Ərəb dünyası yüzilliklər boyu qlobal güclərin maraq toqquşmalarına, milli istiqlal mübarizələrinə və regional ittifaqların yaranmasına meydan olmuşdur. 30 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika xalqlarının taleyində silinməz izlər qoyan hərbi-siyasi hadisələrlə zəngindir. Bu təqvim günündə müstəmləkə sərhədlərinin formalaşdırılmasından tutmuş beynəlxalq təşkilatların strateji atəşkəs qərarlarına qədər mühüm addımlar atılmışdır. Eyni zamanda hərbi toqquşmalar, siyasi təxliyələr və dövlətlərarası sərhəd sazişləri məhz bu tarixdə dönüş nöqtələri yaşamışdır. Fərqli tarixi dövrlərdə cərəyan edən proseslər ərəb coğrafiyasının bu günkü idarəetmə və təhlükəsizlik arxitekturasına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmişdir. Təqdim olunan xronologiya 30 avqustda ərəb dövlətlərində qeydə alınmış ən mühüm 20 tarixi hadisəni ardıcıllıqla əhatə edir.

Misir və İtaliyanın xarici işlər nazirləri arasında telefon danışığı keçirilib. Bədr Əbdülati və Antonio Tayani Yaxın Şərqdəki son hadisələri müzakirə ediblər. Tərəflər regional gərginliyin azaldılmasının vacibliyini vurğulayıblar. Nazirlər vəziyyətin daha da kəskinləşməsinin qarşısının alınmasına çağırıblar. Regional təhlükəsizliyin qorunması əsas məsələlərdən biri kimi göstərilib. Dəniz yollarında təhlükəsizliyin təmin edilməsinin əhəmiyyəti xüsusi vurğulanıb. Misir və İtaliya gəmilərin sərbəst hərəkətinin qorunmasını vacib hesab edir. Danışıq bölgədə diplomatik səylərin intensivləşdiyi bir vaxtda baş tutub.

Qətər və Türkiyənin xarici işlər nazirləri arasında telefon danışığı keçirilib. Tərəflər Yaxın Şərqdə gərginliyin azaldılması yollarını müzakirə ediblər. Danışıq zamanı regional təhlükəsizlik və sabitliyin gücləndirilməsi məsələlərinə toxunulub. İki ölkə arasında əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsi imkanları nəzərdən keçirilib. Qətər bütün diplomatik səylərə dəstəyini bir daha ifadə edib. Doha dəniz yollarında sərbəst hərəkətin təmin olunmasının vacibliyini vurğulayıb. Qətər bölgədə davamlı sülhə gətirib çıxaracaq razılaşmanın əldə edilməsinin tərəfdarı olduğunu bildirib. Tərəflər regional sabitliyin təmin olunması istiqamətində birgə səylərin əhəmiyyətini qeyd ediblər.

İran parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf yeni regional razılaşmaların Yaxın Şərqdə yeni mərhələnin başlanğıcı ola biləcəyini bildirib. O, müsəlman qonşu dövlətləri xarici qüvvələr əvəzinə öz imkanlarına arxalanmağa çağırıb. Qalibaf bölgə ölkələrinin rəqabət əvəzinə əməkdaşlıq və qardaşlıq yolunu seçməsinin vacibliyini vurğulayıb. Onun fikrincə, son hadisələr xarici qüvvələrin bölgədə davamlı təhlükəsizlik yarada bilmədiyini göstərib. İran rəsmisi xarici hərbi mövcudluğa əsaslanan təhlükəsizlik sistemini kövrək və asılı hesab edir. O, bölgə dövlətlərinin qarşılıqlı əməkdaşlığına əsaslanan təhlükəsizliyin daha davamlı ola biləcəyini bildirib. Qalibaf İranda şiə-sünni birliyinin sadəcə şüar olmadığını da vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, dini birlik İranın milli gücü, təhlükəsizliyi və inkişafının əsas dayaqlarından biridir.

İraqın Kürdüstan bölgəsində neft hasilatı pilotsuz uçuş aparatı hücumlarından sonra bərpa edilib. Bölgədə gündəlik hasilat hazırda 220-230 min barel səviyyəsindədir. Hasilat neft şirkətlərinin fəaliyyətlərini yenidən bərpa etməsindən sonra yüksəlib. Şirkətlərin işindəki fasilələr ABŞ və İsrailin İranla müharibəsi dövründə həyata keçirilən hücumlarla əlaqələndirilir. Təhlükəsizlik problemləri bəzi şirkətlərin fəaliyyətlərini müvəqqəti dayandırmasına səbəb olmuşdu. Hazırda neft sektorunda fəaliyyətin tədricən normallaşdığı bildirilir. Bununla belə, hücumların hansı tərəf tərəfindən həyata keçirildiyi açıqlanmayıb. Bölgədə təhlükəsizlik vəziyyətinin neft hasilatına gələcək təsiri hələ də əsas məsələlərdən biri olaraq qalır.

Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal geosiyasətin mərkəzində yer alaraq həlledici hərbi toqquşmalara, diplomatik sammitlərə və ictimai-siyasi silkələnmələrə səhnə olmuşdur. 29 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika regionunda regional qüvvələr balansını formalaşdıran mühüm hadisələrlə yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə pan-ərəb həmrəyliyinin ən sərt bəyannamələrindən tutmuş suveren dövlətlərin təhlükəsizlik strukturlarının yenidən qurulmasına qədər taleyüklü addımlar atılmışdır.

ABŞ senatoru Adam Şiff Tramp administrasiyasının İranla apardığı müharibəni tənqid edib. Onun sözlərinə görə, altı ay davam edən qarşıdurmanın aydın strategiyası yoxdur. Senator müharibənin nə vaxt başa çatacağının da görünmədiyini bildirib. Şiff qarşıdurmanın amerikalılar üçün xərcləri artırdığını vurğulayıb. O, ABŞ hərbçilərinin uzun müddətdir ailələrindən uzaqda qalmasına diqqət çəkib. Demokrat senator müharibənin dayandırılmasını və ABŞ qüvvələrinin geri qaytarılmasını tələb edib. Açıqlama noyabrda keçiriləcək aralıq seçkilər ərəfəsində verilib. İran müharibəsinin nəticələrinin seçki mübarizəsinin əsas mövzularından birinə çevriləcəyi gözlənilir.

ABŞ Yaxın Şərqdə son onilliklərin ən böyük hərbi qüvvə cəmləşmələrindən birini həyata keçirib. Bölgədə 50 mindən çox ABŞ hərbçisinin və 20 hərbi gəminin yerləşdirildiyi bildirilir. ABŞ rəsmiləri hərbi qüvvələrin yerləşdirilməsinin mütəmadi qiymətləndirildiyini açıqlayıblar. Bununla belə, yaxın zamanda ABŞ-nin bölgədəki hərbi mövcudluğunda ciddi dəyişiklik gözlənilmir. Vaşinqton Yaxın Şərqə əlavə təyyarədaşıyan gəmi, hərbi təyyarələr və silah-sursat göndərib. Donald Tramp İranın nüvə və ballistik raket imkanlarının məhv edilməsini əsas məqsədlər sırasında göstərib. ABŞ Prezidenti İranın hərbi dəniz qüvvələrinin demək olar ki, tamamilə sıradan çıxarıldığını və raket imkanlarının təxminən 90 faizinin məhv edildiyini iddia edir. Tramp eyni zamanda İrana qarşı hərbi gücdən yenidən istifadə imkanının gündəmdə qalacağını bildirib.

BMT-nin Livandakı Müvəqqəti Qüvvələri Livanın cənubunda təhlükəsizlik vəziyyətinin kövrək olaraq qaldığını bildirib. Avqustun 21-dən 27-dək bölgədə 1030 mərminin uçuş istiqaməti qeydə alınıb. Bu göstərici gündə orta hesabla 147 mərmi uçuşuna bərabərdir. Qurum ilin əvvəlki dövrü ilə müqayisədə zorakılığın azaldığını qeyd edib. Buna baxmayaraq, mülki əhali qarşıdurmaların ağır nəticələri ilə üzləşməkdə davam edir. Yaşayış evlərinə və mühüm infrastruktur obyektlərinə ziyan dəydiyi bildirilir. Yerli icmalar dağıntılardan sonra normal həyata qayıtmaqda çətinlik çəkirlər. BMT qüvvələri gərginliyin yenidən artmasının qarşısını almaq üçün tərəflərlə işi davam etdirdiyini açıqlayıb.

Ərəb dünyası əsrlər boyu qlobal güclərin toqquşma meydanı, milli istiqlaliyyət mübarizələri və böyük siyasi transformasiyaların mərkəzi olmuşdur. 28 avqust tarixi də Yaxın Şərq və Şimali Afrika coğrafiyasında strateji əhəmiyyət kəsb edən mühüm qərarlarla yadda qalmışdır. Bu təqvim günündə xarici protektoratların təsis edilməsindən tutmuş regional təhlükəsizliyi hədəfləyən çoxtərəfli beynəlxalq sammitlərə qədər mühüm addımlar atılmışdır. Eyni zamanda hərbi toqquşmalar, atəşkəs razılaşmaları və dövlət rəhbərlərinin taleyüklü siyasi bəyanatları məhz bu tarixdə qeydə alınmışdır. Fərqli tarixi mərhələlərdə yaşanan proseslər ərəb xalqlarının ictimai-siyasi inkişafına birbaşa təsir göstərərək müasir geosiyasi mənzərəni formalaşdırmışdır. Təqdim olunan xronologiya 28 avqustda ərəb ölkələri tarixində baş vermiş ən əhəmiyyətli 20 hadisəni ardıcıllıqla təqdim edir.

Livanın cənubunda vəziyyət kövrək və təhlükəli olaraq qalır. Son günlər zorakılığın müəyyən qədər azalmasına baxmayaraq, İsrail ordusunun hücumları yenidən güclənib. İsrail qüvvələri Nəbatiyyə vilayətindəki Ərəb Səlim qəsəbəsinin yaşayış ərazisinə zərbə endirib. İlkin məlumatlara görə, hücum nəticəsində azı bir qadın həlak olub. İsrail ordusu zərbəni Hizbullahın Əli Tahir yüksəkliklərindəki qüvvələrinə pilotsuz uçuş aparatları göndərməsinə cavab kimi təqdim edir. Əli Tahir Nəbatiyyəyə nəzarət baxımından strateji əhəmiyyət daşıyan ərazi hesab olunur. İsrailin Hizbullah qüvvələrinin həmin ərazidən çıxmasını istədiyi bildirilir. Bölgədə hərbi təzyiqin artması qarşıdurmanın daha da genişlənə biləcəyi ilə bağlı narahatlığı gücləndirir.

Suriyada YPG/SDQ-nin silahlı qüvvələrini ləğv edərək Suriya ordusuna inteqrasiya qərarı İsrail mətbuatında Türkiyə üçün böyük diplomatik və hərbi uğur kimi qiymətləndirilib. İsrailin “Maariv” qəzetində yayımlanan təhlildə Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Suriya istiqamətində həyata keçirdiyi siyasətin Ankara üçün mühüm nəticələr doğurduğu bildirilib. Təhlildə YPG/SDQ-nin muxtariyyət iddialarından geri çəkilərək silahlı qüvvələrinin Suriya ordusuna daxil edilməsinə razılaşması Türkiyənin bölgədəki təsirinin göstəricisi kimi təqdim olunub.