Bakı,AzerVoice

AstraZeneca-nın peyvəndin nadir yan təsirləri olduğunu etiraf etməsi, şirkətin bu mövzuda verdiyi ilk açıqlama olduğu üçün beynəlxalq ictimaiyyəti şoka saldı. Açıqlamada dünyada milyonlarla insan tərəfindən qəbul edilən peyvəndlə bağlı yayılan xəbərlərin doğru olduğu təsdiqlənib.

Britaniya Ali Məhkəməsində peyvənddən zərər görən 51 ailənin iddiasına cavab olaraq Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərən şirkətin pandemiya dövründə Oksford Universiteti ilə birlikdə hazırladığı peyvəndin trombositopeniya və tromboza, yəni tarsa səbəb ola biləcəyini etiraf edib.

İddiaçı ailələr 100 milyon funt-sterlinqə qədər təzminat tələb edirlər.

Peyvəndin yan təsirləri ilə bağlı istehsalçı tərəfindən ilk dəfə edilən etiraf, ölümcül virusdan qorunmaq üçün bu peyvəndi seçən insanlarda narahatçılıq yaradıb. Şirkətin etirafı həm də virusdan qorunmaq üçün istehsal edilən müxtəlif peyvəndlərin mümkün yan təsirləri ilə bağlı sualların yenidən gündəmə gəlməsinə səbəb oldu.

Pandemiya zamanı buraxılan peyvəndlərin yan təsirləri və effektivliyi ilə bağlı çoxlu xəbərlər yayılıb. Peyvəndlərin heç biri ittihamlardan yayına bilməyib. Onilliklər ərzində bazarda olan digər peyvəndlərlə müqayisədə onların rekord qısamüddətli sınaq və tədqiqat müddətində buraxılması şübhələri artırıb.

Livan Milli Korona Peyvəndi İdarəetmə Komitəsinin sədri AstraZeneca-nın peyvəndin yan təsirləri ilə bağlı son etirafının nə demək olduğunu aydınlaşdırmaq üçün Abdurrahman əl-Bizri deyib ki, “Etiraf bir neçə ailənin şirkətə qarşı qaldırdığı məhkəmə iddiasına cavab olaraq edilib və bu iddiada şirkətdən özünü müdafiə edə biləcək elmi sənədləri təqdim etməsi tələb olunub. Şirkət artıq AstraZeneca peyvəndinin trombosit çatışmazlığı ilə qan laxtalarının meydana gəldiyi və tibbi müalicə edilmədikdə ölümcül ola bilən TTS xəstəliyinə səbəb ola biləcək yan təsirlərə malik olduğunu etiraf edib. Şirkət elan edib ki, bu yan təsir peyvəndin istifadəyə verilməsindən bəri müşahidə olunur və ehtimalı yüz mində birdir”.

Peyvənd rəsmi səhiyyə orqanları tərəfindən təsdiqləndikdən sonra bu yan təsir Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST), ABŞ Qida və Dərman İdarəsi (FDA) və digər müvafiq qurumlar tərəfindən tanınıb. Peyvənddən sonra bu əks təsiri yaşayanlar üçün uyğun müalicənin inkişafı ilə peyvənd bütün dünyada geniş şəkildə istifadə olunmağa başladı. TSS-yə səbəb olan əlavə təsirə gəlincə, mütəxəssislər peyvəndin ilk günlərindən bu yan təsirdən xəbərdardırlar və onu necə müalicə etmək lazım olduğunu bilirlər. Yeni yan təsirlər aşkar edilməmişdir. Əgər peyvənd edilmiş şəxslərdən birində bu əks təsir müşahidə olunubsa, müalicə üçün həkimlərə bütün lazımi məlumatlar verilib.

AstraZeneca-nın qəbulu təbii olaraq dünyada bu peyvəndi alan bir çox insanı narahat etdi. Peyvəndin təsirinin və bununla bağlı riskin illərlə davam edib-etməyəcəyi və ya zamanla bədəndən tədricən yox olub-olmayacağı ilə bağlı bir çox suallar yaranıb.

Sözügedən yan təsir peyvənd tətbiq edildikdən iki-üç həftə sonra baş verir. Bir neçə ildən sonra onu görmək mümkün deyil. Buna görə də, peyvəndi üç ildən çox əvvəl qəbul edənlər bildirildiyi kimi risk altında deyil və narahat olmağa dəyməz.

Dünyada on milyonlarla insan peyvənd olunsa da, yalnız bir neçə ailənin məhkəməyə müraciət etdiyini nəzərə alsaq, peyvəndin real riskindən danışmaq məntiqli görünmür.

Rusiyanın hazırladığı Sputnik peyvəndi də eyni texnologiya ilə istehsal edilib, lakin müxtəlif səbəblərdən dünyada o qədər də populyar olmayıb.

Çin tərəfindən hazırlanmış peyvənd virusun qarşısını almaq üçün buraxılan ilk peyvəndlərdən biri olub və rəsmi səhiyyə orqanları tərəfindən təhlükəsiz hesab edilib. Lakin sonradan tətbiq edilən RNT texnologiyası ilə istehsal edilən digər vaksinlərlə müqayisədə onun təsirinin məhdud olduğu ortaya çıxdı.

Dünyada ən çox istifadə edilən peyvənd Pfizer peyvəndi olub.