BAKI,AzerVoice Analitik Təhlil Mərkəzi
Son iki həftə ərzində Livanın paytaxtı Beyrutun küçələrini yüzlərlə motosikletçi – xalq arasında “mostikat” adlandırılan gənclər – bürüyüb. Onların çoxu Hizbullah tərəfdarlarıdır; üzərlərində İran bayraqları və sarı rəmzlər daşıyaraq, “Şiə, Şiə, Şiə” şüarını üç dəfə təkrarlayaraq yürüşlər keçiriblər. Aksiyalar, hökumətin ayın sonuna qədər Hizbullahın silahlarının toplanmasına dair orduya tapşırıq verməsi qərarına etiraz olaraq təşkil edilib.
“Mostikat silahı”nın tarixi
Livan siyasətində “mostikat” uzun müddətdir ki, “şiə ikilisi” – Hizbullah və Amal Hərəkatı – tərəfindən siyasi mesajların çatdırılması, hökumətlərə təzyiq və rəqiblərin qorxudulması vasitəsi kimi istifadə olunub. Bu üsul xüsusilə 2019-cu il 17 oktyabr inqilabı zamanı geniş şəkildə tətbiq olunmuşdu. Həmin dövrdə yürüşlər çox vaxt Şiyah (Cənub Dahiyə) və ya Xəndək əl-Ğamiq bölgələrindən başlayaraq Beyrut küçələrini bürüyürdü.
Adətən hücumların Amal Hərəkatı ilə əlaqələndirildiyi halda, Hizbullah tərəfdarları məsuliyyəti inkar edir, partiya tərəfdarlarını müqəddəs statusda göstərməyə çalışırdılar. Amma bu aksiyalar şəhərdə təhlükəsizlik narahatlığı yaratmış, xüsusən Şiyah–Ayn ər-Rumane bölgəsindəki sərhəd xəttində gərginliyi artırmışdı.
Son hadisələr və siyasi mesaj
Keçən həftə hökumətin Hizbullah silahlarının toplanması ilə bağlı qərarından sonra, təşkilat bu dəfə öz tərəfdarlarını açıq şəkildə küçələrə çıxardı. Motosiklet dəstələri tarixi etirazların ən gur və ən səs-küylü dalğası kimi təqdim olunur.
Əvvəlki illərdə Hizbullah bu taktikanı məhdud şəkildə sınaqdan keçirərək, UNIFIL qüvvələrinin karvanına hücum da təşkil etmişdi. Bu dəfə isə aksiyalara görə məsuliyyətin inkar olunması çətinləşib. Amal Hərəkatı rəsmi bəyanatla motosiklet yürüşlərinə qatılmadığını açıqlayıb. Bununla da, etirazların arxasında birbaşa Hizbullahın dayandığı təsdiqlənib.
Müşahidəçilərə görə, bu hadisələr “şiə ikilisi” daxilində də fərqli yanaşmaların mövcudluğunu göstərir. Hizbullah hələ də ölkədə öz iradəsini zorla qəbul etdirə biləcəyini düşünür və İranın diktəsi ilə hərəkət edir. Amma Amal lideri, parlament sədri Nəbih Bərri başa düşür ki, bu razılaşma məcburi həll idi və daha uzun müharibə Hizbullahı tamamilə zəiflədə bilərdi.
Hazırkı “mostikat” aksiyaları isə nə hökuməti geri addım atmağa məcbur edib, nə də Hizbullahın gücünü əvvəlki kimi nümayiş etdirib. Əksinə, müşahidəçilər bunu təşkilatın güc itirməsinin və çaşqınlığının əlaməti kimi qiymətləndirirlər.
Məqalə, nəticə etibarilə, Hizbullahın motosiklet yürüşlərini “güc simvolu yox, acizlikdən doğan vasitə” kimi təqdim edir və bunu qədim qəbilə təfəkkürünə bənzədir.