#ABŞ və İran münasibətləri

"Wall Street Journal" qəzetinin İranın Əmək və Sosial Rifah Nazirliyinin yüksək rütbəli rəsmisinə istinadən yaydığı məlumata görə, davam edən hərbi əməliyyatlar ölkənin əmək bazarında fəlakətli vəziyyət yaradıb. İlkin rəsmi qiymətləndirmələrə görə, müharibənin başlanmasından bəri 2 milyona yaxın iranlı gəlir mənbəyini itirib.

Son 72 saat ərzində aparılan peyk müşahidələrinə görə, İrana məxsus 52 gəmi ABŞ ordusunun yaratdığı dəniz blokadası xəttini keçərək hərəkət edib. Fars Xəbər Agentliyinin dünən gecə yerel saatla 22:00-a qədər olan məlumatlarına istinadən bildirdiyinə görə, bu gəmilərdən 31-i neft tankeri, 21-i isə müxtəlif yük gəmiləridir. Eyni zamanda, strateji Hörmüz boğazından keçən cəmi 30 gəmidən 11-nin (6 neft tankeri və 5 yük gəmisinin) birbaşa İrana aid olduğu qeydə alınıb.

İran bağlantılı "Handala" haker qrupu Bəsrə körfəzi bölgəsində xidmət edən 2 min 379 ABŞ dəniz piyadasına məxsus məxfi kimlik məlumatlarını ələ keçirərək paylaşdığını iddia edib. Hakerlər tərəfindən yayımlanan bəyanatda ABŞ komandirlərinin təhlükəsizlik barədəki açıqlamalarının bir "yanılsama" olduğu vurğulanıb. Qrup iddia edir ki, əllərindəki məlumatlar yalnız hərbçilərin ad və soyadları ilə məhdudlaşmır; buraya əsgərlərin ailə üzvləri, ev ünvanları, xidmət etdikləri bazalar, gündəlik hərəkət marşrutları, alış-veriş vərdişləri və hətta asudə vaxtlarını necə keçirdiklərinə dair detallı informasiyalar daxildir.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp sosial media hesabı vasitəsilə İranla bağlı dünya gündəmini sarsıdan bir iddia irəli sürüb. Trampın bəyanatına görə, Tehran rəhbərliyi artıq daxili və xarici təzyiqlərə tab gətirə bilmir və rəsmi şəkildə ABŞ-a ölkənin hazırda "çöküş mərhələsində" olduğunu bildirib.

28 aprel 2026-cı ildə Bişkekdə keçirilən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının iclasında iştirak edən İranın Müdafiə nazirinin müavini Rza Təlayi Nik beynəlxalq münasibətlərdə güc balansının dəyişdiyini bəyan edib. O, ABŞ-ın dünya siyasətini təkbaşına diktə etmək qabiliyyətini itirdiyini və Vaşinqtonun qeyri-qanuni tələblərindən vaz keçmək məcburiyyətində olduğunu vurğulayıb.

BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş Hörmüz boğazındakı gəmi hərəkətinin məhdudlaşdırılmasının qlobal qida böhranını tətikləyə biləcəyi barədə xəbərdarlıq edərək, dünya iqtisadiyyatının "nəfəs alması" üçün boğazın dərhal açılmasına çağırıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasındakı çıxışı zamanı o bildirib ki, dəniz yollarının təhlükəsizliyi hazırda beynəlxalq nizam üçün ciddi bir sınağa çevrilib.

Almaniya Kansleri Fridrix Mers bazar ertəsi etdiyi çıxışda ABŞ-ın İrana qarşı apardığı siyasəti və diplomatik gedişatı kəskin şəkildə tənqid edərək, Vaşinqtonun Tehran tərəfindən "alçaldıldığını" bildirib. Mers vurğulayıb ki, İran rəhbərliyi, xüsusilə də İnqilab Keşikçiləri Korpusu amerikalı rəsmiləri nəticəsiz danışıqlar üçün Pakistana qədər gətirtmək və sonra onları əliboş geri göndərməklə bütöv bir milləti rəzil edir.

İran Prezidenti Məsud Pezeşkian şənbə günü dövlət televiziyası vasitəsilə xalqa müraciət edərək, ölkənin enerji təhlükəsizliyini qorumaq üçün elektrik enerjisindən qənaətlə istifadə etməyə çağırıb. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, hazırda ölkədə enerji çatışmazlığı qeydə alınmasa da, ABŞ və İsrailin əsas məqsədi İranın mühüm infrastruktur obyektlərinə zərbələr endirmək və blokada tətbiq etməklə əhali arasında süni narazılıq yaratmaqdır.