#ABŞ

İordaniya Livanı ABŞ vasitəçiliyi ilə İsrail arasında imzalanmış çərçivə sazişinə görə təbrik edib. Livanın xarici işlər naziri Yusif Rəcci bildirib ki, İordaniyanın xarici işlər naziri Ayman Səfadi telefon danışığında razılaşmanın ölkənin suverenliyinin güclənməsinə və sabitliyin bərpasına töhfə verəcəyinə ümid etdiyini qeyd edib. Səfadi sazişin Livanın milli maraqlarına xidmət edəcəyini bildirib. Rəcci isə İordaniyanın mövqeyinə görə təşəkkür edib və bu razılaşmanı diplomatiyanın qələbəsi kimi qiymətləndirib. Açıqlamada dövlət institutlarının rolunun gücləndirilməsinin vacibliyi vurğulanıb. Razılaşma regionda diplomatik proseslərin yeni mərhələsi kimi dəyərləndirilir. Tərəflər sabitlik və siyasi dialoqun davam etdirilməsinin vacibliyini qeyd ediblər.

İsraildə keçiriləcək növbəti seçkilərin Baş nazir Benyamin Netanyahu-nun siyasi karyerasında həlledici rol oynaya biləcəyi bildirilir. O, həm regionda davam edən müharibələr, həm də korrupsiya ittihamları səbəbilə ciddi daxili təzyiqlərlə üzləşib. Netanyahu İsrail tarixində ən uzun müddət vəzifədə qalan baş nazir olsa da, qarşıdan gələn seçkilərin onun siyasi gələcəyini dəyişə biləcəyi qeyd olunur. İsrail hazırda həm şimalda Livanla, həm də daha geniş regionda gərginliklə üz-üzədir. ABŞ-ın hərbi əməliyyatların dayandırılması ilə bağlı təzyiqləri vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir. Eyni zamanda, 7 oktyabr 2023 hadisələri ilə bağlı hökumətin fəaliyyəti ictimai narazılıq doğurub. Korrupsiya ittihamları da Netanyahunun siyasi mövqeyini zəiflədir. Seçkilərin nəticəsinin İsrail siyasətində yeni mərhələ açacağı gözlənilir.

İranın ali dini liderinin müşaviri Möhsün Rzayi ABŞ-ı Hörmüz boğazı ilə bağlı anlaşma memorandumunu pozmaqda ittiham edib. O, ABŞ-ın bölgədə gərginliyi artırdığını və bunun sənədin beşinci maddəsinə zidd olduğunu bildirib. Həmin maddəyə əsasən, ticarət gəmilərinin təhlükəsiz keçidi təmin olunmalı və İran ilə Oman arasında dəniz marşrutlarının idarə edilməsi üzrə danışıqlar aparılmalıdır. Rzayi “X” platformasında paylaşım edərək razılaşmanın pozulmasına “sürətli və qəti cavab” veriləcəyini vurğulayıb. Onun açıqlaması Hörmüz boğazında artan gərginlik fonunda səslənib. Son günlər bölgədə dəniz təhlükəsizliyi ilə bağlı insidentlər beynəlxalq diqqət mərkəzindədir. Tərəflər arasında qarşılıqlı ittihamlar davam edir. Beynəlxalq ictimaiyyət isə gərginliyin azaldılmasına çağırış edir.

ABŞ, Kanada və Meksikanın birgə ev sahibliyi etdiyi, tarixdə ilk dəfə 48 komandanın iştirak etdiyi 2026-cı il futbol üzrə dünya çempionatı iyunun 11-də start götürüb. Üç ölkədə keçirilən turnirdə ümumilikdə 48 milli komanda və 1284 futbolçu mübarizə aparır. Dünya çempionatı ilə bağlı beynəlxalq ictimaiyyətin ən çox maraq göstərdiyi mövzulardan biri də turnirdə çıxış edən futbolçuların gəlirləri və sərvətləridir. Bu çərçivədə ən çox gəlir əldə edən beş futbolçunun siyahısı açıqlanıb.

Minlərlə livanlı ölkənin suverenliyinə təhdid olaraq dəyərləndirdikləri, ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə İsrail arasında əldə olunan "çərçivə sazişi"nə etiraz etmək üçün müxtəlif şəhər və qəsəbələrdə küçələrə axışıb. Etirazçılar paytaxtdakı hökumət binalarının yaxınlığında, Ramlet əl-Bayda və Səlim Salam rayonlarında əsas yolları bağlayaraq təkərlər yandırıblar. Mşərəfiyə və Beyrutun cənub ətraflarında (Dahiyə) təşkil olunan oturaq aksiyalarda İsrail rejimi ilə hər hansı birbaşa danışıqlara son qoyulması və sazişin təcili ləğv edilməsi tələb olunub.

İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH), ölkənin cənubundakı Sirik şəhərinə təşkil edilən hava hücumlarına cavab olaraq ABŞ ordusunun regiondakı dislokasiya məntəqələrini və hərbi mövqelərini vurduğunu elan edib. Böhrana səbəb Vaşinqtonun Hörmüz boğazında icazəsiz marşrutla hərəkət edən kargo gəmisinə İranın müdaxiləsini bəhanə gətirərək Sirik şəhərindəki Taheruyi liman infrastrukturunu və radar müəssisələrini bombalaması olub.

İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ, İsrail və Livan arasında əldə olunan çərçivə sazişini İran üçün ciddi zərbə kimi qiymətləndirib. O, televiziya ilə yayımlanan çıxışında razılaşmanın bölgədə yeni təhlükəsizlik reallığı yaratdığını bildirib. Netanyahu İsrail ordusunun Hizbullah tam silahsızlaşdırılana qədər Livanın cənubunda qalacağını da bəyan edib. Baş nazirin sözlərinə görə, bu mövqe İsrailin təhlükəsizlik maraqlarından irəli gəlir. Açıqlama Vaşinqtonda aparılan danışıqlar nəticəsində əldə olunan razılaşmadan sonra verilib. Hələlik Livan və digər tərəflər Netanyahuya cavab verməyiblər. Bəyanatın bölgədəki təhlükəsizlik vəziyyətinə və diplomatik proseslərə təsir göstərə biləcəyi ehtimal olunur. Yaxın günlərdə razılaşmanın icrası ilə bağlı əlavə açıqlamaların verilməsi gözlənilir.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası miqrasiya siyasəti ilə bağlı mühüm hüquqi mübahisəni Ali Məhkəməyə daşıyıb. Administrasiya miqrasiya əməliyyatları zamanı saxlanılan şəxslərin zamin qarşılığında azadlığa buraxılması üçün müraciət etmək imkanının məhdudlaşdırılmasını istəyir. Bununla bağlı Ali Məhkəməyə təqdim olunan müraciətdə federal apellyasiya məhkəməsinin may ayında çıxardığı qərarın ləğvi tələb edilir. Həmin məhkəmə administrasiyanın köhnə miqrasiya qanununa verdiyi yeni hüquqi şərhi qəbul etməmişdi. Tramp administrasiyası isə bu hüquqi şərhin kütləvi saxlanılma siyasətinin əsasını təşkil etdiyini bildirir. İş ABŞ-da miqrasiya siyasəti ilə bağlı ən mühüm məhkəmə çəkişmələrindən biri hesab olunur. Ali Məhkəmənin verəcəyi qərarın ölkənin miqrasiya siyasətinə ciddi təsir göstərə biləcəyi gözlənilir. Məhkəmənin hələlik məsələ ilə bağlı yekun qərarı yoxdur.

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio İsrail və Livan arasında çərçivə sazişinin əldə olunduğunu bəyan edib. Onun sözlərinə görə, razılaşma Vaşinqtonda keçirilən danışıqların nəticəsi olaraq formalaşıb. Hələlik sənədin konkret müddəaları və hansı sahələri əhatə etdiyi barədə rəsmi məlumat verilməyib. Müşahidəçilər hesab edirlər ki, bu addım iki ölkə arasında gərginliyin azaldılması istiqamətində mühüm diplomatik mərhələ ola bilər. Razılaşmanın ABŞ-ın vasitəçiliyi ilə aparılan danışıqların nəticəsi olduğu bildirilir. Sazişin detalları açıqlanandan sonra onun bölgədə təhlükəsizlik və siyasi proseslərə təsiri daha aydın görünəcək. Hazırda tərəflər sənədin məzmunu ilə bağlı əlavə açıqlama verməyiblər. Gözləntilərə görə, yaxın vaxtlarda razılaşmanın əsas müddəaları ictimaiyyətə təqdim olunacaq.

OpenAI GPT-5.6 modelinin geniş ictimaiyyət üçün istifadəyə verilməsini təxirə saldığını açıqlayıb. Şirkətin bildirdiyinə görə, model ilkin mərhələdə yalnız əvvəlcədən yoxlanılmış məhdud sayda tərəfdaşın istifadəsinə veriləcək. Bu qərarın ABŞ hökumətinin müraciətindən sonra qəbul edildiyi qeyd olunur. Məlumata əsasən, qabaqcıl süni intellekt modellərinin milli təhlükəsizlik baxımından yarada biləcəyi risklər Vaşinqtonda ciddi müzakirə olunur. ABŞ rəsmiləri texnologiya şirkətlərindən belə sistemlər üçün daha güclü təhlükəsizlik tədbirləri və nəzarət mexanizmləri tətbiq etməyi tələb edirlər. OpenAI-nin qərarı süni intellekt sahəsində təhlükəsizlik və dövlət nəzarəti ilə bağlı müzakirələrin daha da gücləndiyini göstərir. Şirkət modelin tam istifadəyə veriləcəyi tarix barədə hələlik əlavə məlumat açıqlamayıb. Bu addım qabaqcıl süni intellekt texnologiyalarının tənzimlənməsi ilə bağlı yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.