BAKI, AzerVoice
Məşhur rəqqasə, saray qadını və casusluqda ittiham olunan Mata Hari, casusluq fəaliyyətinə görə Paris yaxınlığındakı Vensen qalasında Fransa hərbi məhkəməsinin qərarı ilə güllələnib.
Mata Hari 1905-ci ildə Parisə gələrək Şərq mədəniyyətindən ilham alan rəqsləri ilə məşhurlaşmışdı. O, Avropanın müxtəlif ölkələrində səhnəyə çıxaraq özünü Hindistanda müqəddəs məbəd tanrıçası tərəfindən yetişdirilmiş bir rəqqasə kimi təqdim edir, “Mata Hari” adını da həmin tanrıçadan aldığını söyləyirdi. Malay dilində bu ad “günün gözü” mənasını verir.
Əslində, Mata Hari 1876-cı ildə Niderlandın şimalında yerləşən Leyvarden şəhərində anadan olmuşdu. Onun əsl adı Marqareta Geertrüda Zelle idi. Gəncliyində holland ordusunun tərkibində xidmət edən bir şotland zabitlə evlənərək Malayziyada bir neçə il yaşamış, orada hind rəqsləri barədə səthi bilgilər əldə etmişdi.
Avropaya qayıtdıqdan sonra Mata Hari yarıçılpaq oriental rəqsləri ilə böyük şöhrət qazandı. Onun şouları Rusiyadan Fransaya qədər dolu zallar toplayırdı. Bu cəsarətli çıxışlar və ekzotik imici sayəsində o, həm də tanınmış saray qadını statusu qazanmışdı.
Casusluq ittihamı və edamı
Birinci Dünya müharibəsi başlayanda Mata Harinin sevgililəri arasında müxtəlif ölkələrin yüksək rütbəli zabitləri də var idi. 1917-ci ilin fevralında Fransa hakimiyyəti onu Almaniya xeyrinə casusluqda ittiham edərək Parisə yaxın Sent-Lazar həbsxanasına saldı.
Eyni ilin iyulunda keçirilən hərbi məhkəmədə o, müttəfiqlərin yeni silahı olan tank haqqında məlumatları sızdırmaqda və nəticədə minlərlə əsgərin ölümünə səbəb olmaqda təqsirləndirildi. Məhkəmə onu ölümə məhkum etdi. 1917-ci il oktyabrın 15-də, o, gözbağını taxmaqdan imtina edərək Vensen qalasında güllələndi.
Mübahisəli məhkəmə və casusluq iddiaları
Sonralar bəzi sənədlər Mata Harinin həm Almaniya, həm də Fransa üçün ikiqat agent kimi fəaliyyət göstərdiyini göstərsə də, Almaniya onu “faydasız agent” kimi dəyərləndirmişdi. Tarixçilər hesab edir ki, onun məhkəməsi siyasi məqsədlərlə aparılıb və fransız ordusunun Qərb cəbhəsindəki ağır itkilərini ictimaiyyətdən gizlətmək üçün “əsrin ən böyük qadın casusu” kimi təqdim edilib.
Mata Hari-nin həyatı bu gün də mistika, cazibə və siyasi intriqalarla dolu bir faciəvi simvol kimi tarixdə qalır.