#İsrail və İran münasibətləri

Türkiyənin ticarət naziri Ömər Bolat, regionda baş verən və qlobal təsirləri hiss edilən son hadisələr fonunda Türkiyə-İran sərhədindəki gömrük qapıları ilə bağlı rəsmi açıqlama yayıb. Nazir bildirib ki, Türkiyənin İran ilə olan gömrük məntəqələrindəki vəziyyət gömrük təşkilatı tərəfindən anbaan izlənilir və hərtərəfli qiymətləndirilir. Hazırda Türkiyə-İran sərhədində yerləşən Ağrı - Gürbulak, Van - Kapıköy və Hakkari - Esendere gömrük qapılarında hər hansı fövqəladə vəziyyət yaşanmır. Nazir Bolatın sözlərinə görə, hər üç məntəqədə ticari yüklərin keçidi İran tərəfi ilə koordinasiyalı şəkildə və nəzarət altında fasiləsiz davam etdirilir. Lakin təhlükəsizlik tədbirləri çərçivəsində sözügedən üç gömrük qapısında gündəlik sərnişin keçidləri qarşılıqlı olaraq dayandırılıb.

İranın Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının baş katibi Əli Laricani, Vaşinqtonla müzakirələri yenidən başlatmaq təşəbbüsü ilə çıxış etdiyi barədə iddiaları təkzib edərək, ABŞ ilə heç bir danışıqlar aparmayacaqlarını bəyan edib. Laricani sosial media hesabından etdiyi açıqlamada "Wall Street Journal" (WSJ) qəzetinin onun Oman Sultanlığı vasitəsilə Vaşinqtonla əlaqə qurmağa çalışdığı barədə xəbərinə reaksiya verib. O, bu iddiaları paylaşaraq qısa və kəskin şəkildə "ABŞ-la müzakirə aparmayacağıq" ifadəsini işlədib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp "Fox News" telekanalına verdiyi müsahibədə İranla bağlı son hərbi əməliyyatların gedişatı haqqında mühüm açıqlamalar verib. Tramp bildirib ki, ABŞ və İsrail tərəfindən həyata keçirilən bombardmanlar nəticəsində 48 İranlı lider öldürülüb. Prezident əldə olunan nəticəni böyük uğur adlandıraraq, tək bir zərbə ilə bu qədər rəhbər şəxsin məhv edilməsinin inanılmaz olduğunu və prosesin sürətlə irəlilədiyini vurğulayıb.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp bir az əvvəl dünya gündəmini sarsıdan rəsmi bəyanatla çıxış edib. Tramp Birləşmiş Ştatların İrana qarşı genişmiqyaslı hərbi müdaxiləyə başladığını elan edib. Prezident Tramp çıxışında bu ifadələri işlədib: "Bir az əvvəl İranda genişmiqyaslı döyüş əməliyyatlarına başladıq. Məqsədimiz İran rejimindən gələn qaçılmaz təhdidləri aradan qaldırmaqla Amerika xalqını müdafiə etməkdir." Bu bəyanat ABŞ-ın Orta Şərq siyasətində yeni və birbaşa hərbi toqquşma mərhələsinə keçdiyini rəsmən təsdiqləyir.

İsrail və ABŞ-ın İrana qarşı başlatdığı genişmiqyaslı hərbi əməliyyatlara Tehrandan ilk rəsmi reaksiya gəlib. İran Parlamenti Milli Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri baş verən hücumları şərh edərək qarşı tərəfə sərt xəbərdarlıq ünvanlayıb. İranlı rəsmi bəyanatında bildirib: "Siz elə bir yola qədəm qoydunuz ki, onun sonu sizin əlinizdə olmayacaq." Bu ifadə Tehranın hərbi eskalasiyaya qarşı uzunmüddətli və asimmetrik cavab strategiyasına malik olduğuna, həmçinin müharibənin gedişatını dəyişmək iradəsinə bir işarə kimi qiymətləndirilir.

İranın rəsmi və yerli media resurslarının yaydığı təcili məlumata görə, ölkənin şimal-qərbində yerləşən Təbriz şəhərində güclü partlayış səsləri eşidilib. İlkin məlumatlara görə, partlayışlar şəhərin müxtəlif hissələrində hiss olunub və əhali arasında narahatlığa səbəb olub. Partlayışların dəqiq koordinatları, səbəbləri və hər hansı tələfatın olub-olmaması barədə hələlik rəsmi izahat verilməyib. Təbrizin strateji əhəmiyyətini nəzərə alaraq, hadisə yerinə təhlükəsizlik qüvvələrinin cəlb edildiyi bildirilir.

"Reuters" xəbər agentliyi yüksək rütbəli bir İran rəsmisinə istinadən xəbər verir ki, İsrail və ABŞ-ın birgə həyata keçirdiyi hava zərbələri zamanı paytaxt Tehranın cənub hissəsində yerləşən bir neçə nazirlik binası hədəf alınıb. Mənbənin bildirdiyinə görə, zərbələr dövlət idarəçiliyi və təhlükəsizlik koordinasiyasında mühüm rol oynayan hökumət binalarını vurub. Tehranın cənub rayonlarında baş verən bu partlayışlar dövlət aparatının mülki və hərbi logistika qanadlarını iflic etmək məqsədi daşıyıb. Hazırda zədələnmiş nazirliklərin dəqiq siyahısı və itkilərin miqyası rəsmi orqanlar tərəfindən dəqiqləşdirilir.

İsrail İrana qarşı "qabaqlayıcı zərbə" endirdiyini açıqladı. İranın paytaxtı Tehranda partlayış səslərinin eşidildiyi bildirilir.İsrail müdafiə nazirliyinin verdiyi açıqlamada İran ərazisində ümumilikdə ondan çox hərbi obyektin vurulduğu bildirilib. Hadisə ilə bağlı açıqlama verən İsrailin müdafiə naziri İsrael Kats ölkə daxilində fövqəladə vəziyyət elan edildiyini bəyan edib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ilə Vaşinqtonda keçirdiyi görüşdən sonra İranla bağlı konkret qərar qəbul edilmədiyini bildirib. O qeyd edib ki, Tehranla danışıqlar davam etdiriləcək və mümkün razılaşma variantları araşdırılacaq. Tramp sosial şəbəkədə paylaşımında yazıb ki, “heç bir yekun razılaşma əldə olunmayıb, lakin İranla danışıqların davam etdirilməsində israr etmişəm”. O əlavə edib ki, razılaşma mümkün olarsa, bu üstünlük təşkil edəcək variant olacaq.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, həyata keçirdikləri hava hücumlarından sonra İranın nüvə proqramını yenidən başlatmaq təşəbbüsündə bulunduğunu iddia edib. Tramp, İran ilə cümə günü Omanın paytaxtı Maskatda keçirilməsi gözlənilən görüşlər ərəfəsində "NBC News"a gündəmlə bağlı açıqlamalar verib. İranın ABŞ ordusunun vurduğu nüvə obyektlərinə qayıda bilmədiyini, lakin ölkənin başqa bir nöqtəsində yeni bir nüvə obyekti qurmağı düşündüyünü irəli sürən Tramp: "Bunu öyrəndik və 'Bunu etsəniz, çox ağır nəticələri olar' dedim," — ifadəsini işlədib.

İran İnqilab Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) komandanlığı ölkədə baş verən kütləvi etiraz aksiyalarından sonra Vaşinqtona qarşı ritorikanı sərtləşdirərək, hərbi qüvvələrin "barmağının tətikdə" olduğunu bəyan edib. Bu xəbərdarlıq, ABŞ Prezidenti Donald Trampın Tehranın hələ də danışıqlara maraq göstərdiyini bildirməsi və eyni zamanda bölgəyə nəhəng hərbi donanma göndərməsi fonunda səslənib.