ABŞ Prezidenti Donald Tramp bu gün Ağ Evdə Yaponiyanın Baş naziri Sanai Takaiçi ilə keçirdiyi birgə mətbuat konfransında İranla müharibənin gedişatı və Vaşinqtonun gələcək addımları barədə strateji açıqlamalar verib. Prezident ABŞ-ın İrana quru qoşunları yeritməyəcəyini və İsrailin neft infrastrukturunu hədəf almayacağını bəyan edib.

Siyasətdə, tarixdə olduğu kimi, simalar asanlıqla yox olmur. Ali rəhbər Əli Xameneinin fiziki yoxluğu onun onilliklər ərzində formalaşdırdığı siyasi və ideoloji irsin dərhal silinməsi demək deyil. Bu irs İran sisteminin strukturunda, eləcə də rejimin daxili və xarici siyasətində yaşamağa davam edir. Hazırda bu kölgənin altında atasının varisi kimi Müctəba Xamenei boy göstərir.

İran siyasi sisteminin ən nüfuzlu simalarından biri olan Əli Laricani ölkənin bir çox strateji və siyasi qərarlarında mühüm rol oynayıb. O, 2025-ci ilin avqust ayında İran Milli Təhlükəsizlik Ali Şurasının baş katibi vəzifəsinə gətirilib.

İsrail knessetinin sədri Amir Ohana İranın yeni ali rəhbəri Müctəba Xameneini sui-qəsdlə hədələyib. Müctəba Xamenei bu vəzifəyə fevralın 28-də Tehranın İsrail və ABŞ tərəfindən hücuma məruz qalması nəticəsində həlak olan atası Əli Xameneinin xələfi kimi gəlib.

ABŞ və İsrailin hava hücumları nəticəsində həlak olan İranın ali rəhbəri Ayetullah Əli Xameneyi üçün paytaxt Tehranda üç gün davam edəcək dəfn mərasimi təşkil olunacaq. İranın rəsmi xəbər agentliyi IRNA-nın məlumatına görə, İslami Təbliğat Şurasının rəhbəri Möhsün Mahmudi mərasimin detalları barədə məlumat verib. Mahmudi bildirib ki, ölkə rəhbəri ilə vida mərasimi bu gecə Tehrandakı İmam Xomeyni məscidində başlayacaq. Rəsmi şəxsin sözlərinə görə, xalqın ali rəhbərlə vidalaşması üçün nəzərdə tutulan tədbirlər ardıcıl olaraq üç gün ərzində davam edəcək.

İranın ali rəhbəri Əli Xameneyinin tərəfdarları ilə İraq və ABŞ-ın maraqları arasında gərgin keçən İraq gecəsindən (bazar günü - bazar ertəsi gecəsi) sonra tərəflər şoku geridə qoyaraq qisas naminə atılan addımları bir qədər səngidiblər. Bazar ertəsinin gəlişi ilə belə görünür ki, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) ilə əlaqələr bərpa olunana qədər "fraksiyaların reallığına" qayıtmaq və hamısı əlçatan olmaya biləcək "hədəflər bankı"nı daxil edən potensial uzunmüddətli müharibə planı hazırlamaq qərarı verilib.

İranın ali rəhbəri Ayətullah Əli Xamenei ölkədə davam edən etiraz aksiyalarına münasibət bildirərək ABŞ Prezidenti Donald Trampın açıqlamalarını sərt şəkildə tənqid edib. 86 yaşlı İran lideri çıxışında bildirib ki, Vaşinqton Tehran üzərində təzyiq dili ilə danışmamalıdır və ABŞ rəhbərliyi əvvəlcə öz daxili problemlərinə fokuslanmalıdır.

İranda etiraz dalğası Şərqi Azərbaycandakı qəsəbələr də daxil olmaqla 25 şəhərə yayılıb. Ölkənin qərb və cənub-qərbindəki əyalətlərdə etirazçılarla polis arasında qanlı toqquşmalar baş verib. İranın 31 əyalətindən 22-si hazırda aktiv etirazlarla əhatə olunub. Hələlik məlum olmayan səbəblərdən Tehranın qərbindəki İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Bəsic Meqdad bazasında güclü partlayış baş verib. Hadisələri şərh edən Ali Lider Əli Xamenei etirazçıların tələblərini "ədalətli" elan etdi. Lakin Rəhbər vurğuladı ki, "üsyançılar öz yerlərinə qoyulmalıdır".

İran lideri Əli Xamenei, ABŞ ordusunun İranlı gənclərin cəsarəti və fədakarlığı qarşısında məğlub olduğunu iddia etdi. İran lideri Əli Xamenei, Avropadakı İslam Tələbə Cəmiyyətləri Birliyinin illik toplantısı üçün rəsmi internet səhifəsində mesaj yayımladı. İran lideri mesajında, "ABŞ ordusunun və onun bu bölgədəki uzantısının ağır hücumu, İranlı gənclərin cəsarəti və fədakarlığı qarşısında məğlub oldu." ifadəsini istifadə etdi. Ölkəsinin hücuma uğramasının və sanksiyalarla üzləşməsinin tək səbəbinin nüvə məsələsi olmadığını iddia edən Xamenei, əsas problemin İranın "istilaçı dövlətlərə qarşı mübarizəsi" olduğunu vurğuladı.

İran Xarici Əlaqələr üzrə Strateji Şura rəhbəri və ölkə lideri Əli Xameneinin baş müşaviri Kamal Xarazi bildirib ki, Tehran “bərabər status və qarşılıqlı hörmət” şərtilə ABŞ-la danışıqlara başlaya bilər. ABŞ mərkəzli CNN-ə danışan Xarazi, İran–ABŞ münasibətləri ilə bağlı sualları cavablandırıb. “Əgər qarşılıqlı hörmət və bərabərlik əsasında, mövzu və danışıqların çərçivəsi əvvəlcədən müəyyən olunarsa, biz buna – ABŞ-la danışıqlara – hazırıq.” - deyə Xarazi qeyd edib.

İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bəyan edib ki, Vaşinqton öz “tamahkar və təkəbbürlü siyasətindən” imtina etmədikcə Tehran ABŞ-la danışıqlara qayıtmayacaq. Rəsmi İSNA agentliyinin xəbərinə görə, Əraqçi jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, “ABŞ-lı tərəflə əvvəlki dövrlərdə aparılan danışıqlar, o cümlədən Nyu-Yorkda baş tutan görüşlər, Vaşinqtonun həddindən artıq tələbləri və qeyri-real iddiaları səbəbindən dayandırılıb”.

İranın ali dini lideri Ayətullah Əli Xamenei ABŞ Prezidenti Donald Trampın “İranın nüvə obyektlərinin bombalanaraq məhv edildiyi” iddiasını “xülya” adlandırıb və Vaşinqtonun yeni danışıqlar təklifini qəti şəkildə rədd etdiyini bildirib. Bu haqda Xamenei 43 günlük fasilədən sonra ilk ictimai çıxışında deyib. “ABŞ prezidenti lovğalanaraq deyir ki, biz İranın nüvə sənayesini bombaladıq və məhv etdik. Yaxşı, qoy o, bu xəyalla yaşasın!”-deyə o bildirib.