#Viktor Orban

Macarıstanın sabiq Baş naziri Viktor Orbanın siyasi səhnədən çəkilməsi Aİ-də Ukraynanın üzvlük prosesinə dair müzakirələri yenidən gündəmə gətirib. Macarıstanın tətbiq etdiyi veto uzun müddət Ukraynanın Aİ-yə inteqrasiyasını faktiki olaraq bloklayıb. Hazırda Brüssel bu maneənin aradan qalxacağına ümid etsə də, prosesin qarşısında ciddi siyasi və hüquqi çətinliklər qalır.

Avropa İttifaqı Macarıstanın vetonu geri götürməsindən sonra Ukraynaya ayrılacaq 90 milyard avroluq kredit paketini yekdilliklə təsdiqləyib. Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski bu addımı “doğru siqnal” kimi qiymətləndirərək bildirib ki, Rusiyaya qarşı təzyiqin artırılması və Ukraynaya dəstəyin gücləndirilməsi münaqişənin həlli üçün vacibdir. Maliyyə paketinə əsasən, 2026-cı ildə 45 milyard avronun mərhələli şəkildə ayrılması nəzərdə tutulur. Bu məbləğin 16,7 milyard avrosu maliyyə, 28,3 milyard avrosu isə hərbi dəstək üçün istifadə olunacaq. Qalan hissənin isə 2027-ci ildə verilməsi planlaşdırılır.

Ukrayna Macarıstan tərəfindən müsadirə edilmiş iri məbləğdə vəsaitlərin geri qaytarılmasını tələb edir. Prezident bildirib ki, sözügedən vəsaitlər Ukraynanın dövlət bankı olan Oşadbanka məxsusdur və onların geri qaytarılması Kiyev üçün prioritet məsələdir. Zelenski, həmçinin Macarıstanın Baş naziri Viktor Orbanı sərt tənqid edərək vəsaitlərin qanunsuz şəkildə saxlanıldığını iddia edib.

Macarıstanda 16 illik fasiləsiz hakimiyyətdən sonra postunu tərk edən Viktor Orban təkcə öz ölkəsinin deyil, həm də qlobal sağçı hərəkatın və müasir siyasi idarəetmənin simasını köklü şəkildə dəyişmiş lider kimi tarixə düşür. Donald Trampın "ağıllı və qətiyyətli" olaraq xarakterizə etdiyi Orbanın tətbiq etdiyi "illiberal demokratiya" modeli bu gün ABŞ-dan Avropaya qədər geniş bir coğrafiyada yeni siyasi standart kimi qəbul edilməkdədir.

Polşanın Baş naziri Macarıstanda keçirilmiş parlament seçkilərinin nəticələrinə münasibət bildirib. Məlumata əsasən, paylaşım Macarıstanda uzun illər hakimiyyətdə olmuş Viktor Orbanın siyasi xəttinin dəyişməsi ilə əlaqələndirilir. Qeyd olunur ki, Orban hakimiyyəti dövründə Budapeştin Avropa İttifaqı ilə münasibətləri gərginləşmiş, ölkə daha çox müstəqil və bəzi hallarda Rusiya ilə yaxın mövqe tutan siyasət yürütmüşdü.

Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula von der Leyen Macarıstanda keçirilən seçkilərin nəticələrinə operativ münasibət bildirib. Məlumata əsasən, o, ölkənin yenidən Avropa İttifaqı ilə yaxınlaşmasının vacibliyini qeyd edib və bu qərarın birliyin güclənməsinə töhfə verəcəyini bildirib.

BAKI,AzerVoice, Fərid Mikayılov ABŞ-ın sabiq dövlət katibi Hillari Klinton Macarıstanın Baş naziri Viktor Orbanı Donald Trampın siyasi təsiri altında olan siyasətçi kimi qiymətləndirərək seçiciləri ona qarşı səs verməyə çağırıb. AzerVoice xəbər verir ki, bu barədə Klinton X sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib.

Macarıstan Baş naziri Viktor Orban Ukraynaya hərbi və maliyyə dəstəyi göstərmək məsələsində sərt mövqe nümayiş etdirib. Orban daha əvvəl Ukraynanın Avropa İttifaqı və NATO-ya mümkün üzvlüyünü müharibəyə aparan yol kimi qiymətləndirmiş, Kiyevin Qərb ölkələri ilə Rusiya arasında "tampon zona" kimi qalmasının vacib olduğunu vurğulamışdı.

ABŞ prezidenti Donald Tramp Ukraynada müharibəni dayandırmaq məqsədilə Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə yeni bir sammit keçirməyi təklif edəndə, bu görüş üçün Macarıstanın paytaxtı Budapeştin seçilməsi təəccüblü olmadı. Viktor Orbanın 2010-cu ildə yenidən Macarıstanın baş naziri postuna qayıdışından sonra ölkə qonşu Ukraynada gedən münaqişədə fəal şəkildə iştirak edib. Vladimir Putinlə sıx münasibətləri olan Orban, Macarıstanın həm NATO, həm də Avropa İttifaqına üzv olması fonunda münaqişənin həlli istiqamətində mühüm fiqura çevrilib.

Türkiyə və Macarıstanın aparıcı müdafiə sənayesi şirkətləri yeni anlaşmalarla əməkdaşlıqlarını daha da möhkəmləndirib. Macarıstan Baş Naziri Viktor Orbanın Türkiyə səfəri çərçivəsində iki ölkə arasında genişmiqyaslı müdafiə sənayesi çərçivə anlaşması imzalanıb. Paralel olaraq, 4iG Uzay və Müdafiə Texnologiyaları (4iG SDT) ilə ASELSAN və Nurol Makina arasında iki yeni anlaşma əldə edilib.

Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) təkcə üzv və müşahidəçi dövlətlərdə deyil, bütövlükdə Avrasiya regionunda inkişafa və sülhə nail olmaq istiqamətində mühüm irəliləyiş nümayiş etdirir. 6-7 oktyabr 2025-ci il tarixlərində qədim Azərbaycan şəhəri Qəbələdəki Heydər Əliyev Konfrans Mərkəzində keçirilən Türkdilli Dövlətlərin Liderlərinin XII Zirvə Toplantısı bu baxımdan əlamətdar hadisə oldu. “Regional Sülh və Təhlükəsizlik” mövzusuna həsr olunmuş sammit Təşkilatın regional layihələrin idarə olunmasında gücünü və effektivliyini bir daha ortaya qoydu.