BAKI, VOA
1918-ci il iyulun 14-də ABŞ prezidenti Teodor Ruzveltin ən kiçik oğlu Kventin Ruzvelt Fransada Marna çayı üzərində alman təyyarəsi tərəfindən vurularaq öldürüldü. O, ABŞ Hava Xidmətində pilot kimi xidmət edirdi və Birinci Dünya müharibəsində döyüşən ən tanınmış amerikalı hərbçilərdən biri idi.
Kventin Ruzvelt ABŞ-ın 26-cı prezidenti olmuş Teodor Ruzveltin dördüncü oğlu idi. Gənc pilotun ölümü yalnız bir ailə faciəsi deyil, həm də Amerikanın Birinci Dünya müharibəsində iştirakının simvolik hadisələrindən biri kimi tarixə düşdü.
Kventin müharibəyə yollanmamışdan əvvəl Flora Peyn Uitni ilə nişanlı idi. Flora ABŞ-ın ən varlı ailələrindən biri olan Vanderbilt nəslinin nümayəndəsi Kornelius Vanderbiltin nəvəsi idi. Onlar 1916-cı ilin avqustunda Rod-Aylend ştatının Nyuport şəhərində keçirilən balda tanış olmuş və qısa müddətdə bir-birlərinə aşiq olmuşdular.
Onların münasibəti əvvəlcə hər iki ailə tərəfindən müəyyən narahatlıqla qarşılanmışdı. Köhnə siyasi nüfuza malik Ruzvelt ailəsi ilə böyük sərvəti ilə tanınan Vanderbilt-Uitni ailəsinin birləşməsi cəmiyyətin diqqətini çəkmişdi. Lakin Kventin və Floranın sevgisi getdikcə daha da möhkəmlənmişdi.
Kventinin Floraya yazdığı məktublar həmin dövrdə ABŞ cəmiyyətində müharibəyə münasibətin dəyişməsini də əks etdirirdi. Atası Teodor Ruzvelt Almaniyanın hərəkətlərinə, xüsusilə 1915-ci ildə “Luzitaniya” britaniya sərnişin gəmisinin batırılması nəticəsində 128 amerikalının ölümünə görə ABŞ-ın neytrallıq siyasətini sərt tənqid edirdi.
Əvvəlcə neytral mövqedə olan Kventin də zamanla atasının fikirlərini bölüşməyə başladı. O, 1917-ci ilin əvvəlində Harvard Universitetində oxuyarkən Floraya yazdığı məktubunda ABŞ-ın Avropa müharibəsinə kənardan baxmasını tənqid edərək bildirirdi ki, ölkəsi İngiltərə və Fransanın mübarizəsindən faydalanmamalıdır.
ABŞ prezidenti Vudro Vilsonun siyasəti dəyişdikdən və ölkə Almaniyaya qarşı müharibəyə qoşulduqdan sonra Kventin orduya könüllü yazıldı. O, hərbi xidmətə çağırış yaşından kiçik olsa da, Teodor Ruzveltin oğlu kimi müharibəyə getməsi gözlənilən addım idi.
1917-ci ilin aprelində Kventin Harvardı tərk etdi, ABŞ Hava Xidmətinə qoşuldu və Flora ilə nişanlandı. Həmin ilin iyulunda isə Fransaya uçuş təlimləri keçmək üçün yola düşdü.
Fransada Kventin ağır şəraitlə üzləşdi. O, köhnə model Nieuport təyyarələrində təlim keçirdi, sərt hava şəraitində xidmət etdi, xəstələndi və bir müddət pnevmoniyadan müalicə aldı. Böyük qardaşları Ted, Arçi və Kermit artıq cəbhədə idilər və onun müharibəyə hazırlaşmasına bəzən istehza ilə yanaşırdılar.
Kventin həm qardaşlarına, həm də atasına özünü sübut etmək istəyirdi. O, Floradan ayrı qalmağın ağrısını yaşasa da, ön cəbhəyə getməkdə israrlı idi.
1918-ci ilin iyununda Kventin 95-ci Aviasiya Eskadronunda uçuş komandiri təyin edildi və Aisne çayı yaxınlığında döyüşlərə qatıldı. İyulun 11-də Floraya yazdığı məktubda ilk dəfə alman təyyarəsinə atəş açdığını böyük həyəcanla qeyd etmişdi.
Lakin üç gün sonra, Marna döyüşü zamanı onun idarə etdiyi Nieuport təyyarəsi üç alman təyyarəsi ilə döyüşə girdi. Kventinin təyyarəsi vuruldu və Fransa ərazisindəki Şameri kəndi yaxınlığında alman mövqelərinin arxasına düşdü.
Kventin Ruzveltin ölümü atası Teodor Ruzvelt üçün ağır zərbə oldu. Flora Peyn Uitni Kventinin ona yazdığı bütün məktubları saxladı və bir müddət Ruzvelt ailəsinin üzvü kimi qəbul edildi.
Teodor Ruzvelt oğlunun ölümündən sonra uzun müddət sarsıntı içində qaldı və 1919-cu ilin yanvarında vəfat etdi. Flora Peyn Uitni isə daha sonra ailə həyatı qurdu, dörd övladı oldu və anası Gertruda Vanderbilt Uitni kimi Nyu-Yorkdakı Uitni Amerika İncəsənət Muzeyinin rəhbərliyində mühüm rol oynadı.
Kventin Ruzveltin hekayəsi Birinci Dünya müharibəsində itirilmiş gənc nəslin və ABŞ-ın qlobal siyasətdə yeni mərhələyə daxil olmasının simvollarından biri olaraq qalır.