BAKI,VOA Orxan Qədirzadə
Moda və marketinq dünyasında son illər geniş yayılan "Old Money" cərəyanı və "səssiz lüks" anlayışı tədricən öz mövqeyini yeni bir tendensiyaya – "intellektual lüks" konsepsiyasına verir. Yeni yanaşma zənginliyi nümayiş etdirməyin əsas meyarını bahalı geyim və tanınmış brendlərdən uzaqlaşdıraraq insanın düşüncə tərzini, baxışlarını və şəxsiyyətini ön plana çıxarır.
Uzun müddət dəbdə olan "Old Money" üslubu gəncləri yaşlı və klassik görünüşə yönəldən estetikası ilə seçilirdi. Daha sonra isə "səssiz lüks" anlayışı populyarlıq qazandı. Bu mərhələdə geyimlər üzərində iri loqoların nümayişindən imtina olunsa da, yüksək keyfiyyətli və bahalı parçalar vasitəsilə maddi imkanlar yenə də hiss olunurdu.
Hazırda isə moda dünyasında fərqli yanaşma formalaşır. "İntellektual lüks" adlandırılan bu istiqamət nə loqoları, nə də bahalı parçaları əsas meyar hesab edir. Konsepsiyanın əsas ideyası insanın fikirlərinin, dünyagörüşünün və fərdi mövqeyinin maddi göstəricilərdən daha dəyərli olmasıdır.
Bu istiqamətin son dövrdə diqqət çəkən nümunələrindən biri Milanda yaradılan Sassufi markası hesab olunur. Brendin yanaşmasına görə, loqoların görünməsi artıq vacib deyil. Eyni zamanda bahalı materiallardan istifadə də əsas üstünlük kimi qəbul edilmir. Bunun əvəzinə insanların düşüncə tərzi, baxış bucağı və ideyaları ön plana çıxarılır.
Moda baxımından bu yanaşma geyimin qiymətindən çox onun biçiminə, siluetinə və insan üzərində yaratdığı təsirə diqqət yetirir. Geyim yalnız estetik görünüş deyil, həm də qadını və qadınlığı ifadə edən vasitə kimi dəyərləndirilir.
Marketinq baxımından isə "intellektual lüks" insanların maddi imkanlarını nümayiş etdirməkdən daha çox onların həyat mövqeyini və dünyaya münasibətini ifadə etməsinə əsaslanır. Bu konsepsiyada geyim insanın sosial statusunu deyil, xarakterini və düşüncə tərzini əks etdirən element kimi qiymətləndirilir.
Mütəxəssislərin fikrincə, bu yanaşma müəyyən ziddiyyətləri də özündə birləşdirir. Çünki intellektuallıq insanları bir-birinə yaxınlaşdırmağa və fərqli baxışlar arasında məsafəni azaltmağa xidmət edir. Lüks anlayışı isə tarixən əlçatmazlıq, fərqlilik və sosial məsafə üzərində qurulub. Bu səbəbdən "intellektual lüks" konsepsiyasının gələcəkdə digər brendlər tərəfindən sadələşdirilərək səthi marketinq alətinə çevrilməsi ehtimalı da istisna edilmir.
Digər tərəfdən, uzun tarixə və dərin fəlsəfəyə malik olan "səssiz lüks" anlayışının qısa müddətdə geniş kütlələr tərəfindən mənimsənilməsi və kommersiyalaşdırılması, onun yerini yeni konsepsiyanın tutması Qərb istehlak modelində yeni mərhələnin başlandığını göstərən amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Bu tendensiya istehlak cəmiyyətinin yaratdığı sürətli dəyişikliklər fonunda insanların artıq maddi göstəricilərdən daha çox şəxsiyyətə, xarakterə və ideyalara önəm verməyə başladığını nümayiş etdirir. Yeni yanaşmanın əsas mesajı isə insanın dəyərinin geyindiyi brend və ya parçanın qiyməti ilə deyil, düşüncələri, mövqeyi və həyata baxışı ilə müəyyənləşməsidir.