Ərəb coğrafiyası yüzilliklər boyu qlobal geosiyasətin mərkəzində yer alaraq həlledici hərbi toqquşmalara, dövlətçilik təşəbbüslərinə və diplomatik dönüşlərə səhnə olmuşdur. 31 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda regional qüvvələr balansını formalaşdıran mühüm qərarlarla yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə xarici hərbi müdaxilələrin gedişatından tutmuş strateji atəşkəs və təxliyə razılaşmalarına qədər bir çox taleyüklü addım atılmışdır. Eyni zamanda siyasi liderlərin beynəlxalq bəyanatları, suverenlik aktları və regional təhlükəsizlik formatları məhz bu tarixdə dönüş nöqtələri yaşamışdır. Fərqli tarixi dövrlərdə cərəyan edən bu proseslər ərəb xalqlarının ictimai-siyasi inkişafında dərin izlər qoyaraq müasir dövrün mənzərəsinə birbaşa təsir etmişdir. Təqdim olunan xronologiya 31 avqustda ərəb dövlətlərində qeydə alınmış ən mühüm 20 tarixi hadisəni ardıcıllıqla əhatə edir.

Ərəb coğrafiyası yüzilliklər boyu beynəlxalq münasibətlərin və hərbi-siyasi proseslərin ən qaynar mərkəzlərindən biri kimi çıxış etmişdir. 26 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika xalqlarının tarixində mühüm diplomatik addımlar və hərbi dönüşlərlə xarakterizə olunur. Bu təqvim günündə müstəmləkə idarəçiliyinə son qoyan tarixi sazişlərdən tutmuş dövlət sərhədlərinin yenidən cızılmasına qədər bir çox hadisə baş vermişdir. Eyni zamanda regional böhranlar, beynəlxalq atəşkəs razılaşmaları və siyasi liderlərin taleyüklü qərarları məhz bu tarixdə qeydə alınmışdır. Həmin proseslər ərəb dünyasının bu günkü siyasi xəritəsinin və ictimai strukturunun formalaşmasında əsaslı rol oynamışdır. Təqdim olunan xronologiya 26 avqustda ərəb dövlətlərində baş vermiş ən əhəmiyyətli 20 tarixi hadisəni əhatə edir.

Tarix bu gün Yaxın Şərqi atəşə tutan regional müharibələrə, qlobal sülhü sarsıdan qətliamlara və kosmik fəlakətlərə şahidlik edib.

Bəşşar Əsədin və onun rejiminin süqutunu yalnız Suriya hadisəsi kimi dəyərləndirmək sadəlövhlük olduğu kimi, bu rejimin dağılmasının bölgənin simasını qeyri-müəyyən bir müddətə dəyişdirdiyini görməmək də sadəlövhlükdür.Əslində, Əsədin devrilməsi, uzun illər ərzində Fələstin məsələsini və İsrailə qarşı düşmənçiliyi bölgədə dağıdıcı bir layihəni həyata keçirmək üçün vasitə kimi istifadə edən bir oxun sonudur. Bu, Tehrandan Beyruta qədər uzanan və Suriyanın əsas əlaqə nöqtəsi olduğu “oxun” həyat damarının kəsilməsi deməkdir.

Bu məsələ İran Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Əli Laricaninin Beyrut səfəri çərçivəsində keçirdiyi görüşlərdə də gündəmə gəlib. Laricani Hizbullahın sabiq baş katibləri Həsən Nəsrullah və Haşim Səfiəddinin qətlinin ildönümü mərasimlərinə qatılmaq üçün ölkəyə gəlmişdi.

Rəsmi dairələr Vaşinqtona hökumətin Hizbullahın silahlarını mərhələli şəkildə toplamaq öhdəliyini təsdiqləsə də, prezident Aun ölkə daxilində fərqli siqnallar göndərir. Onun mesajı belədir ki, partiyaya qarşı hərbi addım yalnız geniş siyasi konsensus əldə olunandan sonra mümkündür, bəlkə də ümumiyyətlə mümkün deyil, çünki bu, ölkəni daxildən partlada bilər.

Netanyahunun ofisi əlavə edib: “Əgər Livan Silahlı Qüvvələri Hizbullahı silahsızlaşdırmaq üçün lazımi addımlar atarsa, İsrail də qarşılıqlı tədbirlər görəcək. Buraya ABŞ-ın rəhbərlik etdiyi təhlükəsizlik mexanizmi ilə koordinasiyalı şəkildə İsrail hərbi varlığının mərhələli şəkildə azaldılması da daxildir”.

Onların çoxu Hizbullah tərəfdarlarıdır; üzərlərində İran bayraqları və sarı rəmzlər daşıyaraq, “Şiə, Şiə, Şiə” şüarını üç dəfə təkrarlayaraq yürüşlər keçiriblər. Aksiyalar, hökumətin ayın sonuna qədər Hizbullahın silahlarının toplanmasına dair orduya tapşırıq verməsi qərarına etiraz olaraq təşkil edilib.

Livanın Xristian müxalifət lideri Samir Caca Hizbullahı Livanı yüz il geriyə aparmaqda ittiham edib. Onun bu açıqlaması, hökumətin avqustun 6-da keçirəcəyi və “silah üzərində dövlətin inhisarını təmin edəcək icra mexanizmini” təsdiqləməyi hədəfləyən mühüm iclas ərəfəsində verilib. Hizbullah isə bildirib ki, silahı yerə qoymaq Livanı İsrailə təslim etmək deməkdir. Livanın kənd təsərrüfatı naziri Nizar Hani yerli radioya açıqlamasında deyib ki, bu iclas prezident Cozef Aunun andiçmə nitqində qoyduğu əsas prinsiplərə uyğundur. Həmin nitqdə silahın yalnız dövlətə məxsus olması üçün müddət təyin olunmuşdu. Hani əlavə edib ki, bu məsələ hökumət daxilində geniş siyasi razılıqla qarşılanır və Hizbullahla Amal hərəkatı da daxil olmaqla heç bir tərəf iclası boykot etməyəcək.

Görüş Hizbullahın parlament fraksiyasının rəhbəri, millət vəkili Məhəmməd Raadın prezident sarayına etdiyi səfər zamanı baş tutub. Səfər prezident Aunun “yalnız rəsmi orqanların silaha sahib olacağı” yönündəki sərt çıxışından bir neçə saat sonra reallaşıb.

Hizbullah rəhbərlərindən Mahmud Qamati xəbərdarlıq edib ki, partiyanın silahlandırılmasına son qoyulması Livanı təhlükə altına qoyacaq. ABŞ-ın Livanla bağlı təzyiqləri fonunda bu bəyanat mübahisələr doğurub.

Livanda Hizbullah təşkilatı Aşura mərasimlərini yalnız dini və tarixi anım olaraq deyil, siyasi və ideoloji mobilizasiya vasitəsi kimi də istifadə edir.