BAKI, AzerVoice
Yaponiyada İslamın tarixi, digər Asiya ölkələri ilə müqayisədə nisbətən qısa olsa da, həm tarixi, həm də müasir dövrdə diqqətəlayiq inkişaf mərhələlərindən keçib. İslam bu ölkədə ən kiçik azlıq dinlərindən biri hesab olunur. 2020-ci ilin əvvəlinə olan məlumata görə, Yaponiyada müsəlmanlar ümumi əhalinin təxminən 0,18 faizini təşkil edib.
Əhalinin azlığına baxmayaraq, müsəlman ölkələrindən olan immiqrasiya nəticəsində İslam Yaponiyada faiz baxımından ən sürətlə böyüyən dinlərdən birinə çevrilib. Belə ki, 2010-cu ildə 110 min olan müsəlman əhalisi 2019-cu ilin sonuna qədər 230 minə çatıb. Bu rəqəm Yaponiyanın təxminən 126 milyonluq ümumi əhalisi ilə müqayisədə az olsa da, artım tempini aydın şəkildə göstərir.
Erkən dövrlər və orta əsrlər
XIX əsrə qədər Yaponiyada müsəlmanların mövcudluğuna dair yalnız ayrı-ayrı tarixi faktlar mövcuddur. Bu gün ölkədə yaşayan müsəlmanların təxminən 95 faizi xarici mənşəlidir, yalnız 5 faizi yerli yapon müsəlmanlardır.
Yaponiyanın 1853-cü ildə xarici dünyaya açılmasından xeyli əvvəl İslam dünyası ilə müəyyən əlaqələri olduğu bildirilir. Bəzi mənbələr bu təmasların XVIII əsrə qədər uzandığını qeyd edir. İslam fəlsəfəsinin bəzi elementləri Çin və Cənub-Şərqi Asiya vasitəsilə Yaponiyaya Heian dövründən (VIII–XII əsrlər) etibarən çatmışdır.
İslam mənbələrində Yaponiyanın adına ilk dəfə fars kartoqrafı İbn Xordadbəh toxunmuş, ölkəni “Vaqvaq torpaqları” adlandıraraq qızılın bolluğundan bəhs etmişdir. Mahmud Kaşğarinin XI əsrə aid atlasında isə Yaponiya İpək Yolunun şərq sərhədi kimi göstərilmişdir.
Tarixdə adı çəkilən ilk müsəlman diplomat 1275-ci ildə Yuan Çininin elçisi kimi Yaponiyaya göndərilən Sədr əd-Din olmuşdur. O, imperatora tabeçilik tələbi ilə göndərilsə də, edam edilmiş, bu hadisə dövrün bəzi buddist rahibləri tərəfindən tənqid olunmuşdur. Yaponiyaya dair qeydlərə Rəşid əd-Din Həmədaninin əsərlərində də rast gəlinir.
Erkən müasir dövr
XVI əsrdə portuqaliyalı səyyahlar Yaponiyaya səyahət etmiş bir ərəb müsəlmanı haqqında yazmışlar. Məlumata görə, həmin şəxs 1555-ci ildə Malakka boğazı vasitəsilə Yaponiyaya çatmış və İslamı təbliğ etmişdir.
XVII əsrdə isə Tailanddan gələn iranlı tacirlər Naqasaki şəhərinə ticarət məqsədilə səfərlər etmişlər. 1611-ci ildə iranlı Şeyx Əhməd Tailandda yapon tacirlərin dövlət çevrilişi cəhdinin qarşısını almışdır.
Müasir dövr: XIX–XX əsrlər
XIX əsrin sonlarında Məhəmməd Peyğəmbərin həyatı haqqında bir kitabın yapon dilinə tərcümə edilməsi İslamın ölkədə tanınmasına töhfə verib. 1890-cı ildə Osmanlı sultanı II Əbdülhəmid, yapon şahzadəsi Komatsu Akihitonun İstanbul səfərinə cavab olaraq Yaponiyaya donanma göndərmiş, lakin gəmi yolda fırtına nəticəsində batmışdır.
1909-cu ildə tatar ziyalısı Ayaz İshaki və müsəlman alim Əbdürrəşid İbrahim Yaponiyada ilk etnik yapon müsəlmanını – Kotaro Yamaokanı İslama dəvət etmişlər. Yamaoka sonradan Ömər Yamaoka adını almış və Həccə gedən ilk yapon kimi tarixə düşmüşdür.
1930-cu illərdə İslam Yaponiyanın siyasi və intellektual dairələrində maraq doğurmuş, Böyük Yaponiya Müsəlmanlar Cəmiyyəti yaradılmışdır. 1935-ci ildə Kobe Məscidi, 1938-ci ildə isə Tokio Məscidi açılmışdır.
İkinci Dünya Müharibəsindən sonra
Müharibə illərində Yaponiyada cəmi 600 müsəlman olduğu, onlardan yalnız 3–4 nəfərin yerli yapon olduğu bildirilirdi. 1953-cü ildə ilk rəsmi müsəlman təşkilatı – Yaponiya Müsəlman Assosiasiyası təsis edilmiş, onun ikinci rəhbəri Umar Mita olmuşdur.
1980-ci illərin iqtisadi yüksəlişi Yaponiyaya müsəlman ölkələrindən işçi miqrasiyasını artırmış, universitetlərdə müsəlman tələbə birlikləri formalaşmışdır.
Demoqrafiya və dini infrastruktur
1941: 600 müsəlman
1982: 30 min
2010: 185 min
2019: 230 min
Hazırda Yaponiyada 110-dan çox məscid fəaliyyət göstərir. İlk Əhmədiyyə məscidi isə 2015-ci ildə açılmışdır.
Müsəlmanların üzləşdiyi əsas problemlər
Dəfn məsələsi Yaponiyadakı müsəlman icmasının ən ciddi problemlərindən biridir. Ölkədə dəfn ənənəsi əsasən kremasiya üzərində qurulduğu halda, İslamda torpaqda dəfn vacib sayılır. Hazırda Yaponiyada cəmi 10 müsəlman qəbiristanlığı mövcuddur.
Bunlara İbaraki, Yamanashi, Şizuoka, Hokkaydo, Tokio, Hyogo və Vakayama bölgələrində yerləşən qəbiristanlıqlar daxildir. Kyushu bölgəsində isə müsəlman qəbiristanlığı yoxdur. Yeni qəbiristanlıqların yaradılması cəhdləri isə tez-tez ictimai etirazlarla qarşılaşır.