#ABŞ–İran münasibətləri

Amerika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti Donald Tramp İranla davam edən gərginlik fonunda hər hansı bir təzyiq altında olmadığını və zamanın Tehran rəhbərliyinin əleyhinə işlədiyini vurğulayıb. Çatışmaları dərhal bitirmək yönündəki gözləntiləri rədd edən Tramp bu prosesdə özünü ən rahat və qətiyyətli tərəf kimi təqdim edib. O İranın hərbi baxımdan ağır zərbələr aldığını iddia edərək Tehranın dəniz və hava qüvvələrinin demək olar ki tamamilə sıradan çıxarıldığını irəli sürüb.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatlarının qlobal təsirləri ilə bağlı təcili xəbərdarlıq yayıb. BMT İnkişaf Proqramının rəhbəri Aleksandr De Kroo hərbi münaqişələr səbəbindən Hörmüz boğazında yaşanan tıkanıklığın qlobal miqyasda ağır insani nəticələr doğuracağını vurğulayıb. O qeyd edib ki ticarət axınının dayanması nəticəsində gübrə və yanacaq tədarük zəncirlərinin qırılması dünya miqyasında kənd təsərrüfatı istehsalına birbaşa zərbə vurur. De Kroo müharibə bu gün dayansa belə yaşanan dağıntıların otuz milyondan çox insanı yoxsulluq həddindən aşağı itələyəcəyini bildirib.

Suriya rəsmiləri ABŞ-İsrail və İran arasındakı münaqişə səbəbindən bir neçə həftəlik fasilədən sonra mayın birindən etibarən Doha və Ciddədən Dəməşq Beynəlxalq Hava Limanına uçuşların bərpa ediləcəyini elan ediblər. Suriya Mülki Aviasiya və Hava Nəqliyyatı Baş İdarəsinin verdiyi məlumata görə "Qatar Airways" Dohadan Dəməşqə hər gün müntəzəm reyslər həyata keçirəcək. Eyni zamanda Səudiyyə Ərəbistanının "Flynas" aviaşirkəti də gələn həftənin cümə günündən etibarən Ciddədən Suriyanın paytaxtına həftədə üç uçuş reallaşdıracağını təsdiqləyib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp "MS Now" şəbəkəsinə verdiyi bəyanatda İrandakı son vəziyyəti qiymətləndirib.Prezident Tramp bildirib ki, Amerika Birləşmiş Ştatları və İsrailin İrandakı hərbi kampaniyası rejimi tam bir xaos vəziyyətinə salıb. Onun sözlərinə görə, həyata keçirilən əməliyyatlar nəticəsində üç idarəetmə səviyyəsi və onlara yaxın olan bütün şəxslər sıradan çıxarıldığı üçün İrandakı rəhbərlik hazırda qeyri-müəyyən və dumanlı bir vəziyyətdədir.

İranın Məhkəmə Hakimiyyətinin rəhbəri Qulamhüseyn Möhsüni Ejei ABŞ Prezidenti Donald Trampın Hörmüz boğazı ilə bağlı bəyanatlarına kəskin reaksiya verib. Ejei sosial media hesabından etdiyi açıqlamada Amerika ordusunun bu stratejik su yoluna yaxınlaşmağa cəsarət edə bilməyəcəyini iddia edib. O İran ordusunun bölgədəki varlığını yüksək qiymətləndirərək dünən boğazda qayda pozuntusuna yol verən üç gəmiyə qarşı hüquqi tədbirlərin görüldüyünü bildirib.

İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqayi Tehran rəhbərliyinin Amerika Birləşmiş Ştatları ilə keçirilməsi planlaşdırılan ikinci raund danışıqlara qatılmaq üçün hələlik qəti bir qərar qəbul etmədiyini açıqlayıb. Bəqayi mövzu ilə bağlı verdiyi bəyanatda hazırda müzakirə mərhələsinin davam etdiyini vurğulayıb.

İslamabadda keçiriləcəyi bildirilən lakin dəqiq vaxtı hələlik məlum olmayan ikinci raund danışıqlar ərəfəsində Vaşinqtonda gərgin saatlar yaşanır. ABŞ mediasında yayılan və Ağ Ev rəsmilərinə istinad edilən xəbərlərə görə vitse prezident Cey Di Vens bu səhər Prezident Donald Trampın rəhbərliyi ilə keçirilən siyasi toplantıda iştirak edib.

Hörmüz boğazına doğru irəliləyən bəzi quru yük gəmiləri və tankerlərin geri döndüyü müşahidə olunur. İran Milli Təhlükəsizlik Yüksək Şurası boğazdakı vəziyyət və ABŞ ilə aparılan danışıqlar prosesinə dair bəyanat yayaraq bildirib ki, Birləşmiş Ştatların dəniz blokadası tətbiq edərək gəmilərin keçidinə mane olması "atəşkəs pozuntusu" hesab ediləcək. Tehran həmçinin vurğulayıb ki, ABŞ-ın bu addımlarına cavab olaraq İran boğazın "şərtli və məhdud" şəkildə açılmasını əngəlləyəcək.

Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri Şahzadə Feysəl bin Fərhan şənbə günü Antalyada türkiyəli həmkarı Hakan Fidan, Pakistanın Baş nazirinin müavini və xarici işlər naziri Məhəmməd İshaq Dar və Misirin xarici işlər naziri Bədr Abdelatti ilə dördtərəfli görüşdə iştirak edib. Beşinci Antalya Diplomasi Forumu çərçivəsində keçirilən bu görüş regionda artan gərginliyin azaldılmasına yönəlmiş diplomatik səylərin tərkib hissəsidir.

Malta bayrağı altında üzən "Celestyal Discovery" kruiz gəmisi 47 gün Dubay limanında qaldıqdan sonra Hörmüz boğazından keçən ilk sərnişin gəmisi olub. Gəmilərin real vaxt rejimində izlənilməsini təmin edən "MarineTraffic" şirkətinin məlumatlarına görə, ABŞ/İsrail-İran müharibəsinin fevralın 28-də başlamasından sonra, martın əvvəlində Dubay limanına yan alan "Celestyal Discovery" 47 gün ərzində burada gözləyib.