ABŞ Yaxın Şərqdə son onilliklərin ən böyük hərbi qüvvə cəmləşmələrindən birini həyata keçirib. Bölgədə 50 mindən çox ABŞ hərbçisinin və 20 hərbi gəminin yerləşdirildiyi bildirilir. ABŞ rəsmiləri hərbi qüvvələrin yerləşdirilməsinin mütəmadi qiymətləndirildiyini açıqlayıblar. Bununla belə, yaxın zamanda ABŞ-nin bölgədəki hərbi mövcudluğunda ciddi dəyişiklik gözlənilmir. Vaşinqton Yaxın Şərqə əlavə təyyarədaşıyan gəmi, hərbi təyyarələr və silah-sursat göndərib. Donald Tramp İranın nüvə və ballistik raket imkanlarının məhv edilməsini əsas məqsədlər sırasında göstərib. ABŞ Prezidenti İranın hərbi dəniz qüvvələrinin demək olar ki, tamamilə sıradan çıxarıldığını və raket imkanlarının təxminən 90 faizinin məhv edildiyini iddia edir. Tramp eyni zamanda İrana qarşı hərbi gücdən yenidən istifadə imkanının gündəmdə qalacağını bildirib.

ABŞ İranın gəlir mənbələrini məhdudlaşdırmaq məqsədilə yeni və daha genişmiqyaslı iqtisadi təzyiq kampaniyasına başlayır. Vaşinqtonun addımları İranın maliyyə şəbəkələrini və neft gəlirlərini hədəfə almaqla yanaşı, Tehranla iqtisadi əlaqələri olan üçüncü ölkələrə də təzyiq göstərməyi nəzərdə tutur. ABŞ Maliyyə naziri Skott Besent “Financial Times” qəzetində dərc olunan məqaləsində yeni tədbirlərin avqustun 24-dən tətbiq olunacağını bildirib. O, İran rejimini maliyyələşdirən bütün əsas gəlir kanallarının kəsilməsinin Vaşinqtonun başlıca məqsədlərindən biri olduğunu açıqlayıb.

ABŞ prezidenti Donald Tramp İranın nüvə silahına sahib olmasına heç bir halda icazə verilməyəcəyini bildirib. Tramp bu mövqeyinin dəyişmədiyini vurğulayıb. O, İranın nüvə silahı əldə etməsinin qarşısının alınmasını ABŞ-ın əsas məqsədi kimi təqdim edib. Prezident bu barədə sosial şəbəkədə paylaşım edib. Tramp İranın nüvə silahına heç bir formada sahib olmamalı olduğunu qeyd edib. Onun sözlərinə görə, bu məsələ ABŞ üçün əsas prioritet olaraq qalır. ABŞ prezidenti daha əvvəl də İranın nüvə silahı əldə etməsinə qarşı olduğunu açıqlayıb. Yeni bəyanat Vaşinqtonun İranın nüvə proqramı ilə bağlı mövqeyinin dəyişmədiyini göstərir.

Tramp administrasiyasının İranın nüvə proqramı ilə bağlı siyasətində dəyişiklik etdiyi və aralıq seçkilərinə daha çox diqqət ayırdığı iddia edilir. ABŞ vitse-prezidenti Ceyms Devid Vensin mövqeyindəki dəyişiklik bu baxımdan əsas göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilir. Vensin İranın nüvə silahına malik olmasının qarşısını almaq məsələsindən daha çox neft və yanacaq qiymətlərinə diqqət yetirdiyi bildirilir. ABŞ-da yanacaq qiymətlərinin seçicilərin səsvermə qərarlarına təsir edən mühüm amil olduğu qeyd edilir. Ölkə üzrə yanacağın qiymətinin bir qallon üçün 4 dollardan yuxarı qalxacağı gözlənilir. Yüksək qiymətlərin amerikalı seçicilərin Tramp administrasiyasına münasibətini mənfi istiqamətdə dəyişə biləcəyi bildirilir. Bu səbəbdən administrasiyanın yanacaq qiymətlərinin aşağı salınmasını siyasi baxımdan prioritetə çevirdiyi iddia olunur. Belə yanaşmanın ABŞ-ın İranın nüvə proqramı ilə bağlı əvvəlki sərt mövqeyinə təsir göstərə biləcəyi vurğulanır.

İranın Konstitusiyaya Nəzarət Şurasının və Ekspertlər Məclisinin üzvü Əhməd Xatəmi ABŞ-ın İranın raket imkanlarını məhv edə bilmədiyini bildirib. O, Vaşinqtonun bu məqsədlə həyata keçirdiyi hərbi əməliyyatların uğursuz olduğunu deyib. Xatəminin sözlərinə görə, bu nəticə ABŞ üçün ciddi siyasi və hərbi uğursuzluqdur. O, ABŞ-ın İranı “Daş dövrünə qaytarmaq” istədiyini iddia edib. İranlı din xadimi ABŞ və İsrailin İranın nüvə obyektlərinə hücumlarına baxmayaraq, ölkənin nüvə imkanlarının qorunduğunu bildirib. Xatəmi İranın nüvə imkanlarının ölkə alimlərinə və nüvə sahəsində əldə edilmiş biliklərə əsaslandığını vurğulayıb. Onun açıqlaması Tehran rəhbərliyinin ölkənin hərbi və nüvə potensialının qorunduğu barədə mövqeyini əks etdirir.

Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) baş direktoru Rafael Qrossi İranın nüvə proqramına nəzarət üçün “çox güclü yoxlama sistemi”nin yaradılmasının vacib olduğunu bildirib.ABŞ və Qərb ölkələri uzun illərdir İranın nüvə proqramının silah hazırlamaq potensialına yönələ biləcəyini iddia edir. Tehran isə bu ittihamları rədd edərək nüvə fəaliyyətinin yalnız dinc məqsədlər daşıdığını bildirir.

İran parlamentinin Milli Təhlükəsizlik və Xarici Siyasət Komissiyasının sözçüsü İbrahim Rızai ölkəsinin yenidən hücuma məruz qalacağı təqdirdə uranı 90 faiz zənginləşdirmə variantını nəzərdən keçirə biləcəyini bildirib. Rızai sosial şəbəkə hesabında paylaşdığı açıqlamada bu məsələnin parlamentdə müzakirəyə çıxarıla biləcəyini qeyd edib.

Emmanuel Makron Cənubi Koreyaya səfəri çərçivəsində çıxışı zamanı bildirib ki, İranın nüvə proqramı ilə bağlı problem hərbi yolla həll edilə bilməz.Makron həmçinin Hörmüz boğazı ilə bağlı mümkün hərbi əməliyyat planlarına da münasibət bildirib. O, bu cür təşəbbüsləri “realist olmayan” kimi qiymətləndirərək qeyd edib ki, belə bir əməliyyat həm uzun zaman tələb edər, həm də ciddi təhlükələrlə müşayiət olunar.

İsrail kütləvi informasiya vasitələrinin yaydığı məlumata görə, Amerika Birləşmiş Ştatları İranla müharibənin tamamilə dayandırılması və gərginliyin aradan qaldırılması müqabilində rəsmi Tehrana sərt şərtlər toplusu təqdim edib. Sənəddə İranın nüvə proqramından raket arsenalına, habelə regional fəaliyyətlərinə qədər bir çox strateji məsələlər əks olunub.

İran özünü müqavimət oxu hesab etdiyi üçün Xameneidən sonrakı mərhələnin təsirləri onun coğrafi hüdudlarını aşaraq bütün Yaxın Şərq regionuna nüfuz edir. Bu məqamın həssaslığını anlamaq üçün Xameneinin son otuz altı il ərzində formalaşdırdığı, prioriteti inkişaf deyil, müharibə olan sistemin mahiyyətinə qayıtmaq lazımdır. O, bu sistemi iki əsas sütun üzərində qurmuşdu: proksi (vəkil) milislər vasitəsilə regional genişlənmə və daxili repressiya.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi Almaniya kansleri Fridrix Mertsin son açıqlamalarına sərt reaksiya verib. Nazir Almaniyanın bir vaxtlar Avropanın inkişafının “mühərriki” olduğunu, lakin hazırda “geriləmənin mühərrikinə” çevrildiyini bildirib. İran XİN rəhbəri Almaniya kanslerini siyasi sadəlövhlükdə və məsuliyyətsiz mövqedə ittiham edib. O, 2025-ci ilin iyununda İsrailin zərbələri nəticəsində min nəfərdən çox iranlının həlak olmasını xatırladaraq, həmin dövrdə Mertsin bu hadisələri “sevinc”lə qarşıladığını iddia edib. Əraqçi həmçinin kanslerin İranın guya “bir neçə həftəyə çökməsi” ilə bağlı açıqlamalarını reallıqdan uzaq adlandırıb.

Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan İranın hədəf alınmasının və yeni müharibənin başlanmasının yanlış olduğunu bildirib. Fidan qeyd edib ki, İran regional nizamda mühüm mövqe tuta bilər və bunun üçün mövcud potensialından düzgün istifadə etməlidir. O, iki ay əvvəl İranda rəsmi səfərdə olduğunu xatırladaraq, Tehran rəhbərliyinə regionda etimadın formalaşdırılmasının vacibliyini açıq şəkildə çatdırdığını deyib.