəccüb doğurdu.

Zamir Kimdir? Onun Hərbi Karyerası

Zamir 1984-cü ildə İsrail ordusuna qoşulub və tank komandiri kimi xidmət edib.
O, ABŞ və Fransada Milli Təhlükəsizlik Kollecində xüsusi hərbi təlimlər keçib.
2012-ci ildə Netanyahunun hərbi katibi olub.
2015-ci ildə Cənub Komandanlığının rəhbəri kimi, Qəzza sərhədində güclü divar sisteminin tikilməsinə rəhbərlik edib.
2018-ci ildə İsrail ordusunun Baş Qərargah rəisinin müavini olub.
Ancaq 2020-ci ildə Yair Lapid Baş nazir olduqda, onu rədd edib Hertsi Halevini seçmişdi.
Netanyahu hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra onu Müdafiə Nazirliyinin baş direktoru təyin edib.

Orduya Olan İctimai İnamını Bərpa Etmək

Zamirin əsas məqsədlərindən biri İsrail ordusunun ictimai nüfuzunu bərpa etməkdir. Son müharibələrdən sonra İsrail cəmiyyətində orduya inam ciddi şəkildə azalıb.

Ordu içində intizamın zəiflədiyi və yeni bir idarəetmə tərzinin lazım olduğu vurğulanır. Zamir güclü bir lider olaraq ordunun disiplinini gücləndirməyə çalışacaq.

Radikal Sağçılar və Zamirin Təyinatı

İsrailin radikal sağçı dairələri Zamiri özlərinə uyğun bir fiqur kimi görməsələr də, onu dəstəklədilər.

Onun əsas üstünlüyü – Qərb Sahilində (İordan çayının qərb sahili) xidmət etməmiş olmasıdır.
Buna görə də o, yəhudi məskunlaşmaçıları ilə ciddi qarşıdurmaya girməmişdi.
Bu da sağçı siyasətçilər üçün onu daha "neytral" bir namizəd halına gətirdi.

Lakin Zamirin müstəqilliyi bəzi sağçılarda narahatlıq yaradıb. Netanyahunun həyat yoldaşı və oğlu da son anda onun təyin olunmasına mane olmağa çalışmışdı.

Buna səbəb, Zamirin Netanyahudan tam asılı bir fiqur olmaması və kifayət qədər müstəqil qərarlar verə biləcək lider olmasıdır.

YEKUN

Eyal Zamirin yeni Baş Qərargah rəisi kimi ən böyük vəzifəsi İsrail ordusunun uğursuzluqlarını aradan qaldırmaq və onun döyüş strategiyasını yenidən qurmaq olacaq.

Onun təyinatı, İsrailin hərbi və siyasi rəhbərliyi arasında yeni bir dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.
O, həm Netanyahu hökumətinin gözləntilərinə cavab verməli, həm də ordunun peşəkar və müstəqil strukturunu qorumağa çalışmalıdır.