ABŞ ordusu Hörmüz boğazı ətrafında tətbiq olunan dəniz məhdudiyyətləri çərçivəsində 100-dən çox ticarət gəmisinin istiqamətinin dəyişdirildiyini açıqlayıb. Dünyanın ən mühüm enerji və ticarət marşrutlarından biri hesab olunan Hörmüz boğazında vəziyyət qlobal bazarlarda narahatlıq yaradarkən, mümkün sülh razılaşması ilə bağlı yeni detallar da gündəmə gəlib.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın İranla müharibənin dayandırılmasına yönəlmiş danışıqların həlledici mərhələyə çatdığı bir dövrdə yüksək səviyyəli görüş keçirəcəyi bildirilir. Ağ Evdə baş tutacaq kabinet iclasında əsas diqqətin İranla mümkün razılaşma və onun siyasi nəticələrinə yönələcəyi gözlənilir. Müzakirələr həm xarici siyasət, həm də ABŞ daxilində siyasi proseslər baxımından mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir.

Körfəz ölkələri arasında regional təhlükəsizlik və diplomatik proseslərlə bağlı yüksək səviyyəli təmaslar davam edir. Qətər rəsmiləri Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Səudiyyə Ərəbistanı nümayəndələri ilə keçirilən telefon danışığında ikitərəfli münasibətləri və ABŞ–İran arasında davam edən diplomatik təşəbbüsləri müzakirə ediblər. Görüşlər zamanı Pakistanın vasitəçiliyi ilə aparılan sülh səylərinə diqqət yetirilib və regionda gərginliyin yenidən artmasının qarşısını ala biləcək uzunmüddətli razılaşmanın əldə edilməsinin vacibliyi vurğulanıb.

Qətər və Misir rəsmiləri regionda artan gərginlik fonunda diplomatik təşəbbüsləri və vasitəçilik səylərini müzakirə ediblər. Telefon danışığı zamanı ABŞ–İran qarşıdurması ətrafında yaranmış vəziyyət, Pakistanın vasitəçilik təşəbbüsləri və mümkün həll yolları diqqət mərkəzində olub. Tərəflər böhranların hərbi deyil, dialoq və siyasi həll yolları ilə aradan qaldırılmasının vacibliyini vurğulayaraq, regionda gərginliyin yenidən alovlanmasının qarşısını alacaq uzunmüddətli və dayanıqlı razılaşmanın əldə edilməsinin zəruriliyini qeyd ediblər.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranla bağlı prosesin hazırda iki mümkün istiqamət arasında olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Vaşinqton və Tehran ya diplomatik razılaşmaya daha da yaxınlaşacaq, ya da gərginlik yenidən yüksələ bilər. Tramp tərəflər arasında müəyyən irəliləyiş olduğunu qeyd edib və yaxın günlərin danışıqların gələcək taleyi baxımından həlledici ola biləcəyini vurğulayıb.

İran Xarici İşlər Naziri Abbas Əraqçi, Norveçin Xarici İşlər Nazirinin müavini Andreas Motzfeldt Kraviklə keçirdiyi görüşdə, ABŞ-ın tələblərinin maksimalist olması, təhdidkar ritorikası və səmimiyyətsizliyinin müharibənin sona çatması və hər hansı bir razılaşmaya varılmasının qarşısında duran əsas maneə olduğunu bildirib.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio İrana qarşı həyata keçirilən “Epik Qəzəb” adlı hərbi əməliyyatın başa çatdığını bildirib. Bildirilib ki, ABŞ yaxın günlərdə BMT Təhlükəsizlik Şurasına yeni qətnamə layihəsi təqdim edəcək. Layihə Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin təmin olunmasını və İranın hücum fəaliyyətlərinin dayandırılmasını nəzərdə tutur.

"Wall Street Journal" qəzetinin İranın Əmək və Sosial Rifah Nazirliyinin yüksək rütbəli rəsmisinə istinadən yaydığı məlumata görə, davam edən hərbi əməliyyatlar ölkənin əmək bazarında fəlakətli vəziyyət yaradıb. İlkin rəsmi qiymətləndirmələrə görə, müharibənin başlanmasından bəri 2 milyona yaxın iranlı gəlir mənbəyini itirib.

Son 72 saat ərzində aparılan peyk müşahidələrinə görə, İrana məxsus 52 gəmi ABŞ ordusunun yaratdığı dəniz blokadası xəttini keçərək hərəkət edib. Fars Xəbər Agentliyinin dünən gecə yerel saatla 22:00-a qədər olan məlumatlarına istinadən bildirdiyinə görə, bu gəmilərdən 31-i neft tankeri, 21-i isə müxtəlif yük gəmiləridir. Eyni zamanda, strateji Hörmüz boğazından keçən cəmi 30 gəmidən 11-nin (6 neft tankeri və 5 yük gəmisinin) birbaşa İrana aid olduğu qeydə alınıb.

28 aprel 2026-cı ildə Bişkekdə keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının iclasında iştirak edən İranın Müdafiə nazirinin müavini Rza Təlayi Nik beynəlxalq münasibətlərdə güc balansının dəyişdiyini bəyan edib. O, ABŞ-ın dünya siyasətini təkbaşına diktə etmək qabiliyyətini itirdiyini və Vaşinqtonun qeyri-qanuni tələblərindən vaz keçmək məcburiyyətində olduğunu vurğulayıb.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş Hörmüz boğazındakı gəmi hərəkətinin məhdudlaşdırılmasının qlobal qida böhranını tətikləyə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edərək, dünya iqtisadiyyatının "nəfəs alması" üçün boğazın dərhal açılmasına çağırıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasındakı çıxışı zamanı o bildirib ki, dəniz yollarının təhlükəsizliyi hazırda beynəlxalq nizam üçün ciddi bir sınağa çevrilib.

Almaniya Kansleri Fridrix Mers bazar ertəsi etdiyi çıxışda ABŞ-ın İrana qarşı apardığı siyasəti və diplomatik gedişatı kəskin şəkildə tənqid edərək, Vaşinqtonun Tehran tərəfindən "alçaldıldığını" bildirib. Mers vurğulayıb ki, İran rəhbərliyi, xüsusilə də İnqilab Keşikçiləri Korpusu amerikalı rəsmiləri nəticəsiz danışıqlar üçün Pakistana qədər gətirtmək və sonra onları əliboş geri göndərməklə bütöv bir milləti rəzil edir.