#Müdafiə sənayesi əməkdaşlığı

Türkiyənin Maşın və Kimya Sənayesi (MKE) şirkəti tərəfindən hazırlanan "TOLGA" yaxın hava müdafiə sistemi qlobal silah bazarında asimmetrik təhdidlərə qarşı ən effektiv həll yollarından biri kimi ön plana çıxıb. MKE baş direktoru İlhami Keleşin bildirdiyinə görə, xüsusilə Rusiya-Ukrayna müharibəsindən sonra dronların ucuz və geniş yayılmış hərbi vasitəyə çevrilməsi yaxın hava müdafiəsi ehtiyacını artırıb. "TOLGA" bu boşluğu doldurmaq üçün Türkiyənin "Polad Qübbə" (Çelik Kubbe) hava hücumundan müdafiə layihəsinin alt seqmentini, yəni çox alçaq hündürlükdəki təhdidləri zərərsizləşdirmək üçün dizayn edilib.

Belçikanın müdafiə naziri Teo Franken Brüsseldə keçirilən Avropa Müdafiə Sərgisi və Konfransı (BEDEX) çərçivəsində Türkiyənin ASELSAN şirkətinin stendini ziyarət edib. Nazir Franken Türkiyənin müdafiə sənayesi sahəsindəki nailiyyətlərini yüksək qiymətləndirərək bildirib ki, Türkiyə böyük və güclü bir ölkə olmaqla yanaşı, həm də qüdrətli orduya və zəngin hərbi təcrübəyə malikdir. O, Belçikanın müəyyən imkanlara sahib olmasına baxmayaraq, Türkiyənin bu sahədəki geniş təcrübəsindən öyrənilməli olan bir çox məqamların olduğunu vurğulayıb.

Türk müdafiə sənayesinin ən mühüm layihələrindən sayılan KAAN qırıcı təyyarəsi və GÖKBEY helikopteri Səudiyyə Ərəbistanının diqqət mərkəzindədir. Masadakı ən maraqlı variantlardan biri hər iki platformanın Səudiyyə Ərəbistanında istehsalı üçün orada xüsusi istehsal xəttinin qurulmasıdır. Türkiyə ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında son dövrlərdə sürətlənən hərbi əməkdaşlığın TUSAŞ-ın vasitəçiliyi ilə daha yüksək səviyyəyə qalxacağı gözlənilir.

Türkiyənin milli jet təyyarəsi HÜRJET, Ərzurumda sıfırın altında 21 dərəcəyə qədər düşən dondurucu soyuq və ağır qış şəraitində keçirilən yer və yüksək irtifa performans testi fəaliyyətlərini uğurla tamamlayıb. Türkiyə Müdafiə Sənayesi Başçılığı koordinasiyasında Türk Hava və Kosmos Sənayesi (TUSAŞ) tərəfindən hazırlanmış HÜRJET-in iki prototipi testlər üçün Ərzuruma yönəldilmişdi.

Türk müdafiə sənayesinin aparıcı şirkətlərindən olan ASELSAN son dövrlərdə əldə etdiyi ixrac nailiyyətləri ilə bu ili rekord göstəricilərlə başa vurmağa hazırlaşır. Dünyanın ən nüfuzlu müdafiə sənayesi reytinqlərindən biri sayılan “Defense News Top 100” siyahısında 42-ci yerdə qərarlaşan ASELSAN ilk 30-luğa daxil olmaq məqsədilə fəaliyyətini davam etdirir. Bu hədəfə çatmaqda yüksək əlavə dəyər yaradan ixrac mühüm rol oynayır.

Türkiyə, Müdafiə Sənayesi İcra Komitəsinin qərarları çərçivəsində Çelik Kubbe hava müdafiə sistemini inventarına əlavə edib. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan layihənin uğurla həyata keçirildiyini və sistemin artıq istifadəyə verildiyini açıqlayıb. Ərdoğan bildirib ki, Müdafiə Sənayesi İcra Komitəsi çərçivəsində başlayan layihələrin nəticələri bir-bir toplanır və Çelik Kubbe də bu müvəffəqiyyətlərin nümunəsidir. Sistem, ölkənin strateji hava müdafiəsini gücləndirəcək və həm Türkiyənin, həm də müttəfiqlərinin təhlükəsizliyinə dəstək olacaq.

Türkiyə Prezidenti yanında Müdafiə Sənayesi Başçısı (SSB) Haluk Görgün bildirib ki, Türkiyənin müdafiə və aviasiya sənayesi ixracı bu il 8,5 milyard dollara çatıb. İstanbul Sənaye Palatası (İSO) və SAHA İstanbul tərəfindən təşkil olunan və Türkiyənin milli və yerli müdafiə sənayesinə töhfə verməyi hədəfləyən “Müdafiə Sənayesi Görüşləri” tədbiri bu il yeddinci dəfə keçirilib. Zirvədə sektorun müxtəlif sahələrindən nümayəndələr iştirak edib.

Türkiyə və Macarıstanın aparıcı müdafiə sənayesi şirkətləri yeni anlaşmalarla əməkdaşlıqlarını daha da möhkəmləndirib. Macarıstan Baş Naziri Viktor Orbanın Türkiyə səfəri çərçivəsində iki ölkə arasında genişmiqyaslı müdafiə sənayesi çərçivə anlaşması imzalanıb. Paralel olaraq, 4iG Uzay və Müdafiə Texnologiyaları (4iG SDT) ilə ASELSAN və Nurol Makina arasında iki yeni anlaşma əldə edilib.

​Görgün, “Bu gün Türkiyə idxal sistemlərinin istifadəçisindən öz yerli sistemlərini dizayn edən, istehsal edən və ixrac edən bir oyunçuya çevrilib,” – deyə bildirib. O, Türkiyənin Qurtuluş Savaşı ruhu ilə bugünkü yüksək texnologiya nailiyyətləri arasında əlaqə olduğunu qeyd edərək, müdafiə sənayesinin iqtisadi, hərbi və diplomatik gücə çevrildiyini vurğulayıb. Görgün, 3,500-dən çox şirkət və 100,000-ə yaxın işçinin dəstəyi ilə yerli istehsal nisbətinin 83%-ə çatdığını, 2024-cü ildə isə ixracatın 29% artaraq 7.1 milyard dollara yüksəldiyini açıqlayıb.

Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın iştirak etdiyi mərasimdə Polad Günbəzin təslimatı ilə yanaşı, ASELSAN-ın istehsal gücünü 40% artıracaq 14 yeni obyektin açılışı keçirilib. Ankaranın Oğulbey Texnologiya Bazasının təməlqoyma mərasimi də həmin tarixi gündə reallaşdırılıb. Təslimatın ümumi dəyəri 460 milyon dolları keçib. X platformasında yayılan məlumatlar, Polad Günbəzin Türkiyənin müdafiə qabiliyyətini yeni səviyyəyə qaldırdığını vurğulayır. Mərasim Bayraktar Akıncı PUA-ya inteqrasiya edilmiş ASELFLİR-600 Milli Kamera Sistemi ilə real vaxtda çəkilib.

Müdafiə qabiliyyətimiz Türkiyənin təhlükəsizliyi üçün əsas amildir. Bu sözləri Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan ASELSAN-ın Gölbaşı kompleksində keçirilən tədbirdə çıxış edərkən deyib. “Son illər hava hücumundan müdafiə sistemlərinin nə qədər önəmli olduğunu görürük. Öz müdafiə sistemini inkişaf etdirməyən heç bir ölkə gələcəyinə inamla baxa bilməz. Müdafiə qabiliyyətimiz ölkənin təhlükəsizliyi üçün əsas faktordur” – deyə, o vurğulayıb.

Təlimdə T129 ATAK helikopterləri ilə yanaşı, İngiltərənin M777 haubitsaları, ABŞ-ın FGM-148 Javelin tank əleyhinə sistemləri və müxtəlif zirehli texnikalar nümayiş etdirilib. Təlim, Cənubi Çin dənizi, Tayvan boğazı və Qərbi Filippin dənizində artan gərginlik fonunda, Kanberra və Manilanın Hind-Sakit Okean regionunda müdafiə əməkdaşlığını gücləndirmək səylərinin bir hissəsidir. X platformasında yayılan fikirlər, T129 ATAK helikopterlərinin təlimdəki uğurlu performansının Türkiyənin müdafiə sənayesinin regiondakı nüfuzunu artırdığını vurğulayır.